Savaş koşullarında Ukrayna'nın berry sektörü: Üretim sürdü, lojistik ve pazar yapısı değişti

Rusya saldırıları ve tedarik zinciri kesintilerine rağmen Ukrayna'nın berry üretimi genel olarak korundu; yaban mersini ihracatı büyürken nakliye rotaları ve alıcı profili Avrupa içinde yeniden düzenlendi.

Savaş koşullarında Ukrayna'nın berry sektörü: Üretim sürdü, lojistik ve pazar yapısı değişti

Tarih: 24/10/2025

Ukrayna'nın meyve (berry) üretim sektörü, savaşın başladığı dönemde ciddi zorluklarla karşılaşmasına rağmen üretimi korumayı başardı ve bazı ürün gruplarında ihracat artışı görüldü. Özellikle taze yaban mersini (blueberry) üretimi öne çıkıyor; hem büyük işletmeler hem de küçük ölçekli modernleşen çiftlikler pazara giriyor.

Endüstri temsilcileri, savaşın yol açtığı alan kayıpları, artan maliyetler ve işgücü daralmasının üretim ve lojistik üzerinde baskı yarattığını belirtiyor. Buna karşın sektörün bazı şirketleri ve tedarik zinciri aktörleri faaliyetlerini yeniden organize ederek, kapasiteyi ve depolamayı bölgesel olarak dağıttı.

Lojistikte yeniden yönelim

Karayolu taşımacılığı sektörün ana ihracat kanalı olmaya devam ediyor; ancak 2022 sonrası filo küçülmesi ve tır bulunurluğunda daralma maliyetleri yükseltti. 2023'te Polonya sınırındaki bazı kesintiler, Ukraynalı tır akışını aylarca aksattı ve firmaları alternatif koridorlar aramaya itti.

Bunun ticari etkileri somut: dondurulmuş ahududu ihracatında Polonya'nın payı 2022'de %58 iken 2024'te %33'e geriledi; Almanya'nın payı %12,5'ten %28'e, Fransa'nın payı %3'ten %6'ya yükseldi. Bu değişim, alıcıların Batı Avrupa pazarlarına doğrudan erişimin arttığını gösteriyor.

Enerji ve depolama önlemleri

Enerji altyapısına yapılan zararlar, soğuk zincir yönetimini zorlaştırdı. Birçok dondurulmuş ürün işleyicisi riskleri azaltmak için depolama noktalarını farklı bölgelere yaydı ve soğutma kapasitesinin bir kısmını Polonya, Çekya ve yakın ülkelere kaydırdı. Ancak elektrik kesintileri hızla satış yapmaya zorlayarak fiyat dalgalanmasına neden olmaya devam ediyor.

İşgücü profili değişiyor

Savaş nedeniyle göç ve yabancı mevsimlik işçi akışının durması işgücü sıkıntısını büyüttü. İç göçmenlerin bir kısmı hasadı doldururken, kadınların teknik ve operasyonel rollere daha sık geçtiği bildiriliyor. İşgücü kıtlığı sektörün en önemli sorunlarından biri olarak öne çıkıyor.

Üretim trendleri ve coğrafi kaymalar

Toplam ekili alan ve üretim düzeyleri genel anlamda istikrarlı kaldı; çilekte hafif düşüş, ahududu ve yaban mersininde ılımlı artışlar rapor edildi. Yaban mersini üretiminde genişleme Volyn, Lviv ve Zakarpattia bölgelerinde yoğunlaşırken, büyük ölçekli üretim merkezleri arasında Kyiv ve Zhytomyr öne çıkıyor.

Pazar yeniden yapılanması

Dondurulmuş ahududu (HS 081120) tedarik zinciri AB içinde yeniden şekillendi: Polonya daha çok transit rolünden uzaklaşırken, Çekya yeniden dağıtım noktası olarak kullanılıyor ve Almanya, Fransa, İtalya ile Litvanya'ya doğrudan sevkiyatlar artıyor. Bu, Ukrayna ürünlerinin nihai pazarlara erişim biçimini değiştirdi.

Sonuç ve sektör perspektifi

Ukrayna berry sektörü, operasyonel zorluklara rağmen adaptasyon göstermiş; üretimi korumak, yeni rotalar geliştirmek ve batı pazarlarına doğrudan erişimi artırmak öncelikler oldu. Sektör temsilcileri, fiyat, kalite algısı ve güvenilirlik açısından ilerleme hedefliyor.

Hızlı özet — Öne çıkan maddeler

• 2022 sonrası lojistik maliyetleri arttı; 2023'te Polonya sınırındaki kesintiler ihracatı etkiledi.
• Polonya'nın payı (dondurulmuş ahududu): %58 → %33 (2022 → 2024); Almanya: %12,5 → %28; Fransa: %3 → %6.
• Enerji altyapısı sorunları, depolama ve soğuk zincirde esneklik gerektiriyor; kapasite kısmen Avrupa'ya kaydırıldı.
• İşgücü daraldı; iç göçmenler ve kadın işgücündeki dönüşüm kısmi çözüm sağladı.
• Yaban mersini üretimi genişliyor; Volyn, Lviv ve Zakarpattia büyüme bölgeleri olarak öne çıkıyor.
• AB içinde doğrudan sevkiyatlar artarken, Çekya yeniden dağıtım merkezi olarak rol kazandı.