Yaban mersininde gövde gal arısı riski: 2018 için izleme ve ilaçlama zamanlaması rehberi

Michigan State University (MSU) araştırmacıları, bazı Michigan yaban mersini bahçelerinde artan gövde gal arısına karşı 2018 sezonu için izleme ve mücadele adımlarını paylaştı. Çiçeklenme döneminde arı sağlığına dikkat edilerek uygulama zamanlamasının doğru kurulması gerektiği vurgulanıyor.

Yaban mersininde gövde gal arısı: 2018 sezonu için yönetim önerileri

Michigan’da bazı yaban mersini üretim alanlarında blueberry stem gall wasp (gövde gal arısı) görülme sıklığının arttığı, MSU Entomoloji Bölümü araştırmacılarının sahadan ve denemelerden elde ettiği bulgularla aktarılıyor. Zararlının çiçeklenme dönemine yakın çıkış yapması nedeniyle, üreticilerin hem erken teşhis hem de arıları koruyan bir mücadele planı kurması öneriliyor.

Hangi çeşitlerde daha çok görülüyor?

Kaynağa göre sorun özellikle Jersey ve Liberty çeşitlerinde daha belirgin. Bununla birlikte Bluejay gibi bazı diğer çeşitlerde de düşük düzeyde gal oluşumları raporlanmış. MSU, mücadele önceliğinin gal görülen parsellerde olmasını; ancak işletme genelinde düzenli kontrollerle yeni bulaşmaların da izlenmesini öneriyor.

Uzun vadeli yaklaşımda, yeni tesislerde dayanıklı çeşit seçimi ve kış döneminde gal taşıyan sürgünlerin budanarak uzaklaştırılması temel araçlar arasında sayılıyor. Gal yoğunluğu yüksek bahçelerde ise kimyasal mücadele seçeneklerinin baskılamaya katkı sağlayabileceği belirtiliyor.

Çıkış (emergence) ne zaman bekleniyor?

MSU’nun değerlendirmesine göre 2018’de, Michigan’ın güneybatısı ile batı-orta kesimlerinde sıcak hava koşullarıyla birlikte çıkışın kısa süre içinde başlaması bekleniyor. Ayrıca son yağışların, gal dokusunu yumuşatarak çıkışı kolaylaştırabileceği ifade ediliyor.

Zararlının aktif olduğu dönem, çiçeklenme ile çakışabildiği için tozlayıcı arıların korunması kritik görülüyor. Kaynak, üreticilerin tarlada bizzat kontrol yapmasını; geçen yıldan kalan gallarda görülen küçük yuvarlak çıkış deliklerinin başlangıç için önemli bir işaret olduğunu aktarıyor. Çıkışın tüm popülasyon için genellikle 1–2 haftaya yayılabildiği belirtiliyor.

MSU’nun Enviroweather sistemi içinde yer alan derece-gün (degree-day) modeli ile ilk çıkışın tahmin edildiği; 2018 için bazı lokasyonlarda tahmini başlangıç tarihlerinin paylaşıldığı bildiriliyor: South Haven için 20 Mayıs, Fennville ve West Olive için 19 Mayıs, Shelby (Oceana County) için ise 22 Mayıs sonrasına işaret ediliyor. Bu nedenle çıkışın hafta sonu ve takip eden günlerde başlamasının olası olduğu aktarılıyor.

Dişilerin çıkıştan kısa süre sonra sürgünlere yumurta bırakabildiği; bu nedenle hassas çeşitlerde erken dönemde koruyucu yaklaşımın önem kazandığı vurgulanıyor.

Kimyasal mücadelede öne çıkan çerçeve

MSU ve ticari bahçelerde yapılan denemelere dayanarak, kimyasal mücadeleyle gal yoğunluğu ve gal büyüklüğünü azaltmada dört ana unsur öne çıkarılıyor. Uygulamalarda etiket talimatları ve yerel mevzuatın esas olduğu; özellikle çiçeklenmede arı güvenliğinin belirleyici olduğu hatırlatılıyor.

1) Çiçeklenmede seçenekler sınırlı: arı güvenliği öncelik

Kaynak, çiçeklenme döneminde arıları koruma gereği nedeniyle seçeneklerin kısıtlı olduğunu belirtiyor. Laboratuvar çalışmalarında, yetişkin bireyleri düşürmede ve bir miktar kalıcılıkta Sivanto Prime adlı (butenolid sınıfı) insektisitin etkisinin görüldüğü; ürünün gal arısını baskılamaya yönelik 2ee etiket aldığı aktarılıyor.

Etiket kapsamında 14 ons dozla iki uygulamaya izin verildiği ve uygulamalar arasında en az 7 gün bulunması gerektiği belirtiliyor. Bal arılarına toksisitesinin düşük olduğu ifade edilse de, maruziyeti azaltmak için sabah erken saatlerde (arı uçuşu başlamadan) uygulama öneriliyor. Ayrıca azol grubu fungisitlerle tank karışımı yapılmaması uyarısı yer alıyor.

Sahadaki denemelerde, çiçeklenme öncesi ya da erken çiçeklenmede (çıkışa yakın dönemde) yapılan uygulamanın gallarda ölçülebilir azalma sağladığı; ancak azalmanın yaklaşık %25 düzeyinde kaldığı ve tam kontrol sağlamadığı bildiriliyor.

Çiçeklenme döneminde adı geçen bir diğer seçenek BioCeres. Bunun Beauveria bassiana ile diyatomlu toprak karışımı olduğu; bazı üreticilerin 2017’de etki gözlediğini bildirdiği, ancak MSU’nun o tarihte etkinliği doğrulayan deneme sonuçlarını henüz paylaşmadığı ifade ediliyor. Ürünün yüksek sıcaklığa hassas olduğu ve kullanıma kadar soğukta muhafaza edilmesi gerektiği not ediliyor.

2) Çiçeklenme sonrası program genişliyor (kovanlar çıktıktan sonra)

Çiçeklenme bittikten ve bal arısı kolonileri tarladan uzaklaştırıldıktan sonra, kimyasal seçeneklerin arttığı belirtiliyor. MSU’nun tekrarlanan denemelerinde ve bazı işletme programlarında, Lannate (karbamat) ve Mustang Maxx (piretroit) ile bulaşıklığın azaltılabildiği aktarılıyor.

Ayrıca Asana ve Brigade gibi diğer piretroitlerin de laboratuvar/istasyon/üretici denemelerinde etki gösterdiği; Brigade için yüksek sıcaklıklara görece daha dayanıklı bir seçenek olabileceği belirtiliyor. Çiçeklenme sonrası dönemde Imidan veya Diazinon (organofosfatlar) ile Exirel (diamit) de seçenekler arasında sayılıyor.

Kaynak, gal arısına karşı kullanılan bu zamanlamaların aynı zamanda cherry fruitworm ve cranberry fruitworm gibi zararlılara karşı da fayda sağlayabildiğini not ediyor.

Gal arısı için ilk çiçeklenme sonrası uygulamanın, taç yaprak dökümünde ve kovanlar sahadan çıkarılır çıkarılmaz yapılmasının önemli olduğu vurgulanıyor. Bu dönemde kullanılan ürünlerin arılar için toksik olabileceği; bu nedenle kovanlar çıkmadan uygulama yapılmaması ve sürüklenme (drift) riskine karşı çevrede çiçekli alanlar açısından dikkatli olunması gerektiği hatırlatılıyor.

3) Yoğun bulaşmada 7 gün içinde tekrar uygulama gündeme gelebilir

Yüksek bulaşıklıkta, zararlının aktivite penceresini kapsamak için ilk uygulamadan 7 gün içinde yeniden uygulamanın önemli olabileceği belirtiliyor. Bu aşamada tarlada yürüyüş kontrolleriyle ergin aktivitesi ve yeni sürgünlerde kızılımsı şişkinlikler (gelişmekte olan gal belirtileri) izlenmesi öneriliyor.

MSU’nun önceki denemelerinde bu zamanlamadaki uygulamaların, galların büyümesini durdurabildiği; bunun da yumurta ve genç larvaların hedeflenmesiyle ilişkili olabileceği aktarılıyor. Bu pencerede Lannate, Brigade, Asana ve Exirel gibi ürünlerin etkili bulunduğu bildiriliyor.

4) Kaplama ve nüfuz: uygulama tekniği sonucu belirliyor

Zararlının yumurtayı genç sürgün dokusuna bıraktığı için, ilacın hedef dokuya ulaşmasının kritik olduğu vurgulanıyor. Bu amaçla, kontrolü artırmak için penetrant adjuvan (ör. hafif yazlık yağ) kullanımından söz ediliyor.

Kaynak, düşük bir oran olarak %0,25 hacim (ya da 100 galon suya 1 quart) seviyesinin yeterli olabileceğini belirtiyor. Ayrıca denemelerde, üreticilerin akre başına 50 galonun üzerinde su hacmi kullandığı koşullarda daha küçük ve daha az gal görüldüğü aktarılıyor.

Çiçeklenmede fruitworm ilaçları gal arısına etki etmeyebilir

MSU, çiçeklenmede fruitworm kontrolünde kullanılan seçici ürünlerden Intrepid, Confirm ve B.t. uygulamalarının gal arısı üzerinde etkili olmadığını not ediyor.

Öne çıkan pratik adımlar (özet)

• Riskli çeşitler (Jersey, Liberty) ve gal görülen parsellerde izlemeyi sıklaştırın.
• Çıkış başlangıcını, geçen yıldan kalan gallardaki yuvarlak delikler üzerinden tarlada doğrulayın.
• Çiçeklenmede uygulama gerekiyorsa arı güvenliği ve etiket kısıtları nedeniyle seçeneklerin sınırlı olduğunu unutmayın.
• Çiçeklenme sonrası uygulamalarda kovanlar çıkarılmadan insektisit uygulamayın; drift riskini yönetin.
• Yoğun bulaşmada, aktivite penceresini kapsamak için 7 gün içinde ikinci uygulama ihtiyacını değerlendirin.
• Uygulama tekniğinde yeterli su hacmi ve adjuvan ile sürgün dokusuna nüfuzu artırın.
• Budama ve yeni tesislerde dayanıklı çeşit seçimi gibi kültürel önlemleri ihmal etmeyin.

MSU, sahada test edilen yöntemlerin tek başına tam başarı sağlamadığını; etkili baskılama için birden fazla yıl sürebilecek entegre bir yaklaşım gerektiğini vurguluyor.