Yaban mersininde yaprak biti uyarısı: Virüs riski olan çeşitlerde izleme ve mücadele zamanı

Michigan State University Extension, yağışlı ilkbaharın sürgün gelişimini artırarak yaban mersininde yaprak biti baskısını yükseltebileceğini bildiriyor. Virüse hassas çeşitlerde düzenli sayım ve zamanında mücadele, verim kaybı riskini azaltmada kritik görülüyor.

Yaban mersininde yaprak biti yönetimi: İzleme, çeşit hassasiyeti ve mücadele seçenekleri

Michigan State University Extension (MSU Extension) tarafından paylaşılan teknik notta, 2011 sezonunda yağışlı ilkbaharın yaban mersini çalılarında sürgün büyümesini artırdığı; bunun da yaprak bitleri için elverişli bir ortam oluşturduğu aktarılıyor.

Sahadan gözlem: Genç sürgünlerde yüksek bulaşıklık bildirimi

Kaynağa göre haftalık kontrollerde bazı bahçelerde genç sürgünlerin yaklaşık %50’sine varan bulaşıklık oranları raporlandı. Uğur böcekleri ve dantel kanatlılar gibi doğal düşmanlar çoğu zaman kolonileri baskılayabilse de, bu seviyeler üreticilerin özellikle virüse hassas parsellerde daha yakından takip yapmasını gerektiriyor.

MSU Extension, yaban mersini yaprak bitinin (Illinoia pepperi) blueberry shoestring virus için taşıyıcı (vektör) olduğunu; bu virüsün bitkide zayıflama ve belirgin verim düşüşlerine yol açabildiğini belirtiyor. Ayrıca, Michigan’da önceki yıllarda tespit edildiği ifade edilen blueberry scorch virus için de potansiyel taşıyıcı olabileceği not ediliyor.

Tarlada izleme (scouting) nasıl öneriliyor?

Yaprak bitlerinin çoğunlukla genç yaprakların alt yüzünde ve bitkinin tabanına yakın kısımlarda görüldüğü belirtiliyor. Önerilen pratik sayım yöntemi özetle şöyle:

• Bir parselde 10 ocak/bitki seçin.
• Her bitkide taç (crown) bölgesine yakın 2 genç sürgünü kontrol edin.
• Yaprak biti görülen sürgün sayısını kaydedin; sonuç 5 ile çarpılarak bulaşık sürgün yüzdesi hesaplanır.
• Sezon boyunca bu değeri izlemek, popülasyonun artış/azalış eğilimini görmeye yardımcı olur.
• Parazitlemiş (parazitoit etkisi görülen) yaprak biti bulunan sürgünlerin ayrıca not edilmesi, biyolojik kontrol düzeyi hakkında fikir verir.
• Örneklemenin haftalık ve parselin geniş bir alanını kapsayacak şekilde yapılması önerilir.

Çeşit hassasiyeti: Shoestring virüsüne dayanım farkı

Kaynak, shoestring virüsüne karşı çeşitlerin aynı düzeyde hassas olmadığını vurguluyor. Buna göre:

• Dayanıklı olduğu belirtilen çeşitler: Bluecrop, Atlantic.
• Orta düzey dayanım bildirilenler: Draper, Aurora, Liberty, Legacy, Brigitta.
• Hassas grupta sayılanlar: Jersey, Blueray, Burlington, Earliblue, Elliott, Rancocas, Rubel, Spartan, Weymouth (metinde Jersey iki kez geçiyor).

MSU Extension, hassas çeşitlerin bulunduğu alanlarda ve özellikle virüs belirtisi görülen parsellerde yaprak biti kontrolünün önceliklendirilmesini öneriyor. Virüs belirtisi gösteren bitkilerin işaretlenip, yaprak bitlerinin tarlada yayılım riskinin düşük olduğu geç sonbaharda sökülerek uzaklaştırılmasının uygun olabileceği aktarılıyor.

Mücadele seçenekleri: Uygulama zamanı ve kaplama (coverage) vurgusu

Metinde, yaprak biti popülasyonu yükselmeye başlarken çiçeklenme sonrası dönemde (Haziran) uygulamaların gündeme gelebileceği; yer aletleriyle yapılan uygulamalarda çalının alt kısımlarına iyi kaplama sağlanmasının kritik olduğu belirtiliyor. Yabancı ot yoğunluğu yüksek alanlarda kaplamanın zorlaşabileceği uyarısı da yer alıyor.

Kaynak, bazı sistemik neonikotinoid etken maddeli ürünlerin yaprak biti üzerinde güçlü etki gösterebildiğini; yaprak dokusu içinde hareket ederek daha kalıcı kontrol sağlayabildiğini aktarıyor. Örnek olarak şu ticari ürünler ve doz aralıkları veriliyor (ülke/etiket koşulları değişebileceğinden yerel mevzuat ve ruhsat kontrolü gerektirir):

• Assail 30SG: 2.5–5.3 oz/acre
• Provado: 4 oz
• Actara: 3–4 oz

Ayrıca topraktan uygulanan neonikotinoid seçenekleri olarak Admire ve Platinum isimleri anılıyor. Bu uygulamalarda ürünün bitki dokusuna geçişi için çalı altına bant şeklinde uygulama ve sulama ile yedirme gerektiği; yapraklara taşınma süresi nedeniyle çiçeklenme sonrasına yakın dönemde erken planlama yapılmasının önemli olduğu belirtiliyor.

Diğer zararlılar için çiçeklenme sonrası kullanılan bazı geniş spektrumlu insektisitlerin de yaprak bitine kısmi etki sağlayabileceği; ancak doğal düşmanları baskılayarak sezonun ilerleyen döneminde popülasyonun yeniden yükselmesi riskini artırabileceği uyarısı yapılıyor. Bu nedenle uygulama yapılsa bile izlemeye devam edilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Hasat dönemi ve mekanik hasatta bulaşma riski

MSU Extension, mekanik hasat yapılan bahçelerde virüs bulaşıklığının sıra boyunca desen gösterebildiğini; bunun hasat makineleriyle taşınma ihtimaline işaret edebileceğini aktarıyor. Shoestring virüsü geçmişi olan alanlarda hasat öncesi yaprak biti kontrolünün daha da önem kazandığı belirtiliyor.

Ek bir önlem olarak, hasat makinelerinin bir tarladan diğerine geçmeden önce yıkanmasının/temizlenmesinin işletme içinde ve işletmeler arasında yayılım riskini azaltmaya yardımcı olabileceği ifade ediliyor.

Ek kaynak

Michigan State University’nin, Extension bulletin E-3050 numaralı ve “Blueberry Aphid and Shoestring Virus” başlıklı bir bülten hazırladığı; bültenin MSU Extension Bookstore üzerinden satın alınabildiği bilgisi paylaşılıyor.

Öne çıkan noktalar

• Yağışlı ilkbahar koşulları sürgün gelişimini artırarak yaprak biti için uygun ortam oluşturabilir.
• Bazı sahalarda genç sürgünlerde %50’ye yaklaşan bulaşıklık bildirimi var.
• Yaprak biti, shoestring virüsünün bilinen vektörü; scorch virüsü için ise potansiyel vektör olarak anılıyor.
• Haftalık izleme ve bulaşıklık yüzdesini sezon boyunca takip etmek karar vermeyi kolaylaştırır.
• Çeşitlerin virüse hassasiyeti farklı; hassas çeşitlerde kontrol önceliği artıyor.
• Uygulamalarda çalı altına iyi kaplama ve doğal düşmanlara etkiler dikkate alınmalı.
• Mekanik hasatta ekipman hijyeni, virüs yayılımını azaltmaya yardımcı bir adım olarak öneriliyor.