Batı Orta Michigan’da don uyarısı: Yaban mersini ve çilekte Mayıs başı soğukları hasarı büyüttü

Michigan’ın batı-orta kesiminde 8–9 Mayıs geceleri sıcaklıkların don seviyesinin altına inmesi, özellikle yaban mersini ve çilek tarlalarında kayıplara yol açtı. MSU Extension, don yaralanması sonrası hastalık ve erken sezon zararlılarına karşı üreticileri uyardı.

Batı Orta Michigan’da don sonrası küçük meyvelerde hasar ve sezon başı riskler

Michigan State University (MSU) Extension tarafından paylaşılan bölgesel saha notlarına göre, Batı Orta Michigan’da Mayıs ayının ikinci haftasına girilirken yaşanan iki ayrı don/ayaz olayı küçük meyve üretimini olumsuz etkiledi. En belirgin zararların yaban mersini (blueberry) ve çilekte görüldüğü aktarılıyor.

8–9 Mayıs geceleri: iki ayrı don/ayaz penceresi

Bölge, 7 Mayıs’a kadar soğuk seyreden ancak genel olarak don eşiğinin üzerinde kalan bir dönem geçirdi. Erken ilkbahardaki sıcak günlerin bitkilerde hızlı gelişimi tetiklemesi nedeniyle üreticiler zaten riskli bir fenolojik döneme girmişti. Buna karşın 8 ve 9 Mayıs’ın erken saatlerinde sıcaklıkların don seviyesinin altına düşmesiyle birlikte yaban mersini başta olmak üzere küçük meyvelerde belirgin hasar raporlandı.

İlk olayın 8 Mayıs’ta yaklaşık 03.00–07.00 saatleri arasında yaşandığı; bazı noktalarda sıcaklığın 28°F’ye kadar indiği, bazı üreticilerin ise 22°F’ye varan değerler bildirdiği belirtiliyor. İkinci soğuk dalganın 9 Mayıs’ta ağırlıkla Van Buren County’nin kuzeyindeki ilçeleri etkilediği; yaklaşık 02.00–07.00 aralığında 30–31°F bandında don eşiğinin altına inildiği aktarılıyor.

MSU Extension değerlendirmesinde, önceki günlerdeki bulutlu havanın don riskini belirgin biçimde işaret etmemesi nedeniyle bu keskin sıcaklık düşüşünün birçok işletme için “beklenmedik” bir durum yarattığı vurgulanıyor.

Tarlada koruma: üstten yağmurlama sulama avantajı, su yetersizliği riski

Donla mücadelede üstten yağmurlama sulama (sprinkler/overhead irrigation) altyapısı bulunan bazı üreticilerin, riskli parsellerde sistemi devreye alarak kayıpları sınırlayabildiği ifade ediliyor. Ancak bazı işletmelerde su kapasitesinin yetersiz kalması veya don olayı bitmeden suyun tükenmesi nedeniyle korumanın yarıda kaldığı; bunun da zararı artırmış olabileceği not ediliyor.

Ön hasar tespiti: zarar Van Buren ve güney Allegan’da daha belirgin

Ottawa, Allegan ve Van Buren ilçelerinde yapılan ilk gözlemlerde, hasarın özellikle Van Buren County’de ve Allegan County’nin güney kesiminde daha yüksek olduğu bildirildi. Korumasız bırakılan ve erken çeşitlerin bulunduğu bahçelerde zarar oranlarının arttığı aktarılıyor.

Kaynak değerlendirmede erken çeşitler arasında Brigitta, Duke ve Bluecrop isimleri geçiyor. Örnek olarak Brigitta’da bazı sahalarda çiçeklerin tamamının zarar gördüğü; Bluecrop’ta ise ilk çiçeklenme dalgası ve açmış çiçeklerin etkilendiği belirtiliyor. Buna karşılık, “geç pembe dönem” (late pink stage) ve daha erken fenolojik evredeki tomurcukların aynı ölçüde zarar görmediği ifade ediliyor.

Ottawa County ile Allegan’ın kuzeyinde ise çiçeklenmenin güney ilçelere kıyasla yaklaşık bir hafta geriden geldiği, bu nedenle açık çiçek sayısının daha az olduğu ve hasarın görece sınırlı kaldığı aktarılıyor. Bununla birlikte, Allegan’ın kuzeyindeki bazı alanlarda iki gün üst üste don koşullarının görülmesinin toplam etkiyi artırabileceği; daha net tablonun arazi koşulları elverdiğinde yapılacak kapsamlı incelemeyle ortaya konacağı belirtiliyor.

Don yaralanması sonrası hastalık yönetimi: enfeksiyon riski artabilir

MSU Extension, son 48 saatteki don hasarının ardından yaban mersini bahçelerinde hastalık etmenlerine karşı daha dikkatli olunması gerektiğini bildiriyor. Don yaralanmasının bitki dokularını zayıflatması nedeniyle bazı enfeksiyonların daha kolay gelişebileceği uyarısı yapılıyor.

Kaynakta özellikle şu riskler öne çıkarılıyor: mummyberry (mumyalaşma hastalığı), Phomopsis kaynaklı sürgün/dal yanıklıkları ve Pseudomonas syringae ile ilişkili enfeksiyonlar. Uygun hava ve toprak koşulları oluşur oluşmaz koruyucu (preventatif) fungisit uygulamalarının gündeme alınması öneriliyor.

Mummyberry için örnek ürün/etken madde grupları olarak Indar, Orbit, Quilt Xcel, Prolin ve Ziram gibi seçenekler anılıyor. Ayrıca bazı ürünlerde 30 günlük hasat öncesi bekleme süresi (PHI) bulunduğu; Quilt Xcel’in art arda kullanımında etki mekanizması rotasyonuna dikkat edilmesi gerektiği hatırlatılıyor. Daha geniş seçenekler için MSU Extension’ın 2017 Michigan Fruit Management Guide (E0154) dokümanına yönlendirme yapılıyor.

Geçmişte Botrytis kaynaklı dal yanıklığı sorunu yaşayan bahçelerde, Ziram’ın hem mummyberry hem de Botrytis’e karşı fayda sağlayabileceği bilgisi paylaşılıyor.

Erken sezon zararlıları: meyve kurtlarında çıkışlar izleniyor

Erken sezon izlemelerinde Allegan ve Van Buren County sahalarında cherry fruitworm ve cranberry fruitworm ergin çıkışlarının başladığı bildiriliyor. Kaynak, bu zararlılar için derece-gün (degree-day) tahminlerini ve Batı Michigan’daki bazı istasyonlarda birikimleri de paylaşıyor.

Tabloya göre 2 Mayıs 2017 itibarıyla Grand Junction, Fennville ve West Olive istasyonlarında derece-gün birikimleri sırasıyla 237, 196 ve 189 olarak veriliyor. Ayrıca Grand Junction çevresinde ergin çıkışının başladığına dair not bulunuyor. (Not: Derece-gün eşikleri ve saha koşulları işletmeye göre değişebileceğinden, yerel izleme ve danışmanlıkla birlikte değerlendirilmesi gerekir.)

Sektör buluşması: 11 Mayıs’ta “pre-bloom” toplantısı

MSU Extension duyurusuna göre “Blueberry Pre-bloom Twilight Meeting” 11 Mayıs 2017’de 17.30–19.00 saatleri arasında Ottawa County Fillmore Complex Board Room’da (12220 Fillmore Street, West Olive, MI 49460) planlandı. Toplantıda Farm Services Agency (FSA) temsilcilerinin küçük meyve üreticilerine yönelik kredi ve hizmetler hakkında kısa bir bilgilendirme yapması öngörülüyor.

Etkinliğin ücretsiz olduğu, ancak ikram ve materyal planlaması için çevrim içi ön kayıt istendiği belirtiliyor. Sponsor olarak Reister's Grower Services, LLC adı geçiyor.

Öne çıkanlar (kısa özet)

• Batı Orta Michigan’da 8–9 Mayıs 2017’de iki ayrı don/ayaz olayı raporlandı.
• En belirgin zararların yaban mersini ve çilekte görüldüğü; bazı bölgelerde erken çeşitlerin daha fazla etkilendiği aktarılıyor.
• Üstten yağmurlama sulama ile koruma yapan işletmelerin kaybı azaltabildiği; su yetersizliğinin riski büyüttüğü belirtiliyor.
• Van Buren ve güney Allegan’da hasarın daha yüksek; Ottawa ve kuzey Allegan’da görece daha sınırlı olduğu ifade ediliyor.
• Don sonrası mummyberry, Phomopsis ve Pseudomonas syringae gibi etmenlere karşı koruyucu hastalık yönetimi öneriliyor.
• Cherry fruitworm ve cranberry fruitworm için erken sezon çıkışlarının başladığı; derece-gün verileriyle izleme yapılabileceği paylaşılıyor.
• 11 Mayıs 2017’de West Olive’da sezon öncesi (pre-bloom) üretici toplantısı duyuruldu.

Not: Bu içerik, MSU Extension’ın 9 Mayıs 2017 tarihli bölgesel saha güncellemesinde yer alan bulgular temel alınarak hazırlanmış özgün bir Türkçe özetlemedir.