Michigan yaban mersini tarlalarında yaprak pası uyarısı: Nemli sezonda risk artıyor

Michigan State University Extension, 2014 sezonunda nemli hava koşullarının yaban mersininde yaprak pası riskini yükselttiğini bildirerek üreticilere tarla kontrollerini sıklaştırma çağrısı yaptı.

Minnesota değil, Michigan: Yaban mersininde yaprak pası için sezon içi takip çağrısı

Michigan State University Extension’ın (MSU Extension) 19 Ağustos 2014 tarihli bilgilendirmesine göre, 2014 yetiştirme sezonundaki nemli koşullar yaban mersininde yaprak pası görülme olasılığını artırdı. Kurum, özellikle yaz ortası–sonu yağışları ve uzun çiğlenme sürelerinin hastalığın gelişimini desteklediğini belirtiyor.

Tarlada hangi belirtiler aranmalı?

Hastalığın etmeni, kaynakta adı verilen mantar türü Thekopsora minima. MSU Extension’a göre yapraklarda Temmuz–Eylül döneminde önce küçük sarı lekeler görülebiliyor; ilerleyen aşamada bu alanlar kahverengileşip daha koyu bir sınır oluşturabiliyor. Yaşlı yapraklarda kızıl-mor tonlu renk değişimleri de eşlik edebiliyor.

En ayırt edici işaret ise yaprağın alt yüzeyinde oluşan sarı-turuncu, tozumsu püstüller. Bu yapılar spor içeriyor ve temasla kolayca dağılabiliyor. Bu nedenle üreticilere, yaprak altını da kapsayan düzenli gözlem (gerekirse el merceğiyle) öneriliyor.

Verim ve bitki sağlığına olası etkiler

Kaynağa göre hastalık, sıcak ve ıslak koşullarda sezon sonuna doğru hızla artış gösterebiliyor. Mevcut sezonun ürün miktarına etkisinin çoğu durumda sınırlı olduğu aktarılırken, erken yaprak dökümü riskinin öne çıktığı vurgulanıyor.

Şiddetli yaprak kaybının, yeni tomurcukların meyveye yatma kapasitesini ve sürgünlerin kışa dayanımını olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor. Öte yandan, MSU Extension metninde yaban mersininde yaprak pasına bağlı verim kaybını nicel olarak ortaya koyan çalışma yapılmadığı bilgisi de yer alıyor.

Hastalığın döngüsü: İki konukçu bitki detayı

MSU Extension, pas etmeninin yaşam döngüsünü tamamlamak için iki farklı bitkiye ihtiyaç duyduğunu bildiriyor. Alternatif konukçu olarak hemlock (kaynakta Tsuga türleri) gösteriliyor. Bu nedenle hemlock ağaçlarının yakınında hastalığın daha ağır seyredebildiği ifade ediliyor.

Kaynağın aktardığı döngü özetle şöyle: İlkbaharda, tarlada yere dökülmüş ve kışı geçirmiş yaban mersini yapraklarından çıkan sporlar havaya karışarak hemlock iğne yapraklarını enfekte edebiliyor. Ardından hemlock üzerinde oluşan sporlar rüzgârla taşınıp Haziran–Ağustos döneminde yaban mersini yapraklarını enfekte edebiliyor.

Yaban mersininde enfeksiyon başladıktan sonra, püstüllerden çıkan sporların rüzgârla yayıldığı; yağmur, çiğ veya üstten sulama gibi su varlığında yeniden enfeksiyonların tekrarlanabildiği belirtiliyor. Sonbaharda yapraklarla birlikte yere inen etmen, tarlada kışı geçirerek bir sonraki sezona taşınabiliyor.

Ayrıca kaynak, yıl boyu yeşil yaprakların bulunduğu daha sıcak bölgelerde veya sera koşullarında, yaşam döngüsünün tamamlanması için hemlock varlığının gerekli olmayabileceğini not ediyor.

Mücadele önerileri: Kültürel önlemler ve ilaçlama notları

MSU Extension, hemlock ağaçlarının geniş bir alanda tamamen kaldırılmasının teorik olarak döngüyü kırabileceğini; ancak bunun pratik ve arzu edilir bir seçenek olmadığını belirtiyor. Bunun yerine, inokulumun (bulaşma kaynağının) tarlada taşınmasını azaltacak uygulamalar ve uygun dönemlerde fungisit kullanımı öne çıkarılıyor.

• Sonbahar yaprak yönetimi: Yaprak dökümünden sonra yere düşen yaprakların tırmıklanması veya parçalanması, bir sonraki sezona taşınabilecek inokulumu azaltmaya yardımcı olabilir.
• Yaprak ıslaklığını azaltma: Üstten sulama yapılıyorsa zamanlamanın ayarlanmasıyla yaprakların uzun süre ıslak kalması sınırlandırılabilir.
• İlaçlama zamanlaması: Kaynak, özellikle yaz ortası–sonu dönemde etkili fungisitlerle uygulama yapılmasını öneriyor; erken dönemde müdahalenin daha iyi sonuç verebileceği aktarılıyor.
• Etkin maddeler/ürün örnekleri: Kaynakta Pristine (pyraclostrobin + boscalid) en etkili seçenek olarak anılırken; Indar (fenbuconazole), Orbit (propiconazole) ve Quash (metconazole) için de etkili olabildiği bilgisi veriliyor.
• Hasat öncesi bekleme süresi (PHI): Kaynakta Indar ve Orbit için 30 gün, Quash için 7 gün PHI bilgisi yer alıyor. Bravo (chlorothalonil) için etkinliğin orta düzeyde olduğu ve 42 gün PHI bulunduğu belirtiliyor.
• Karışım seçeneği: Sterol inhibitörü bir fungisitin (ör. Indar/Orbit) Bravo’nun yarım dozu ile tank karışımı şeklinde kullanılmasının, koruyucu ve tedavi edici etkiyi birlikte hedefleyebileceği aktarılıyor.
• Organik seçenek: Serenade (Bacillus subtilis) için organik bir biyofungisit olarak orta–iyi düzeyde etki bildiriliyor; yapıştırıcı-yayıcı (sticker-extender) eklemenin performansı artırabileceği not ediliyor.
• Kireç-kükürt uygulaması: Dormant dönemde (sonbahar/ilkbahar) yerdeki yapraklara kireç-kükürt uygulamasının kışı geçiren inokulumu azaltmada yardımcı olabileceği, ancak etkinliğin doğrulanmadığı belirtiliyor.

Not: Kaynak, hasat sonrası dönemde bu fungisitlerin sezonluk maksimum uygulama sayıları aşılmadan uygulanabileceğini de ekliyor. Ürün etiketi, yerel mevzuat ve entegre mücadele (IPM) programlarıyla uyumun kritik olduğu unutulmamalıdır.

Özetle: Nemli ve sıcak dönemlerde yaprak pası hızlanabildiği için, yaprak altı kontrolleri ve yaprak ıslaklığını azaltan uygulamalar; gerekli durumlarda uygun fungisit programıyla birlikte ele alınmalı.