Panama Kanalı BM gündeminde: Çin ve ABD arasında gerilim deniz yollarını değiştiriyor

BM Güvenlik Konseyi oturumunda Panama Kanalı tartışıldı; Çin ve ABD birbirlerini etki kurmaya çalışmakla suçladı. Tartışma, deniz taşımacılığı ve konteyner akışlarında kaymalara işaret ediyor.

BM Güvenlik Konseyi oturumunda karşılıklı suçlamalar

14 Ağustos 2025 tarihli Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi oturumunda, Panama Devlet Başkanı Jose Raul Mulino başkanlığında gerçekleştirilen toplantıda Çin ile ABD arasında Panama Kanalı çevresinde sert karşılıklı açıklamalar yapıldı. Toplantıda her iki ülkenin temsilcileri birbirlerinin bölgedeki nüfuzunu sorguladı.

Tarafların söylemleri

Çin'in BM büyükelçisi Fu Cong oturumda, Pekin'in kanalın kalıcı tarafsızlığına saygı gösterdiğini ve Panama'nın egemenliğini koruması için destek verdiğini belirtti. Fu, ayrıca bölgedeki faaliyetlerin uluslararası ticaret ve kanalın işleyişi açısından önemine vurgu yaptı.

ABD'nin geçici BM temsilcisi Dorothy Shea ise Çin'in Kanal çevresindeki altyapı ve liman operasyonları üzerindeki etkisinin aşırı olduğu yönünde uyarılarda bulundu ve bunun hem bölgesel hem de küresel ticaret güvenliği açısından risk oluşturabileceğini söyledi.

Liman işletmeciliği ve mülkiyet çekişmesi

Habere göre Washington yönetimi, Cristóbal ve Balboa limanlarını işleten Hong Kong merkezli CK Hutchison Holdings ile ilgili olarak bu şirketin çıkarlarının el değiştirmesi yönünde baskı uyguluyor. ABD kaynaklı bir konsorsiyumun (BlackRock ile MSC'nin liman kolu TiL ortaklığı) söz konusu varlıkları devralması yönündeki girişimler tartışmanın merkezinde yer aldı.

Panama'nın tutumu ve hukukî dayanak

Panama Başkanı Mulino, kanal üzerindeki egemenliğin çok taraflı bir anlaşmayla ve kanalın tarafsızlığını güvence altına alan mekanizmalarla korunduğunu vurguladı. Mulino'ya göre bu çok taraflı çerçeve, hem bölgesel hem de küresel tehditlere karşı en önemli dayanak.

Diplomatik gerilim ve karşılıklı suçlamalar

Toplantı sonrasında Fu Cong, ABD'yi suçlamalara dayanak olarak gösterdi; Pekin ise ekonomik baskı ve karalama iddialarına karşı çıktığını bildirdi. ABD tarafı ise Çin'in bölgedeki etkisini sınırlama gerekliliğini savundu.

Deniz taşımacılığı üzerindeki etkiler

Diplomatik gerilimin yanı sıra ticaret cephesinde de yön değişimleri gözleniyor. Haber kaynakları, Çin ve ABD arasında devam eden ticari gerilimler ve tarifeler yüzünden denizyolu güzergâhlarında yeniden yapılanma yaşandığını aktarıyor. Analistler, Pekin’in pazar çeşitlendirmesi stratejisini sürdüreceğini ve bunun ABD'ye yönelik ithalat hacimlerini etkilemeye devam edeceğini öngörüyor.

Denizcilik sektörü verilerine göre, spot konteyner navlunlarında son haftalarda düşüşler kaydedildi; belirli Asya–ABD hatlarında Haziran zirvesinden bu yana oranların önemli ölçüde gerilediği belirtiliyor. Öte yandan Maersk, Çin–ABD hatlarında ikinci çeyrekte yıllık bazda yaklaşık %35'lik düşüş raporladı; ama Kuzey Amerika dışındaki bölgelerdeki ithalat artışının toplamı dengelediği bildirildi.

Altyapı yatırımları ve alternatif rotalar

Şirketlerin stratejileri de değişiyor: Maersk Panama'da geniş bir lojistik merkezi açtı ve haftalık doğrudan hizmetlerle Orta Amerika bağlantıları kurdu; MSC ise Uzak Doğu–Güney Amerika batı kıyısı arasında yeni bir hattı başlatmayı planlıyor. Çin gümrük verileri de Asya bölgesindeki, Avrupa'daki ve Afrika'daki ihracatın yıllık bazda arttığını gösteriyor; bu da Pekin'in ticaret partnerlerini çeşitlendirdiğine işaret ediyor.

Öne çıkan maddeler

• BM Güvenlik Konseyi'nde Panama Kanalı ile ilgili tartışma 14 Ağustos 2025'te yapıldı.
• Çin ve ABD temsilcileri birbirlerini kanal üzerindeki nüfuzu kötüye kullanmakla suçladı.
• ABD, Cristóbal ve Balboa limanlarında Çin bağlantılı işletmecinin çıkarlarının el değiştirmesi için baskı uyguladığı iddia ediliyor.
• Panama yönetimi, kanalın tarafsızlığını sağlayan çok taraflı bir anlaşmaya vurgu yapıyor.
• Deniz taşımacılığı verileri ve şirket kararları, küresel rota ve lojistik akışlarında kayma olduğunu gösteriyor.
• Maersk ve MSC gibi operatörlerin bölgesel yatırımları, Asya kaynaklı tedarik zinciri çeşitlendirmesinin göstergesi olarak öne çıkıyor.