Arıların 'dansı' nasıl yer ve yön bilgisini iletiyor?

Keşifçi arılar, zengin besin kaynaklarını bulduğunda kovana dönüp yaptığı belirli hareketlerle diğer arılara yer, uzaklık ve yön bilgisini aktarıyor. Bu iletişimin çözümü Karl von Frisch’in deneyleriyle bilimsel temel kazandı.

Arıların dansıyla besin yerinin tarif edilmesi

Keşifçi (scout) arılar yeni ve zengin bir nektar veya polen kaynağı bulduklarında kovana döner ve özel bir hareket dizisiyle diğer işçilere bilgi verir. Bu sinyalin ardından birçok toplayıcı, yön gösterici olmaksızın doğrudan besin kaynağına ulaşabilir; gözlemciler için ilk bakışta bunun olası görünmesi şaşırtıcıdır.

20. yüzyılda Karl von Frisch yaptığı deneylerle bu davranışın kodlandığını ortaya koydu ve arıların dansının mesafe ile yön bilgisini ilettiğini gösterdi. Kovan içindeki dikey düzleme göre yapılan dans, güneşin konumuna göre besin kaynağının açısını temsil eder; ayrıca gösterilen hareket formu ve karın sallanmasının şiddeti uzaklık hakkında bilgi verir.

Bilimsel gözlemler, kısa mesafelerde daha yuvarlak hareketler görülürken (kaynak yaklaşık 50 metre altındaysa), daha uzak mesafeler için sekiz biçimli bir düzen ve belirgin bir düz hat (waggle run) kaydedildiğini bildirir. Bu kodlamanın günlük ve mevsimsel güneş hareketlerine göre ayarlandığı da vurgulanır. Von Frisch’in çalışmaları, hayvan iletişimi alanında yeni araştırmaların kapısını açtı.