Avustralya'da yaban mersini üretimi artıyor; düzenleme kaygıları güçleniyor

2004–2024 döneminde üretim ve değer açısından büyük artış görülen Avustralya yaban mersini sektöründe, su yönetimi, pestisit uygulamaları ve altyapı gereksinimleri üzerine düzenleme talepleri yükseliyor.

Üretimde hızlı büyüme

Avustralya'da yaban mersini üretimi son yirmi yılda belirgin bir artış gösterdi: 2004'te yıllık üretimin 2.500 tonun altında olduğu ve 24 milyon Avustralya Doları (yaklaşık 16 milyon ABD Doları) civarında değerlendirildiği dönemden, 2024'te yaklaşık 27.500 ton ve 500 milyon Avustralya Doları'nın üzerinde bir değerlemeye ulaşana dek büyüme kaydedildi.

Coğrafi yoğunlaşma ve tüketim

Üretimin yaklaşık yüzde 80'i New South Wales'in orta-kuzey kıyı şeridine odaklanmış durumda. Tüketim eğilimleri sektörü destekliyor: hanelerin yarısından fazlası yaban mersini satın alıyor ve kişi başına yıllık tüketim yaklaşık 1 kilogram seviyesinde.

Düzenleme kaygıları

Sektörün genişlemesiyle birlikte, ilaç kullanımı, su yönetimi, koruyucu tüneller ve kuş ağları gibi uygulamalar kamuoyunda ve yerel yönetimlerde tartışma konusu oldu. Bazı yerel sakinler, ilaç püskürtme kaynaklı sürüklenmeyi sınırlandırmak amacıyla işletmelerle yerleşim alanları arasında tampon kuşaklar talep ediyor.

Mevzuat ve denetim

New South Wales'te yoğun tarımsal işletmelerin kırsal arazilerde ruhsat zorunluluğu olmaksızın faaliyet gösterebildiği, bu durumun trafik, atık su ve tampon alanlar gibi konuları gündeme getirdiği bildiriliyor. Yeşiller Partisi temsilcilerinden gelen değerlendirmelerde mevcut yasal çerçevenin sektörün hızına yeterince uyum sağlamadığı ifade edildi.

Kurumlar ve saha incelemeleri

Kimyasal kullanımına ilişkin kurallar Avustralya Pesticides and Veterinary Medicines Authority tarafından belirlenirken, New South Wales Environment Protection Authority bölge denetimlerini yürütüyor. 2020'den bu yana Coffs Harbour ve Nambucca çevresindeki meyve yetiştiriciliği bölgelerinde denetimlerin yaklaşık %180 arttığı, zaman zaman mevzuat ihlallerine rastlandığı kaydedildi.

Su kullanımı ve soruşturmalar

Natural Resources Access Regulator tarafından bildirilen incelemelerde su kullanımıyla ilgili uygunsuzluklar öne çıktı; izinsiz gölet yapımı ve izin verilen seviyelerin üzerinde su çekimi gibi konular soruşturmaya alındı. New South Wales genelinde yürütülen 41 soruşturmadan 16'sının yaban mersini işletmelerini içerdiği bildirildi.

Gıda güvenliği testleri

Yapılan bir örneklemede 100 adet kırmızı-meyve örneğinin 95'inde pestisit kalıntısı tespit edildi; ancak bildirime göre tespit edilen düzeylerin hiçbirisi mevzuatta belirlenen maksimum kalıntı limitlerini aşmadı ve yasaklı madde içermedi.

Yeni standartlar ve sektör tepkisi

NSW Food Authority, Şubat ayında yürürlüğe giren kurallarla 2 hektar ve üzeri işletmeler için tarlada uyulması gereken gereklilikler ile başka üreticiler için ürün işleyen operatörlere yönelik lisanslama şartları getirdi. Sektör temsilcileri, işçi sağlığı ve güvenliği, kimyasal kullanımı ve su lisanslaması gibi alanlarda halihazırda düzenleyici yükümlülüklerin bulunduğunu ve üreticilerin bunlara uyum sağladığını belirtiyor.

Üretimde teknoloji ve sürdürülebilirlik eğilimleri

Bazı üreticiler girdi kullanımını azaltmaya yönelik sistemleri benimsiyor: damla sulama ile bitkiye doğrudan su ve besin verme, coco-peat gibi ortamlarda yetiştirme ve plastik tüneller altında üretim bunlardan bazıları olarak öne çıkıyor.

Ne bekleniyor?

Sektörün büyüme hızı ve sahadan yükselen kaygılar, eyalet düzeyinde daha sıkı uygulama ve yeni düzenleme girişimlerine zemin hazırlayabilir. Bu süreçte denetimlerin yoğunlaşması ve işletmelerin uyum maliyetlerinin gündeme gelmesi olası görünüyor.

Öne çıkan maddeler

• 2004–2024 arasında üretim 2.500 tondan ~27.500 tona yükseldi; değer artışı 24 milyon AUD'dan 500 milyon AUD+ seviyelerine çıktı.
• Üretimin yaklaşık %80'i NSW orta-kuzey kıyısında yoğunlaştı.
• Denetimler 2020'den bu yana bazı bölgelerde %180 arttı; zaman zaman ihlaller raporlandı.
• 41 soruşturmanın 16'sı yaban mersini çiftliklerini içeriyor (su kullanımı ve izinsiz yapılar öne çıktı).
• 100 örnekli bir testte 95'inde kalıntı tespit edildi ama hiçbirisi yasal limitleri aşmadı.
• NSW Food Authority Şubat'ta 2 ha+ işletmeler için saha gereksinimleri ve lisanslama getirdi.
• Üreticiler daha az girdi kullanan damla sulama ve altyapı çözümlerine yöneliyor.