Orta Doğu gerilimleri taze ürün tedarik zincirlerini ve fiyatları baskılayabilir

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sonrası Hürmüz Boğazı'nın kapanma olasılığı gündemde. Uzmanlar, bunun enerji maliyetleri ve taze ürün tedarik zincirleri üzerinde ciddi etkiler yaratabileceğini uyarıyor.

Orta Doğu gerilimleri taze ürün tedarik zincirlerini ve fiyatları baskılayabilir

ABD ve İsrail tarafından İran'a düzenlenen hava harekâtlarının ardından bölgedeki çatışma riskinin artması, taze meyve ve sebze sektöründe tedarik ve maliyet üzerinde olası olumsuz etkiler konusunda endişe doğurdu.

İran parlamentosunun Hürmüz Boğazı'nı kapatma seçeneğini onayladığı yönündeki gelişmeler, dikkatleri İran Körfezi'ndeki nakliyeye çekti. Hürmüz, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir deniz ulaşım hattı olarak öne çıkıyor.

RaboResearch Food & Agribusiness'ten Cindy van Rijswick, Hürmüz'ün kapanmasının enerji fiyatlarında yükselişe yol açabileceğini ve bunun enflasyonist bir baskı oluşturacağını belirtiyor. Enerji maliyetlerindeki artışın lojistikten ambalaja, gübre ve sera ısıtmasına kadar üretim ve dağıtımın birçok kalemini etkileyeceği vurgulanıyor.

Artan girdi ve taşıma giderlerinin tüketici fiyatlarına yansıması halinde hane halkı harcamalarında kayma yaşanabileceği, bunun da taze ürünlere yönelik talep profillerini değiştirebileceği ifade ediliyor.

Uluslararası Para Fonu (IMF) yöneticisi Kristalina Georgieva da İran'a yönelik saldırıların küresel büyümeyi yavaşlatma riski taşıdığı uyarısını yapıyor; olası ikincil ve üçüncül ekonomik etkilerin büyüme tahminlerinde revizyona yol açabileceği belirtiliyor.

Sektör açısından kısa vadede en belirgin riskler arasında navlun ve lojistik ücretlerinin yükselmesi, enerji kaynaklı üretim maliyetlerinin artması ve tedarik gecikmeleri yer alıyor. Bu tür şoklar, tedarik zincirinde bölgesel alternatif rotalar arayışını hızlandırabilir.

Henüz Hürmüz'ün kapatılmasının kesinleşmediği, gelişmelerin belirsiz olduğu not edilirken, sektör aktörlerinin enerji piyasası, navlun ücretleri ve girdi maliyetlerindeki değişimleri yakından takip etmelerinin önem taşıdığı vurgulanıyor.

Öne çıkan etkiler

• Enerji (petrol/napal) fiyatlarında artış beklentisi ve bunun enflasyona katkısı
• Lojistik ve navlun maliyetlerinin yükselmesi
• Ambalaj, gübre ve sera ısıtma giderlerinde artış
• Tüketici harcamalarında kayma ve talep profili değişiklikleri
• Tedarik zincirlerinde gecikme ve rota değişiklikleri riski
• Küresel büyüme görünümünde aşağı yönlü riskler
• Sektör paydaşlarının maliyet maruziyetini gözden geçirme ihtiyacı