Peru'da yaban mersini, üzüm ve avokado 2020'de tarım büyümesini destekleyecek

2019'da su kaynakları ve zararlılar gibi iklimsel zorluklara rağmen tarım sektörü dayanım gösterdi. 2020'de blueberriy (arandanos), üzüm ve avokado ihracatının büyümeyi desteklemesi bekleniyor.

Peru tarımında hangi ürünler öne çıkacak?

2019'un ilk on bir ayında tarım sektörü ortalama %3,16 büyüme gösterdi; bu oran 2018'deki %7'yi aşan büyüme döneminin gerisinde kaldı. Sektör temsilcilerine göre 2020'de de olumlu bir seyir öngörülüyor, ancak dış pazarlardaki değişimler ve fitosanitasyon talepleri yeni zorluklar yaratıyor.

Öne çıkan ürünler

İhracatta öne çıkması beklenen ürünler arasında yaban mersini (blueberry), üzüm ve avokado bulunuyor. Proarándanos başkanı Roberto Vargas'ın aktardığı projeksiyona göre, Temmuz'da sona erecek kampanya döneminde yaklaşık 110 bin ton yaban mersini sevkiyatı hedefleniyor; bu durumda Peru taze yaban mersini ihracatında dünya lideri pozisyonuna yükselebilir (aktarılıyor).

Üzüm kampanyasının Şubat sonunda yaklaşık 50 milyon kutu ihracatıyla tamamlanması ve bu kalemde %40 civarında bir artış kaydedilmesi beklentiler arasında. Bu artışın ihracat gelirlerinde yeni bir rekor oluşturacağı belirtiliyor; gelir rakamıyla ilgili orijinal metinde tutarsız ifade bulunduğu için parasal değer burada kesinleştirilmemiştir.

Kahve ve kakao: fiyat ve düzenleme baskısı

Kahve üretimi için olumsuz işaretler bildiriliyor. Ulusal Kahve Kurulu'na (National Coffee Board) göre 2019 son çeyreğinde uluslararası fiyatlarda yaşanan düşüşler üretimi etkileyebilir; kaynaklarda fiyatlarda yaklaşık %30'luk bir gerileme ve buna bağlı olarak üretimde yaklaşık %15'lik düşüş ihtimali aktarıldı (iddaa/aktarılan veriler).

Kakao tarafında da 2019'da üretimde %40 civarında bir daralma rapor edildi; bu düşüşte Avrupa pazarının getirdiği yeni fitosanitasyon ve ağır metal (kadmiyum) sınırlamaları etkili oldu. APPCacao başkanı Elías Cruz, üreticilerin hâlâ bazı gübreleri kontrolsüz kullandığını ve bunun Avrupa talepleriyle uyumsuzluk yarattığını belirtiyor.

Yeni düzenlemeler ve kooperatiflerin riski

Avrupa ve Asya pazarlarında sıkılaşan fitosanitasyon koşullarının, özellikle küçük üretici kooperatifleri ve birlikleri üzerinde baskı yaratacağı aktarılıyor. ProVid genel müdürü Carlos Zamorano'ya göre yeni talepler, ihracatta hem büyük hem küçük ölçekli aktörleri etkileyebilir.

Bu nedenle sektörde bazı aktörler üretim genişletme planlarını sınırlamayı tercih ediyor; Proarándanos, 2019'da yaban mersini fiyatlarında yaklaşık %10 düşüş görüldüğü için aşırı üretimin fiyatları daha da aşağı çekmesini engellemek amacıyla ek alan arayışında olmadığını belirtiyor (aktarılıyor).

Kurumsal destek talepleri ve bütçe

Üreticiler Tarım ve Sulama Bakanlığı'ndan iki kurumun güçlendirilmesini istiyor: tohum kalitesi ve teknolojiden sorumlu Ulusal Tarımsal Yenilik Enstitüsü (INIA) ile bitki sağlığı ve kalite kontrolünü yürüten Ulusal Tarım Sağlık Servisi (Senasa).

Hükümet 2020 tarım bütçesini 2019'a göre %11 artırarak toplam S/177 milyon olarak açıkladı. Kaynaklar AgroPerú Fonu ve Sierra Azul gibi programlara öncelik verilerek küçük üreticilere yönelik desteğin artırılması hedefleniyor. Ulusal Aile Tarımı Planı çerçevesinde 2021'e kadar S/10.707 milyonun üzerinde yatırım önerildiği bildirildi (aktarılıyor).

INIA bütçesi S/29 milyon olarak belirlendi; bu kaynakla deneysel tarım istasyonlarının sayısının 24'e çıkarılması ve üreticilere saha düzeyinde teknik destek sağlanması planlanıyor. Ayrıca meyve-sebze finansman programının aktif hale getirileceği; lucuma ve custard apple gibi türlerde araştırmaların destekleneceği ifade ediliyor.

Yeni tohum ve çeşitler

• Bu yıl küçük üreticilere yönelik olmak üzere yaklaşık 10 yeni tohum/çeşit piyasaya sürülecek (INIA tarafından açıklanan hedef).
• Planlanan çeşitler arasında kinoalı ürünler, kiwicha, yulaf, mısır ve çeşitli baklagiller bulunuyor; ayrıca camu camu ve kakao için genetik verim artışı hedefleyen yeni anaç/patersler geliştiriliyor.

Özetle

Peru tarımında 2020 için genel görünüm ihracata dayalı ürünlerde (yaban mersini, üzüm, avokado) büyümeyi işaret ediyor; buna karşın kahve ve kakao gibi geleneksel ürünler fiyat dalgalanmaları ve dış regülasyonlar nedeniyle baskı altında. Küçük üreticilerin rekabet gücü ve uygun teknik destek, sektörün dayanıklılığını belirleyecek ana faktörler olarak öne çıkıyor.