FAO-OECD: 2028'de Latin Amerika ve Karayipler küresel tarım ve balık ihracatının %25'inden sorumlu olacak

FAO ile OECD'nin ortak değerlendirmesine göre 2028'de bölge dünya tarım ve su ürünleri ihracatının yaklaşık dörtte birini sağlayacak; üretim artışı sürecek ancak talep kaynaklı yavaşlama riski bulunuyor.

Temel bulgu

FAO ve OECD tarafından hazırlanan Agricultural Perspectives 2019-2028 raporu, Latin Amerika ve Karayipler'in 2028 yılı itibarıyla küresel tarım ve balık ürünleri ihracatının yaklaşık %25'ini sağlayacağını öngörüyor.

Üretim ve dış talep dengesi

Rapora göre bölgedeki tarımsal üretim önümüzdeki on yılda büyümeye devam edecek; fakat hem iç hem de dış pazarlardaki talep zayıflıkları büyüme hızını sınırlayabilir. Buna karşın mahsul üretimindeki artışın %22, hayvansal ürünlerdeki artışın ise %16 seviyesinde olması bekleniyor; bu oranlar küresel ortalamaların sırasıyla yaklaşık 7 ve 2 puan üzerinde bulunuyor.

Ticaretin rolü

Bölgenin ihracat performansı, genel üretim ivmesindeki yavaşlamayı sınırlayacak bir faktör olarak öne çıkıyor. Rapor, dış ticaretin açılmasının Latin Amerika ve Karayipler için önümüzdeki dönemde stratejik önem taşımaya devam edeceğini vurguluyor.

Tahıl ve yağlı tohumlar

Tahıl üretimindeki yıllık artış hızlarının önceki iki dekada gözlenenlerin yaklaşık yarısına düşmesi bekleniyor. 2028 projeksiyonlarına göre mısır üretimi 233.5 milyon ton (dünya üretiminin yaklaşık %18'i), kaba yemler 22.1 Mt (%3), pirinç 21.4 Mt (%4) ve buğday 37.3 Mt (%11) seviyelerinde öngörülüyor.

Soya üretiminin büyümeye devam edeceği, bunun bir bölümünün meralardan tarım arazisine dönüşüm yoluyla sağlanacağı belirtiliyor. Yaklaşık üçte biri iki ürünlü ekim (aynı yıl içinde ardışık iki ürün) ile elde edilecek. Bölge genelinde soya yıllık büyüme hızının önceki iki dekadaki %6.9'dan önümüzdeki on yıl için %2.8'e gerilemesi öngörülüyor.

Hayvancılık ve su ürünleri

Et üretiminde büyüme hızı ılımlı biçimde yavaşlayacak; sığır eti ve dana üretiminde yıllık artışın yaklaşık %1.2 olacağı, önceki iki dekadaki %1.4'ün altında kalacağı tahmin ediliyor. Balık üretiminin ise on yıl içinde toplamda yaklaşık %12 artması bekleniyor.

İç tüketim eğilimleri

Rapor, bölge içindeki besin talebinin yapısal olarak değişeceğini; meyve, sebze, süt ve özellikle hayvansal protein tüketiminin temel gıdalara göre daha hızlı artacağını not ediyor. Per kapita et tüketiminde (sığır, dana, domuz) yaklaşık %10, balıkta %12, kanatlı eti tüketiminde %15'lik artış öngörülüyor. Buna göre 2028'de kişi başı tavuk tüketiminin 34.2 kg'ye ulaşması ve toplam et tüketiminin %42.1'ini oluşturması bekleniyor; bu oran 1990'ların ortasına göre yaklaşık 14.8 puanlık artış anlamına geliyor. Mısırın kişi başı tüketiminde ise yaklaşık %4.3 azalma tahmin ediliyor.

Sürdürülebilirlik ve politika önerileri

Rapor, gelecekteki tarımsal büyümenin hem çevresel hem de toplumsal açıdan daha kapsayıcı ve sürdürülebilir olması gerektiğini vurguluyor. Beslenme politikaları, sosyal koruma, doğal kaynakların korunması ve küçük ölçekli üreticilerin desteklenmesi; açlık, kırsal yoksulluk ve obezite gibi bölgesel sorunlarla başa çıkmak için öncelikli alanlar olarak öne çıkıyor.

İşaretler ve fırsatlar

FAO-OECD raporu, yüksek katma değerli meyve ve sebze üretiminde güçlü fırsatlar bulunduğunu; bunun aile çiftçiliği için gelir ve daha sağlıklı beslenme yönünde imkan yaratabileceğini belirtiyor. Aynı zamanda uygun politika paketleriyle hem üretici hem tüketici kazanımlarının korunabileceği ifade ediliyor.

Hızlı özet (madde hâlinde)

• 2028'de bölge küresel tarım ve balık ihracatının ~%25'ini sağlama potansiyeline sahip.
• Mahsul üretimi ~%22, hayvansal ürünler ~%16 artış beklentisi.
• Mısır 233.5 Mt; pirinç 21.4 Mt; buğday 37.3 Mt (2028 projeksiyonları).
• Soya büyüme hızı önceki dönemlere kıyasla yavaşlayacak (6.9% → 2.8%).
• Balık üretimi on yılda yaklaşık %12 artacak; et tüketimi yapısı hayvansal proteine kayıyor.

Sonuç olarak, bölge ihracatta önemli bir pay alacak olsa da büyüme hızı ve refah etkileri büyük ölçüde iç talep, uluslararası fiyatlar ve uygulanacak politikaların niteliğine bağlı olacak.