Küresel yaban mersini arzı artıyor; Polonya üreticileri kalite ve verimlilikle rekabet etmek zorunda

Uluslararası veriler, dünya çapında yaban mersini üretiminin önümüzdeki yıllarda belirgin şekilde artacağını gösteriyor. Artan arz, Polonya'daki küçük ölçekli işletmeleri maliyet, teknoloji ve pazar beklentileri açısından zorlayacak.

Arzda güçlü büyüme öngörülüyor

Uluslararası sektör verilerine göre dünya yaban mersini üretimi 2025'te yaklaşık 2,33 milyon tona ulaştı ve 2029'da 3,36 milyon tonu aşması bekleniyor. Ayrıca hâlihazırda tam kapasite üretimde olmayan yaklaşık 45 bin hektarlık yeni alan, ilerleyen yıllarda küresel arzı daha da genişletebilir.

Peru ve Asya-Pasifik'in yükselişi

Yeni üretim merkezleri ticaret dengesini etkiliyor. Örneğin Peru'nun 2025/26 sezonu üretiminin yaklaşık 407.800 tona ulaştığı ve bunun büyük bölümünün ihracata yöneldiği, 2029'da üretimin 600 bine yaklaşabileceği tahmin ediliyor. Çin başta olmak üzere Asya-Pasifik ülkelerinin de tedarikteki payı artıyor.

Perakendeci beklentileri sertleşiyor

Artan kıtlık yerine fazlalık koşulları, marketlerin kalite taleplerini ön plana çıkarıyor: dayanıklılık, tat profili, boyut, görsel tutarlılık ve raf ömrü şimdi daha belirleyici. Bu durum, üreticileri pazara uygun meyve yetiştirmeye ve maliyetleri kontrol etmeye zorluyor.

Polonya'nın yapısal zorlukları

Polonya yıllık yaklaşık 62.000–64.000 ton yaban mersini üretimi ile önemli bir oyuncu olsa da üretim alanı yaklaşık 13.000 hektar ile sınırlandırılmış durumda. Ortalama işletme büyüklüğü kabaca 1,4 hektar; bu parçalı yapı, bireysel çiftçilerin soğutma, ayırma, paketleme veya mekanizasyon gibi yatırımları tek başına karşılamasını güçleştiriyor.

Ölçek yaratma ve işbirliği seçenekleri

Sektörün ölçekten yararlanması için üretici grupları, paylaşılan paketleme/soğutma tesisleri, koordineli üretim planları ve ortak pazarlama modelleri öne çıkıyor. Bu tür iş birlikleri, bireysel alanların büyütülmeden verimliliği artırmasını sağlayabilir.

Verimliliğe yatırımın önemi

Gelecek yatırımların yeni araziler kazanmaktan çok var olan plantasyonların iyileştirilmesine yönelmesi bekleniyor. Doğru çeşit seçimi, mekanizasyon, hassas tarım uygulamaları, sulama optimizasyonu ve hasat sonrası soğutma zinciri, kalite ve rekabet gücünü yükseltecek başlıca alanlar olarak belirtiliyor.

Polonya'nın rekabetçi avantajları

Polonya, maliyet odaklı büyük üretim bölgeleriyle doğrudan rekabet etmek yerine Avrupa pazarlarına yakınlığı, sektördeki tecrübesi ve ihracat altyapısı sayesinde niş ve taze pazar segmentlerinde konumunu koruyabilir. Ancak bu, kalite standartları ve operasyonel verimlilikle desteklenmeli.

Öne çıkan öneriler

• Ortak soğuk zincir ve paketleme tesisleri kurularak maliyet paylaşımı sağlanması
• Çeşit seçiminde raf ömrü ve ambalaj uyumluluğunun önceliklendirilmesi
• Mekanik hasat ve otomasyon yatırımlarının koordine edilmesi
• Üretici birlikleri aracılığıyla pazarlama ve ihracat stratejilerinin güçlendirilmesi
• Hassas tarım uygulamaları ile verim ve kalite istikrarının artırılması

Gelişen küresel arz koşulları, Polonya üreticilerini yalnızca üretimi artırmak yerine kalite, maliyet etkinliği ve piyasa organizasyonuna yatırım yapmaya yönlendiriyor. Sektörün ortak hareket edebilme kapasitesi, önümüzdeki yıllarda Avrupa içindeki konumunu belirleyecek ana etkenlerden biri olacak.

İletişim (makalede verilen): Mariusz Podymniak, Tel: +48 60850 0501