Güney Şili'de yerel mantar suşlarıyla biyoinsektisit geliştirme çalışmaları yoğunlaşıyor

Austral Üniversitesi orman sağlığı ekibi, tarım ve ormancılıkta zararlı böceklere karşı yerel entomopatojen mantar suşlerini biyoinsektisit olarak geliştirmeye odaklandı. Projeler, bazı haşere türlerinde laboratuvar düzeyinde umut verici sonuçlar gösteriyor.

Güney Şili'de yerel mantar suşlarıyla biyoinsektisit geliştirme çalışmaları yoğunlaşıyor

Austral Üniversitesi orman sağlığı laboratuvarı, zirai ve orman zararlılarıyla daha az kimyasal kullanarak mücadele etmek üzere yerel entomopatojen mantar türlerini araştırıyor.

Çalışmanın kapsamı ve yaklaşımı

UACh (Austral University of Chile) Orman Bilimleri ve Doğal Kaynaklar Fakültesi'nden Cristian Montalva liderliğindeki ekip, zararlı böceklere karşı doğal düşman olarak işlev görebilecek mantar suşlarının izole edilmesi ve değerlendirilmesi üzerine projeler yürütüyor. Amaç, popülasyonları enfekte ederek azaltan, hedefe dönük ve daha az çevresel etki bırakan ürünler geliştirmek.

Avantajlar ve sınırlamalar

Araştırmacılar, entomopatojen mantarların ekosistemde yararlı türlere zarar verme olasılığının düşük olduğunu ve uygulayıcılar ile tüketiciler için daha az toksik kalıntı riski taşıdığını bildiriyor. Öte yandan, saklama koşulları ile sıcaklık ve nem gibi çevresel faktörlerin etkinliği etkileyebileceği; bu nedenle formülasyon ve uygulama şartlarının dikkatle ele alınması gerektiği vurgulanıyor.

Tarihçe ve mevcut araştırma aktörleri

Şili'de entomopatojen mantarlar üzerine bilimsel yayınlar 1974'e kadar izlenebiliyor. Günümüzde alanda INIA Quilamapu ve UACh Orman Sağlığı Laboratuvarı başta olmak üzere kurumlar çalışıyor.

Bölgesel vaka çalışmaları

Farklı zararlı türler için yürütülen örnek çalışmalar şöyle:

• Sedir yaprak biti (cypress aphid): 2003'te Şili'ye giriş yaptığı bildirilen bu tür için SAG tarafından parazitoitlerle biyolojik kontrol uygulandı; araştırmalar entomopatojen mantarların laboratuvar düzeyinde umut verdiğini gösterdi.
• Drosophila suzukii (spotted‑wing drosophila): 2017'de ülkeye girdiği aktarılan tür, Los Ríos bölgesindeki yaban mersini ve kiraz üretimini etkiledi. FIC 19‑43 projesi kapsamında d.suzukii kontrolü için yerel mantar suşları arasından yaklaşık 40 farklı suş elde edilmesi hedefleniyor.
• Gonipterus platensis (okaliptüs böceği): 1998'de Şili'ye giriş yapan bu zararlıya karşı Fondecyt Regular 1190390 destekli bir çalışma en etkili mantar suşlarını belirlemeye yönelik araştırma yürütüyor.

Ekonomik boyut

Los Ríos bölgesinde bildirilen alanlara göre yaklaşık 1.615 hektarlık yaban mersini ve 232 hektarlık kiraz üretim alanı bulunuyor; bu üretimin büyük kısmı ihracata yönelik. D.suzukii gibi yeni zararlılar bölgesel hasar ve ekonomik etki yaratabiliyor.

Öne çıkan sonuçlar ve sonraki adımlar

Laboratuvar düzeyinde bazı yerel mantar türleri zararlılarda yüksek enfeksiyon oranları gösterdi; şimdi hedef, saha koşullarında dayanıklılık, depolama ve uygulama yöntemleri geliştirmek. Projeler, etkin suşların tescil ve ticarileştirilmesine doğru ilerleyebilir ancak bunun için daha fazla saha denemesi ve formülasyon çalışması gerekiyor.

Öne çıkan maddeler

• Çalışmayı yürüten kurum: Austral University of Chile, Orman Sağlığı Laboratuvarı (lider: Cristian Montalva).
• Hedef: Yerel entomopatojen mantar suşlarıyla zararlı böcek popülasyonunu azaltmak ve kimyasal kullanımını düşürmek.
• Bölgesel örnekler: cypress aphid (2003), Drosophila suzukii (2017), Gonipterus platensis (1998).
• Projeler: FIC 19‑43 (D. suzukii için suş arama), Fondecyt Regular 1190390 (okaliptüs zararlısı için araştırma).
• Teknik sınırlamalar: saklama koşulları ve çevresel faktörler (sıcaklık, nem) etkinliği etkileyebiliyor.