Pandemi ve Savaşın Ardından Meyve Sektörü: Maliyet, Lojistik ve Tüketimde Keskin Değişimler

Pandemi başlangıcında yükselen meyve talebi kısa sürdü; ardından artan girdi maliyetleri, lojistik darboğazlar ve Rusya–Ukrayna savaşı tedarikte belirsizlik yarattı. Bu durum hem kalite hem de satış programlarını etkiliyor.

Pazar toparlanması ertelendi

Koronavirüsün ilk yılında sağlıklı beslenme eğilimi meyve talebini artırdı; ancak bu artış kalıcı olmadı. İkinci yılda satışlar normale dönerken, üçüncü yılda piyasalarda belirgin bir durgunluk ve tükenmişlik hissi gözlemlendi. Ardından gelen ekonomik baskılar tüketimde düşüşe yol açtı.

Girdi maliyetleri yükseliyor

Çeşitli kaynaklarda üretim girdileri, enerji ve lojistik maliyetlerinde ülkeler genelinde %20–30 aralığında artışlar bildirildi. Perakendecilerin fiyat politikasını değiştirmekte isteksiz olması, üretici ve tedarikçiler için kâr marjı baskısı oluşturuyor; tüketicilerin alım gücündeki azalma da bu baskıyı artırıyor.

Lojistik darboğazlar ve gecikmeler

Üretim bölgesinden limanlara ve limanlardan hedef pazarlara yapılan taşımalarda ciddi aksamalar yaşanıyor. Konteyner sıkıntıları, yüklemelerde ve boşaltmalarda gecikmeler, özellikle güney yarımküre tedarikçilerini zor durumda bıraktı. Rotalardaki aksamalar nedeniyle sevkiyatlarda genellikle 7–14 günlük gecikmeler ve daha uzun süreler rapor ediliyor.

Batı kıyısı limanları ve Çin pandemi döneminde yoğunlaşan merkezlerdi; Avrupa limanları, özellikle Rotterdam, daha sonra benzer baskı altında kaldı. Uzayan taşıma süreleri bozulmaya müsait üzümler ve yumuşak meyvelerde kalite kaybına ve ek paketleme maliyetlerine yol açıyor.

Tüketici davranışı ve satış formatları

Tüketiciler harcamalarını planlamaya ve gereksiz alımlardan kaçınmaya başladı; büyük paketler yerini daha küçük birimlere bırakıyor. Örneğin geçmişte yaygın olan 3–5 kg'lık elma paketleri daha az görülüyor; 1 kg'lık küçük ambalajlar daha yaygın hale geldi. Enerji, benzin ve özellikle gaz fiyatlarındaki bazı bölgelerde %20, %30 hatta %100'e varan artışlar enflasyonu tetikleyerek harcama alışkanlıklarını değiştirdi.

Rusya–Ukrayna çatışmasının etkileri

Şubat sonundaki çatışma, sadece iki ülkeyle ticareti değil küresel arz dengelerini de etkiledi. Rusya, sert iklim meyvelerinin önde gelen ithalatçıları arasında; savaş nedeniyle bazı tedarikçiler gönderim yapamaz hale geldi, büyük nakliye şirketleri Rus limanlarına uğramayı azalttı. Bankacılık kısıtlamaları ve rubledeki değer kaybı, Rus tüketicinin ithal ürüne erişimini zorlaştırdı; son iki haftada kısmi toparlanma olsa da belirsizlik sürüyor.

Arjantin örneğinde, ülkenin Rusya'ya yönelen ihracatında önemli paylar var: mandalina ve üzümde yaklaşık %40, armut ve limonda %20, elmada %10 pay belirtiliyor. Çatışma başladığında yaklaşık 11.000 ton armudun sevkiyatta olduğu raporlandı; bu gönderimlerin akıbeti ve toplanma süreçleri halen belirsiz.

Kısa ve orta vadede öne çıkan riskler

• Tedarik zinciri kesintileri ve konteyner sıkışıklığı nedeniyle fiyat oynaklığı
• Uzayan taşıma sürelerinin taze ürün kalitesini düşürmesi
• Tüketici talebinde daralma ve paketleme tercihlerinde küçülme
• Belirsizliği artıran jeopolitik ve bankacılık kısıtlamaları
• Perakendecilerin promosyon/ fiyat stratejilerinin üreticiler üzerindeki baskısı

Kaynak: Blueberries Consulting News, 12/04/2022. Makale