Fas, dünya yaban mersini pazarında öne çıktı: İhracatta yeni dengeler

2023'te İspanya'yı geride bırakan Fas, Ocak–Haziran dönemindeki ihracat performansı, Avrupa’ya yakınlığı ve artan fiyatlarla küresel pazarda hızla yer ediniyor. Sürdürülebilir büyüme için pazar çeşitlendirmesi ve su yönetimi öncelikli.

Fas, dünya yaban mersini pazarında öne çıktı

Blueberries Consulting tarafından düzenlenen 33. Uluslararası Berry Semineri'nde Fas'ın sektördeki hızlı yükselişi tartışıldı. Etkinlik Tangier'de gerçekleştirildi ve sektörden çeşitli temsilciler katıldı; sunumlarda Fas'ın küresel pazarda yakaladığı ivme öne çıktı.

Fas'ın ana ihracat sezonu Ocak–Haziran arasında yoğunlaşıyor. Bu dönem içinde ülke, taze meyveyi Avrupa pazarına yakınlığı sayesinde taze ve rekabetçi fiyatlarla ulaştırabiliyor; lojistik avantaj bunun başlıca nedeni olarak gösteriliyor.

2023 verilerine göre Fas, ihracat hacminde İspanya'yı geride bıraktı. İhracat pazarlarında yoğunlaşma olduğu görülüyor: gönderimlerin büyük bölümü İspanya aracılığıyla diğer Avrupa ülkelerine yönlendirilirken Birleşik Krallık da Fas için önemli bir alıcı konumunda.

Fas ürünlerinin Avrupa dışındaki varlığı da artıyor. Birleşik Arap Emirlikleri, Rusya ve Kanada'ya yönelik gönderimler halen sınırlı olsa da çeşitlendirme çabaları bu pazarlara açılmayı hedefliyor.

Fiyatlar 2024 başında yükseliş gösterdi: Ocak ayında İspanya'ya gönderilen yaban mersinlerinde kilogram başına ortalama fiyat artışları kaydedildi; Almanya ve diğer pazarlarda da fiyatlar önceki yıla göre yükseldi. Hong Kong ve Körfez ülkelerinde ulaşılan fiyatlar ise belirgin biçimde daha yüksek oldu.

Güçlü yönler ve olası genişleme alanları

Üretimde kalite odaklı çeşitlerin yaygın olması, gelişmiş agronomik uygulamalar ve Agadir gibi bölgelerdeki erken üretim sağlayan seralar Fas'ın rekabet gücünü artırıyor. Güney bölgeler (ör. Dakhla) ve Atlas Dağları'na yönelik üretim genişletmeleri, sezonu uzatma potansiyeli taşıyor.

Karşılaşılan riskler

Sektörün önündeki başlıca zorluklar arasında su kıtlığı, artan üretim maliyetleri ve tuz giderme (desalination) gibi maliyet kalemleri geliyor. Ayrıca iç pazarın küçüklüğü, ihracata bağımlılığı artırıyor; İspanya ve Birleşik Krallık'a olan yoğun yönelim, dış şoklara karşı kırılganlık yaratabilir.

Gelecekte sürdürülebilir başarı için kalite standardını korumak, pazar çeşitlendirmesini hızlandırmak ve tüketici deneyimine odaklanmak esas olacak. Uzun vadede Güneydoğu Asya, Orta Doğu ve Kuzey Amerika gibi bölgelere açılma stratejileri Fas'ın küresel konumunu güçlendirebilir.

Temel veriler

• Fas, 2023'te ihracat hacminde İspanya'yı geçti (kaynak veriler aktarılıyor).
• 2023 ihracatının yaklaşık %58'i İspanya'ya yönlendirildi; yaklaşık %23'ü Birleşik Krallık pazarına gitti.
• Ocak 2024'te İspanya'ya gönderilen malda kilogram başına fiyatlar önceki yıla göre artış gösterdi (örnek rakamlar kaynakta belirtildi).
• Aralık 2023'te Hong Kong'ta ulaşan kilogram başı fiyatlar diğer pazarlardan belirgin şekilde yüksek oldu.
• Erken üretim avantajı ve seracılık Agadir gibi bölgelerde Fas'a rekabet avantajı sağlıyor; Dakhla ve Atlas genişlemeye açık alanlar.
• Suyun temini ve üretim maliyetleri, sektörün sürdürülebilir büyümesi için ana risk unsurları arasında yer alıyor.

Not: Metindeki sayısal veriler ve pazar payı dağılımları kaynakta verilen rakamlara dayanmaktadır; ayrıntılı veri kontrolü için orijinal yayın incelenmelidir.