Blueberries Consulting düzeltme: Yabanmersini ıslahı ile GDO farklı uygulamalar

Blueberries Consulting, Ocak ayındaki bir yayında ortaya çıkan karışıklığı düzeltti: uzmanlara göre yabanmersini ıslahı genetik mühendislik (GDO/transgenik) kapsamına girmez.

Blueberries Consulting düzeltme: Yabanmersini ıslahı ile GDO farklı uygulamalar

Yayımlanma: 01/02/2017 — Blueberries Consulting News

Blueberries Consulting, portalında 24 Ocak'ta yayımlandığı aktarılan bir metindeki bir pasajın yol açtığı kafa karışıklığını açıklığa kavuşturdu. Düzeltme, son paragrafta yabanmersini (blueberry) örneği bağlamında kullanılan "genetik teknoloji" ifadesinin yanlış yorumlandığını vurguluyor.

Ne karıştı?

İlk yazıda yabanmersini ıslah çalışmalarına dair yapılan atıf, bazı okuyucular tarafından genetik mühendislik veya transgenik uygulamalarla eşdeğer sayıldı. Düzeltmede editörler, burada kastedilenin klasik ıslah ve genetik iyileştirme bilgi birikimi olduğu; bunun GDO ile aynı şey olmadığı belirtildi.

Uzman görüşleri

Konuyla ilgili olarak çeşitli akademik ve sektörel isimlerin görüşleri aktarıldı:

• Herman Silva (Biyokimya ve bitki biyolojisi araştırmacısı, University of Chile): Transgenik bitkilerin GDO kategorisine girdiğini; bunun geleneksel ıslah yöntemlerinden farklı olduğunu, geleneksel ıslahın bitkiler arasında doğal veya yönlendirilen çaprazlama yoluyla gerçekleştirildiğini belirtti.
• Carlos Muñoz Schick (INIA'da meyve türleri ıslah programlarını yürüten uzman): Genetik mühendislik ile klasik ıslah arasındaki temel ayrımı vurguladı; mühendislikle DNA’ya doğrudan müdahale edildiğini, klasik ıslahın ise aynı tür içindeki çaprazlamalara dayandığını söyledi.
• Maria Loreto Prat (University of Chile): Transgenik/GDO uygulamalarında dışarıdan gen aktarımı yapıldığını; buna karşın, doğal çaprazlamada değişimlerin rastgele ve doğal mekanizmalarla meydana geldiğini ifade etti.
• John Beuttenmuller (Florida Foundation Seed Producers, FFSP): Florida Üniversitesi kaynaklı yabanmersini varyetelerinin lisanslaması ve ıslah sürecine dair görüş belirterek, söz konusu programların doğrudan genetik mühendislik uygulamaları olarak sınıflandırılmaması gerektiğini söyledi.

Temel açıklamalar

Düzeltmede öne çıkan noktalar madde halinde şöyle özetlenebilir:

• "Genetik ıslah" terimi ile kastedilen, uzun yıllara dayanan ıslah bilgi ve yöntemlerinin toplamıdır; bu terim otomatik olarak GDO anlamına gelmez.
• GDO/transgenik bitkilerde DNA'ya laboratuvar ortamında müdahale edilerek farklı kaynaklardan gen aktarımı yapılır; klasik ıslah ise aynı tür içinde yapılan çaprazlamalara dayanır.
• Şili'de alanda ekilmiş ticari transgenik yabanmersini bulunduğuna dair bir yetki/izin olmadığı uzmanlarca vurgulanmıştır (aktarılan bilgi).
• Yabanmersini, menşei Amerika olan bir tür olarak farklı iklim ve yetiştirme koşullarına uyarlanmış varyetelerle dünya çapında yetiştirilmektedir; bu uyarlanma genetik ıslah çalışmalarıyla sağlanmıştır, ancak bu çalışmaların tamamı GDO sınıfına girmez.
• Düzeltmeyi hazırlayan: Cristina Hoyuelos Álvarez (Ziraat Mühendisi, M.Sc.) — BlueberriesChile / BlueberriesConsulting.

Sonuç

Blueberries Consulting, terminoloji konusunda daha dikkatli olunması gerektiğini belirterek, yabanmersini endüstrisine bilimsel araştırmaların katkısını vurguladı ve ıslah ile genetik mühendislik arasındaki farkı netleştirmeye çalıştı.

Kaynak: Blueberries Consulting News, 01/02/2017. Orijinal metin