Michigan’da Yaban Mersininde Yaprak Pası Artışı: İklim Koşulları Hastalığı Tetikliyor

Michigan’da son yıllarda görülen yağışlı ve nemli yaz koşulları, yaban mersininde yaprak pası vakalarını artırdı. Uzmanlar, hastalığın geç dönemde hızla yayılabileceğine dikkat çekiyor.

ABD’nin Michigan eyaletinde yaban mersini üretim alanlarında yaprak pası belirtilerinin son haftalarda farklı bölgelerde tespit edildiği bildirildi. Yetkililere göre özellikle yaz ortası ve sonrasında görülen yağışlı periyotlar ile uzun süreli çiğ oluşumu, hastalığın gelişimini destekleyen başlıca çevresel faktörler arasında yer alıyor.

Hastalığa Thekopsora minima adlı mantar etmeni neden oluyor. Enfeksiyon genellikle temmuz–eylül döneminde yaprak yüzeyinde küçük sarı lekelerle başlıyor; ilerleyen süreçte bu lekeler koyu kenarlı kahverengi alanlara dönüşebiliyor. Yaprak alt yüzeyinde ise sarı-turuncu renkli, tozlu görünümlü spor yapıları çıplak gözle fark edilebiliyor.

Uzman değerlendirmelerine göre hastalık çoğu durumda o yılın verimi üzerinde sınırlı etki yapıyor. Ancak şiddetli enfeksiyon erken yaprak dökümüne yol açarsa, bir sonraki sezon için tomurcuk oluşumu ve sürgünlerin kışa dayanıklılığı olumsuz etkilenebiliyor. Yaprak pasının verim kaybına doğrudan etkisine dair kesin araştırma sonuçlarının bulunmadığı belirtiliyor.

2011 sezonunda bazı üreticiler düşük verimi yaprak pasına bağlasa da, uzmanlar bunun tek başına yeterli bir açıklama olmayabileceğini vurguluyor. Tomurcuk oluşumunu etkileyen çevresel stresler, önceki yılın ağır ürün yükü, kuraklık, kimyasal zararlar ya da kök çürüklüğü etmenleri de benzer sonuçlara yol açabiliyor. Turuncu spor yapıları görülmeden yalnızca yaprak rengindeki değişime bakarak teşhis yapılmaması gerektiği ifade ediliyor.

Biyoloji ve Yayılma Döngüsü

Mantarın yaşam döngüsünde canlı konukçuya ihtiyaç duyduğu ve alternatif konukçunun baldıran (Tsuga spp.) ağaçları olduğu aktarılıyor. İlkbaharda yere dökülen enfekteli yapraklardan çıkan sporlar baldıran iğne yapraklarını enfekte edebiliyor. Yaz ortası–sonunda oluşan yeni sporlar ise rüzgârla taşınarak yaban mersini yapraklarına bulaşıyor.

Yağmur, çiğ veya üstten sulama gibi yaprak ıslaklığını artıran koşullar altında sezon içinde birden fazla enfeksiyon döngüsü oluşabiliyor. Sonbaharda enfekteli yaprakların dökülmesiyle etmen tarlada kışı geçiriyor. Yıl boyunca yeşil yaprak bulunan daha sıcak bölgelerde ise alternatif konukçu olmadan da döngünün devam edebildiği belirtiliyor.

Mücadele ve Yönetim Önerileri

Alternatif konukçu ağaçların tamamen uzaklaştırılması pratik ve çevresel açıdan uygun görülmüyor. Bunun yerine kültürel ve kimyasal önlemlerin birlikte planlanması öneriliyor.

• Hasat sonrası dökülen yaprakların toplanması veya imhası ile inokulumun azaltılması.
• Üstten sulama zamanlamasının ayarlanarak yaprak ıslaklık süresinin kısaltılması.
• Yaz ortası–sonunda ruhsatlı fungisitlerin etiket talimatlarına uygun uygulanması.
• Sterol inhibitörü grubu fungisitlerin (örneğin fenbukonazol veya propikonazol etken maddeli ürünler) pas hastalıklarına karşı genellikle etkili olduğu belirtiliyor; ancak hasat öncesi bekleme süresi (PHI) dikkate alınmalı.
• Klorotalonil içeren ürünler için daha uzun PHI süreleri söz konusu olabiliyor.
• Biyolojik ürün olarak Bacillus pumilus içeren preparatların da ruhsatlı olduğu, ancak etkinliğin koşullara bağlı değişebileceği aktarılıyor.
• Sonbahar veya erken ilkbaharda yere dökülmüş yapraklara yönelik uygulamaların potansiyel faydası olduğu, fakat etkinliğin netleşmediği ifade ediliyor.

Hasat döneminin büyük ölçüde tamamlanmış olması, uzun bekleme süresi gerektiren ürünlerin kullanımında zamanlama açısından önem taşıyor. Sezonluk maksimum uygulama sayıları ve etiket kısıtları mutlaka göz önünde bulundurulmalı.