İngiltere tarımında yabani tozlayıcılar bal arılarından daha büyük rol oynuyor

University of Reading araştırması, İngiltere'de bal arılarının tozlama payının azaldığını; böcek tozlayıcı çeşitliliğinin tarımsal üretimde beklenenden daha önemli hale geldiğini gösteriyor.

Yabani tozlayıcıların artan önemi

University of Reading merkezli bir araştırma, Birleşik Krallık'taki tarımsal tozlamada bal arılarının payının son yıllarda belirgin biçimde azaldığını ortaya koyuyor. Çalışmanın başyazarı Tom Breeze, verilerin bal arılarının geçmişteki düzeylerde tozlama sağlayamadığını işaret ettiğini bildiriyor.

Araştırmada, 1980'lerin başında bal arılarının ülke çapındaki tozlama ihtiyacının yaklaşık %70'ini karşıladığı; günümüzde ise bunun yaklaşık üçte bir seviyesine indiği aktarılıyor. En kötü senaryoda bu oran %10–15 aralığına kadar düşebileceği belirtilmiş.

Diğer yandan, böceklerle tozlanan ürünlerin tarımdaki payı 1980'lerden 2007'ye kadar artış gösterdi: erken 1980'lerde yaklaşık %8 civarında olan oran, 2007'de %20'ye yükseldi. Aynı dönem içinde kanola (rapeseed) ve tarlabaşı (field beans) gibi böcek-tozlamasına bağımlı ürünlerin verimi toplamda %54 artış kaydetti.

Bu çelişki, bal arılarının tek başına tarımsal tozlamayı sağlayamayacağını; diğer böcek türlerinin eksikliği telafi ettiğini düşündürüyor. Breeze ve ekip arkadaşları, yaban hayatındaki bir dizi türün —örneğin yaban arıları (bumblebees), süzgeç sinekleri (hoverflies) ve tek yaşayan arılar (solitary/red mason bees) gibi— önemli katkı sunduğunu vurguluyor.

Araştırmada ayrıca İngiltere'de yaklaşık 250 farklı arı türünün bulunduğu, bunların çoğunun tozlamaya katkı sağladığı not ediliyor. Bu, bal arılarının sağladığı hizmetin eskisi kadar dominant olmadığına işaret ediyor; ancak hem evcil (bal arısı) hem de yabani türlerin birlikte etkili olduğunu gösteren kanıtlar da mevcut.

Çalışma, ülke tarımına yıllık olarak sağlanan böcek tozlaması hizmetinin ekonomik değerinin yaklaşık 400 milyon sterlin civarında olduğu tahminini aktarıyor. Araştırmacılar, daha önce yaygın kabul gören "tozlama hizmetlerinin %90'ı bal arılarından gelir" biçimindeki yaklaşımın büyük ölçekli ampirik desteğinin bulunmadığını belirtiyor.

Öne çıkan bulgular

• Bal arılarının ülkesel tozlama katkısı 1980'lerden bu yana önemli ölçüde azaldı.
• Bal arılarının payı geçmişte ~%70 iken, günümüzde yaklaşık %33 civarına geriledi.
• En kötü senaryoda bal arılarının payı %10–15 aralığına düşebiliyor.
• Böceklerle tozlanan tarım alanlarının oranı 1980'lerden 2007'ye %8'den %20'ye yükseldi.
• Böcek tozlamasına bağımlı ürün verimlerinde %54'lük artış kaydedildi.
• İngiltere'de yaklaşık 250 arı türü bulunuyor; yaban arıları, hoverfly'lar ve yalnız yaşayan arılar önemli rol oynuyor.
• Tarımsal tozlamanın yıllık ekonomik değeri yaklaşık 400 milyon £ olarak tahmin ediliyor.

Araştırmacılar bir sonraki adımın Avrupa ölçeğinde karşılaştırmalı analizler yapmak ve doğrudan saha gözlemleriyle hangi türlerin hangi mahsulları tozladığını belirlemek olduğunu söylüyor. Natural Environment Research Council'den Dr Andrew Impey ise çalışmanın, bal arılarının birincil tozlayıcılar olduğu yönündeki uzun süredir süregelen algıları sorgulayabileceğini ifade ediyor.

Bu haber, ilgili çalışmanın bulgularını özetlemektedir; yerel ve sektörel önlemler tasarlanırken hem evcil hem yabani tozlayıcıların korunmasının önemine dikkat çekiliyor.