ABD Michigan’da meyve bahçelerinde hızlı gelişim: Sıcak dalga çiçeklenmeyi hızlandırdı, dona karşı temkin çağrısı

Güneybatı Michigan’da sıcak geçen hafta bitki gelişimini birkaç gün içinde hızlandırdı. Yağışların sınırlı kalması ve beklenen serin-yağışlı hava, erken sezon hastalıkları ve don riskine karşı izleme ihtiyacını öne çıkarıyor.

Güneybatı Michigan’da meyve bahçelerinde hızlı büyüme: Çiçeklenme hızlandı, don ve hastalık riski yakından izleniyor

Michigan State University Extension’ın (MSU Extension) 13 Mayıs 2014 tarihli bölgesel saha notlarına göre, Güneybatı Michigan’da geçen hafta yazı andıran sıcaklıklar meyve türlerinde yaprak ve çiçek gelişimini kısa sürede belirgin biçimde hızlandırdı. Uzmanlar, hızlı büyümenin bir yandan fenolojik ilerlemeyi öne çektiğini, diğer yandan kış hasarı belirtilerini daha görünür kıldığını ve erken sezon hastalık enfeksiyonlarına elverişli dönemleri artırabildiğini aktarıyor.

Hava koşulları: Sıcak sıçrama, sınırlı yağış ve serinleme beklentisi

Rapora göre sıcaklıklar geçen hafta orta 60°F bandından (yaklaşık 18–20°C) hızla yükseldi; 7 Mayıs Çarşamba günü 90°F’ye (yaklaşık 32°C) yaklaşan değerler görüldü ve haftanın kalan kısmında 80°F civarında (yaklaşık 27°C) seyretti. Bu sıcak dalga, bitkilerde hızlı büyüme ve çiçek açımını tetikledi.

Bölge genelinde son iki haftadaki toplam yağışın yaklaşık 2/3 inç (yaklaşık 17 mm) ile sınırlı kaldığı, bu nedenle toprağın kurumaya başladığı; toprak sıcaklıklarının da yaklaşık 60°F (yaklaşık 15–16°C) düzeyinde olduğu bildirildi. 12 Mayıs’ta (Pazartesi) yer yer sağanak geçişleri kaydedilirken, yağışın Göl Michigan’dan uzaklaştıkça hızlı şekilde azaldığı ve bazı noktalarda 0,6 inçten 0,1 inçin altına kadar düştüğü ifade edildi.

MSU’nun Enviro-weather ağına atıfla, 6 Mayıs Salı sabahı görülen hafif kırağının ürünlerde kayda değer bir zarara yol açmadığı aktarılıyor. Öte yandan aynı raporda, 16–17 Mayıs (Cuma/Cumartesi) için hafif don olasılığı bulunduğu; ancak bunun yaygın ve şiddetli olmasının beklenmediği vurgulanıyor.

Tarla bitkileri üreticilerinin toprak işleme ve ekime devam ettiği belirtilirken, bu hafta yağışlı koşulların görülebileceği; yaprak ve çiçek dokularının açığa çıktığı bu dönemde yağışların bazı erken sezon hastalıkları için enfeksiyon pencereleri oluşturabileceği notu düşülüyor.

Fenoloji göstergesi: Isı birikimi (GDD) özetleri

Rapor, ısı birikiminin (Growing Degree Days – GDD) meyve gelişimini izlemek için referans olarak kullanıldığını ve Berrien County’nin, Güneybatı Michigan’ın diğer kısımlarına kıyasla daha ileride seyrettiğini belirtiyor.

1 Ocak–11 Mayıs 2014 (seçili istasyonlar)

• Benton Harbor (SWMREC): GDD 42°F 399, GDD 45°F 306, GDD 50°F 192
• Fennville (TNRC): GDD 42°F 316, GDD 45°F 135, GDD 50°F 139
• Bölge ortalaması: GDD 42°F 389, GDD 45°F 297, GDD 50°F 184

Ağaç meyveleri: Çiçeklenme, kış hasarı değerlendirmesi ve hastalık uyarıları

MSU Extension, geç haftada ve hafta sonunda büyümenin çok hızlı seyrettiğini; arı aktivitesinin de belirgin olduğunu bildiriyor. Daha önce canlı çiçek beklenmeyen bazı bahçelerde, özellikle ağaçların üst kısımlarında şeftali ve tatlı kiraz çiçeklerinin görülebildiği; üreticilerin genç ağaçlarda kış hasarını değerlendirmeyi sürdürdüğü aktarılıyor.

Taş çekirdekli meyvelerde (şeftali, erik, kayısı ve kiraz gibi) sıcak ve nemli koşulların kahverengi çürüklük (brown rot) enfeksiyonları için elverişli olabileceği belirtiliyor. Rapor, bölgede bazı fungisit gruplarına karşı direnç vakalarının daha sık raporlanmaya başladığını (kaynak MSU Extension saha gözlemleri olarak aktarılıyor; ürün/etken madde bazında teyit için yerel danışmanlık ve resmi kayıtlar dikkate alınmalı) notuyla üreticileri programlarını gözden geçirmeye çağırıyor.

Tür bazında durum

Kayısı: Meyve “kabuk içinde” dönemde; meyve tutumunun iyi göründüğü ifade ediliyor.

Şeftali: Çiçeklenmenin hafta sonunda hızlı şekilde ilerlediği, birçok bahçede çiçeklenmenin sona yaklaşarak meyvenin “kabuk içinde” döneme geçtiği belirtiliyor. Berrien County’nin bazı kısımlarında çiçek yoğunluğunun yüksek olduğu alanlarda seyreltme uygulamalarından söz ediliyor. Raporda kışın görülen minimum sıcaklıkların, çiçek yoğunluğu üzerinde belirleyici olduğuna dikkat çekiliyor: Yaklaşık -13°F civarında daha iyi bir potansiyel, -15°F civarında sınırlı çiçek (özellikle ağaç tepelerinde), -17°F ve altındaki alanlarda ise çok az veya hiç çiçek görülmeyebileceği aktarılıyor.

Kiraz: Berrien County’de tatlı kirazlarda taç yaprak dökümü ve “kabuk içinde” dönem; ekşi kirazlarda tam çiçekten erken taç yaprak dökümüne geçiş bildiriliyor. Yaprakların çıkışıyla birlikte kiraz yaprak lekesi yönetiminin zamanlamasının önem kazandığı; ekşi kirazlarda koruyucu uygulamalara yakın dönemde başlanmasının gerekeceği kaydediliyor.

Erikler: Japon erikleri “kabuk içinde”; Avrupa erikleri tam çiçekten erken taç yaprak dökümüne. Geç çiçek döneminde black knot ve kahverengi çürüklüğün ana riskler arasında olduğu belirtiliyor.

Elma: Berrien County’de çeşitlerin genelinde çiçeklerin açtığı; Zestar ve Macintosh’ta tam çiçek, diğer birçok çeşitte “kral çiçek” ve yan çiçek açılımlarının başladığı ifade ediliyor. Elma kara leke (apple scab) spor yakalamalarında önceki haftaya kıyasla düşüş olduğu; ancak aralıklı yağışların hafif enfeksiyon pencereleri oluşturabildiği belirtiliyor. Ayrıca açık çiçek ve 80°F bandındaki sıcaklıkların ateş yanıklığı (fire blight) için uygun koşullar yaratabileceği ve bazı günler için risk tahminlerine işaret ediliyor.

Armut: Tam çiçekten erken taç yaprak dökümüne geçiş; yeşil dokunun ortaya çıkmasıyla armut kara leke (pear scab) yönetiminin önem kazandığı, armut psillidinin farklı gelişim dönemlerinin sahada görülebildiği aktarılıyor.

Zararlı izleme notları

Rapor, sıcaklık artışıyla böcek aktivitesinin hızlandığını; ancak çiçeklenme döneminde arı güvenliği nedeniyle insektisit kullanımına dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor. Çiçek sonrası döneme hazırlık için kırmızı örümcekler, yaprakbitleri ve yaprak kıvıran zararlılar gibi hedeflerin izlenmesi; elma iç kurdu ve doğu meyve güvesi gibi türlerde tuzakların sahada olması gerektiği belirtiliyor. Taş çekirdekli meyvelerde ise erik kurdu (plum curculio) açısından serin dönemde baskının düşük olabileceği, ısınma geri döndüğünde yeniden risk değerlendirmesi yapılması öneriliyor.

Küçük meyveler: Kış soğuğu etkileri ve sezon içi riskler

MSU Extension, bu kış bölgede birkaç kez -10 ile -20°F aralığında soğukların görüldüğünü; bunun birçok küçük meyve türünde zarar eşiğine yakın veya zarar verici olabildiğini hatırlatıyor. Havanın ısınmasıyla birlikte çeşitler ve bahçe içi mikroklimalar arasındaki farkların daha net ortaya çıktığı, bazı alanlarda canlı büyüme görülürken bazı alanlarda zayıf gelişim gözlendiği aktarılıyor.

Tür bazında öne çıkanlar

Üzüm: Gözlerin patladığı ve sürgün büyümesinin başladığı bildiriliyor. Vinifera şaraplık çeşitlerde kışın etkisinin daha belirgin olabildiği; hibrit çeşitlerin daha iyi göründüğü; şıralık üzümde ise önceki endişelere kıyasla daha olumlu bir tablo görülebileceği ifade ediliyor. Çiçek salkımları belirginleştikçe rekolte kaybının daha sağlıklı tahmin edilebileceği notu yer alıyor.

1 Nisan–12 Mayıs 2014 (GDD 50°F)

• Benton Harbor (SWMREC): 186
• Lawton: 180
• Fennville (TNRC): 134
• Bölge ortalaması: 179

Üzümde sürgün büyümesinin hızlanmasıyla bazı erken dönem zararlılara hassas pencerenin geride kalmaya başladığı; buna karşılık phomopsis ve külleme gibi hastalıklara yönelik erken sürgün döneminde koruyucu programların gündeme gelebileceği ifade ediliyor. Ayrıca üzüm salkım güvesi (grape berry moth) açısından bu dönemde yakalamanın başladığı, ancak tedavi zamanlaması için erken olabileceği belirtiliyor.

Yaban mersini (blueberry): Bölgede çiçek ve yaprak gözlerinin patladığı; çoğu çeşitte “pembe tomurcuk” döneminde olunduğu; erken çeşitlerden Bluetta ve Weymouth’ta çiçeklenmenin başladığı bildiriliyor. Bazı genç tesislerde, kar seviyesinin üstünde kalan sürgün uçlarında kış zararına bağlı kuruma görülebildiği; bunun parsel içinde mozaik bir dağılım gösterebileceği belirtiliyor.

Rapor, yaprak-çiçek dengesinin bahçeler arasında değiştiğini; bir önceki yıl ağır ürün taşıyan ve yeterli budama/sulama/gübreleme yapılmayan sahalarda sonbaharda çiçek tomurcuğu oluşumunun zayıflayabildiğini aktarıyor. 2014 rekoltesi için kesin tahminlerin birkaç hafta daha gerektirdiği, ancak genel görünümün bir ay öncesine göre daha olumlu olduğu ifade ediliyor. Bu dönemde tozlaşma ve meyve tutumunun kritik olacağı vurgulanıyor.

Olası 16 Mayıs hafif donu için, yaban mersininde “pembe tomurcuk” aşamasında çiçeklerin 25°F (yaklaşık -4°C) civarına kadar sınırlı zarar görebileceği; üstten yağmurlama sistemlerinin koruyuculuğunun da bu eşiklerde sınırlı kalabildiği notu yer alıyor. Bu nedenle, sulama ile don mücadelesinde acele edilmemesi; özellikle sakin koşullarda ve çiçeklenmeye çok yakın dönemde uygulamanın daha anlamlı olabileceği vurgulanıyor. Toprak yüzeyinin yönetimiyle ısı tutma kapasitesi arasında ilişki olduğuna da dikkat çekilerek, don öncesi toprağı gevşetmenin (işlemenin) ısı tutmayı azaltabileceği aktarılıyor.

Mummy berry: Yaprak dokusunun ortaya çıkmasıyla mummy berry enfeksiyonlarının mümkün olabileceği; sporların belirli koşullarda salınabildiği, enfeksiyon için yağışın gerekli olduğu ve geçtiğimiz hafta bazı enfeksiyon dönemleri yaşandığı belirtiliyor. Don olaylarının dokuları enfeksiyona daha duyarlı hale getirebileceği; bu nedenle koruyucu uygulamaların don öncesi, sistemik materyallerin ise don sonrası hızlı şekilde gündeme alınabileceği ifade ediliyor (uygulama kararları için yerel ruhsat ve teknik danışmanlık esas alınmalıdır).

Çilek: Çiçek salkımlarının taçtan çıktığı ve birçok tarlada çiçeklenmenin başladığı bildiriliyor. 16 Mayıs civarı hafif don olasılığı nedeniyle, çiçeklerin sıfırın az altındaki sıcaklıklarda zarar görebileceği; bu nedenle don riskine karşı sulama altyapısının hazır edilmesi gerektiği notu yer alıyor.

Böğürtlen/ahududu grubu (bramble): Kış zararının bu grupta da belirgin olduğu; yeni sürgünlerin dipten güçlü geldiği; kar seviyesinin üstündeki kamışlarda yapraklanma eksikliği ve zayıf gelişimin yaygın zarar göstergesi olabileceği ifade ediliyor. Dikensiz böğürtlen tiplerinde kamışların çoğunlukla toprağa kadar zarar görebildiği aktarılıyor.

Ticaret ve tedarik zinciri açısından öne çıkan başlıklar

Bu haftanın saha notları, ihracat/tedarik planlaması yapan paydaşlar için birkaç kritik sinyal veriyor: fenolojik ilerlemenin hızlanması, don riskinin tamamen bitmemiş olması ve yağışın hastalık baskısını dalgalandırabilmesi.

• Erken sezon dalgalanması: Hızlı ısınma kısa sürede çiçeklenmeyi öne çekti; bu durum hasat pencerelerinde ve işgücü planlamasında oynaklık yaratabilir.
• Don riski yönetimi: Sezon sonu donu “hafif” öngörülse bile, çiçek dönemindeki zarar kalıcı rekolte etkisi yaratabileceğinden sigorta/koruma planlarının güncel tutulması önem taşıyor.
• Hastalık ve kalıntı hassasiyeti: Taş çekirdekli meyvelerde kahverengi çürüklük; elma/armutta kara leke ve ateş yanıklığı riskinin konuşulduğu bir dönemde, entegre mücadele programları kalıntı yönetimi açısından da kritik hale geliyor.
• Bahçe içi heterojenlik: Kış soğuğunun parsel içinde farklı etkileri olduğuna dair gözlemler, homojen kalite/kalibre beklenen ticari partilerde sınıflandırma ihtiyacını artırabilir.
• Tozlaşma vurgusu: Yaban mersininde meyve tutumu ve tozlaşma başarısı önümüzdeki haftalarda belirleyici olacak; bu da rekolte tahminlerinin kısa vadede değişebileceği anlamına geliyor.
• İzleme ve zamanlama: Tuzaklar, biofix ve derece-gün modelleri gibi araçlar, doğru zamanda müdahale ile maliyet ve ürün kaybını sınırlayabilir.

Saha ve eğitim takvimi: IPM toplantısı ve RUP sınavı

Raporda iki duyuru öne çıkıyor:

• Haftalık Pazartesi Meyve IPM Toplantısı: 19 Mayıs’ta, Fruit Acres Farms (3452 Friday Rd., Coloma, MI) adresinde saat 17:00’de yapılacağı; toplantılarda Michigan “restricted use pesticide” uygulayıcıları için yeniden sertifikasyon kredisi verileceği bildiriliyor.
• RUP Sertifikasyon Sınavı: 21 Mayıs Çarşamba günü, Berrien County MSU Extension ofisinde “Restricted Use Pesticide (RUP) Certification Examination” yapılacağı; sınava girecek kişilerin kayıt işlemlerini ilgili eyalet birimi üzerinden tamamlaması gerektiği belirtiliyor.

Kaynak notu: Bu haber, MSU Extension’ın 13 Mayıs 2014 tarihli “Southwest Michigan fruit regional report” içeriğindeki saha gözlemleri ve teknik notlar referans alınarak hazırlanmıştır.