Yarım asırda dünya genelinde kişi başı meyve ve sebze payı hafifçe arttı

Uluslararası veriler, son 50 yılda kişi başına düşen meyve ve sebze payının küresel ortalamada artış gösterdiğini ortaya koyuyor; ülke düzeyinde ise büyük farklılıklar sürüyor.

Yarım asırda dünya genelinde kişi başı meyve ve sebze payı hafifçe arttı

Uluslararası düzeyde derlenen verilere göre, meyve, sebze ve yumru köklerin (tubers) ortalama diyet içindeki ağırlığı son 50 yılda küresel ölçekte %36’dan yaklaşık %40’a çıktı. Söz konusu özet bilgilerin kaynağı, National Geographic’in "What the World Eats" interaktif bölümü olup veriler Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAOSTAT) istatistiklerine dayandırılarak raporlanmıştır.

Ülke farklılıkları

2011 verilerine göre Çin, kişi başına düşen meyve-sebze payı açısından öne çıkıyor; bu kategori Çin diyetinin yaklaşık %56’sını oluşturuyor ve bu yüksek oranın büyük bölümü sebzelerden geliyor. Aynı yıl ABD’de meyve ve sebzeler ortalama diyetin yaklaşık %27’sini oluştururken, Birleşik Krallık için bu oran %33 olarak aktarılıyor. Meksika için %25, Somali için ise %12 seviyeleri raporlanmış.

Küba özelinde meyve tüketimi öne çıkıyor: raporda meyvelerin Küba ortalama diyetinin %19’unu oluşturduğu, genel meyve ve sebze payının ise yaklaşık yarıya ulaştığı; 1970’te ise toplamın %18 civarında olduğu belirtiliyor. Bu durum, o dönemdeki dış ticaret koşullarındaki değişimlere bağlanıyor (kaynakta aktarılan değerlendirme).

Bazı ülkelerde yıllara göre değişimler

Beş dekad boyunca ülkeler arasında farklı trendler gözleniyor. İspanya ve Japonya’da meyve-sebze oranı yaklaşık 15 puan dolayında gerileme göstermiş olduğu; ABD’de bu oranın zaman içinde büyük ölçüde sabit kaldığı (1960’lardan 2011’e ~%26’dan %27’ye), Avustralya’da ise artış kaydedildiği (yaklaşık %21’den %26’ya) aktarılıyor. Hindistan’da ise payın %23’ten %34’e yükseldiği belirtilmiş.

Küresel kırılım: meyve vs sebze

2011 itibarıyla dünya ortalamasında meyvelerin toplam diyet içindeki payı yaklaşık %11, sebzelerin payı ise yaklaşık %20 olarak raporlanmış. Ayrıca çalışma et tüketimine ilişkin bulguları da içermekte; örneğin Arjantin halen en yüksek kişi başı et tüketimine sahip ülkelerden biri olarak belirtilirken, Hong Kong’un toplam tüketim düzeyinde öne çıktığı ifade ediliyor.

Öne çıkan noktalar

• Küresel meyve-sebze oranı (meyve+sebze+tubers): ~%36 → ~%40 (son 50 yılda).
• 2011 verilerine göre Çin: ~%56 (çoğunluğu sebze).
• ABD (2011): ~%27; Birleşik Krallık (2011): ~%33; Meksika (2011): ~%25; Somali (2011): ~%12.
• Küba’da toplam meyve-sebze payı 1970’e kıyasla belirgin artış göstererek yaklaşık yarıya ulaşmış (kaynakta aktarılan değerlendirme).
• Dünya ortalığında meyveler ~%11, sebzeler ~%20 pay alıyor (2011 verileri).

Not: Makaledeki rakamsal bilgiler orijinal kaynaktan aktarıldı; kaynak veriler farklı kaynaklarca (National Geographic / FAOSTAT) derlenmiştir. Bazı ülke kırılımlarında veya kategorilendirmede kaynak metinde kısmi çelişkiler/belirsizlikler bulunabiliyor; bu tür durumlar metinde "aktarılıyor" notuyla belirtilmiştir.