Yaban mersininde kalite kontrolü: İhracatçılar ve büyük perakende için başlıca zorluklar

Dünya yaban mersini üretimi son yıllarda hızla büyürken, ihracatçılar ve büyük zincirler ürün kalitesini korumak için hasat, soğutma, lojistik ve ambalajda bir dizi zorlukla karşılaşıyor.

Yaban mersininde kalite kontrolü: İhracatçılar ve büyük perakende için başlıca zorluklar

2012'den bu yana dünya yaban mersini arzı yaklaşık %40 artış gösterdi ve 2017'de üretimin 635 milyon kilogramı aşması bekleniyordu. Ürün, başta ABD, Birleşik Krallık, Batı Avrupa ve Çin olmak üzere küresel pazarlara yıl boyunca tedarik edilebilmek için her iki yarımkürede yetiştiriliyor.

Yeni ve agresif ihracatçılar (Peru, Meksika, Fas gibi) pazara girerken, geleneksel oyuncular; Şili ve özellikle Arjantin gibi üreticiler rekabet baskısını hissetmeye başladı. Bu ortamda, pazarda kalmak isteyen aktörler için ürün kalitesi kritik önem taşıyor.

AI PIA yöneticisi Ignacio Santibáñez'in aktardığına göre meyvelerin tarladan tüketiciye ulaşana kadar geçen tüm aşamalarda sıkı kontrol zorunlu. 2016–2017 sezonunda AI PIA tarafından gerçekleştirilen denetimlerde yaklaşık 100.000 taze yaban mersini örneği incelendi.

Denetim sonuçları, kalite yönetiminde ciddi eksikliklere işaret etti: örneklerin %43'ü mevcut kalite standartlarına göre "iyi" sınıfına girerken, "mükemmel" kategorisindeki pay %1'in altında kaldı. Yaklaşık %44 "kabul edilebilir" bulundu; %11 ve %1,7'lik dilimler ise sırasıyla düşük ve çok düşük kalite olarak kaydedildi.

Ana kalite riskleri

Uzmanlar tarafından öne çıkarılan başlıca risk alanları şunlar:

• Hasat koşullarının değişkenliği: Hasat dönemi genellikle yüksek sıcaklık ve nemle örtüşüyor; bu durum hızlı bozulma, fazla olgunlaşma ve hastalıklara yatkınlık anlamına geliyor.
• Hızlı ve etkili soğutma ihtiyacı: 2016–2017 denetimlerinde meyvelerin %24,3'ü bozulma nedeniyle, %16,3'ü ise küflenme nedeniyle "makul" veya daha düşük sınıflandırıldı; geciken veya yetersiz soğutma başlıca nedenler arasında gösteriliyor.
• Uzun mesafe lojistiği: İhracat yüklerinin yaklaşık üçte ikisi deniz yoluyla taşınırken, yaklaşık çeyreği hava yolu ile gönderiliyor. Hava nakli hızlı teslim avantajı sağlasa da sahada kısa sürede maruz kalma veya yolcu uçaklarındaki taşıma koşullarının değişmesi sevkiyatları riske atabiliyor.
• Ambalaj ve sunum sınırlılıkları: Yaban mersininde ambalaj seçenekleri sınırlı; genellikle tarlada paketleme yapıldığından ilk kutu ürünü koruyacak ve havalandırma sağlayacak nitelikte olmalı. Görünüm tüketici kararında belirleyici olduğundan ambalajın koruyucu ve sunuma uygun olması gerekiyor.

Üreticiler plastik yerine biyobozunur malzemeler, emici ve darbe önleyici pedler gibi çözümler deniyor; ancak sektörde kapaklı "clamshell" kutular hâlâ yaygın kullanımda. Bu durum, satışın büyük ölçüde ürünün görsel kalitesine bağlı olmasını beraberinde getiriyor.

Santibáñez, tedarik zincirinin her halkasının hassas ürün için potansiyel kırılganlıklar barındırdığını ve herhangi bir aksamanın maliyetinin yüksek olacağını vurguluyor. AI PIA, tarladan mağazaya kadar sıcaklık ve ürün koşullarını izleyerek müşterileri lehine sonuç elde etmeye çalıştıklarını ifade ediyor.

Özet maddeler

• Dünya üretimi 2012–2017 arasında yaklaşık %40 arttı; 2017 hedefi 635 milyon kg civarı.
• 2016–2017 denetimlerinde ~100.000 örnek incelendi; sadece %43 "iyi" bulundu, "mükemmel" oranı %1'in altında.
• Bozulma ve küf, yetersiz soğutmanın doğrudan sonuçları olarak ön plana çıktı (%24,3 ve %16,3 rapor edildi).
• Deniz taşımacılığı hâkim; hava nakli hızlı ama lojistik riskleri artırıyor.
• Ambalaj sınırlılıkları ve tüketicinin görsel değerlendirmesi satış sonuçlarını belirliyor.