Şili’de proje: Yeni çeşitler ve örtü uygulamalarıyla yaban mersininde verim, sertlik ve ihracat kalitesi güçlendiriliyor

PTEC — Zona Centro Sur kapsamında yürütülen bir araştırma programı, güney Şili'de uygulanan pilotlarla yeni çeşit ve örtü seçeneklerinin verim ile meyve sertliğini iyileştirdiğini gösteriyor. Çalışma üreticilere hasat ve post-harvest teknolojileri konusunda rehberlik sağladı.

Şili’de proje: Yeni çeşitler ve örtü uygulamalarıyla yaban mersininde verim, sertlik ve ihracat kalitesi güçlendiriliyor

2017'de başlayan ve PTEC — Zona Centro Sur programı kapsamında yürütülen bir araştırma girişimi, güney Şili'de yaban mersini üretiminde belirsizlikleri azaltmayı hedefledi. Proje; CORFO, Frutas de Chile (FDF), Concepción Üniversitesi, INIA ve Şili Yaban Mersini Komitesi gibi kurumların katılımıyla pilot uygulamalar ve teknik yayım çalışmaları gerçekleştirdi.

Programın iki pilot alanı Linares ve Traiguén olarak belirlendi; buralarda yeni genetik materyaller test edildi ve iklim koruma amaçlı örtü malzemeleri değerlendirildi. Araştırma, farklı agroklimatik koşullara uygun üretim modellerinin tanımlanmasına odaklandı.

Çeşitler, örtüler ve sahadaki bulgular

Araştırmada Blue Ribbon, Top Shelf gibi yeni çeşitler, Legacy gibi kontrol çeşitlerle karşılaştırıldı. Birçok üretici varietal yenileme uygulamalarına başladı; bazı çeşitler özellikle örtü (mesh veya plastik) altında daha yüksek sertlik ve verim sundu. Çalışma aynı zamanda farklı örtü malzemelerinin bitkinin ısı stresi ve su tüketimi üzerindeki etkilerini de inceledi.

Hasat öncesi ve sonrası yönetim rehberleri

Proje kapsamında Concepción Üniversitesi tarafından üreticiye yönelik bir rehber kitap hazırlandı ve INIA liderliğinde 2023'te bir teknik bülten yayımlandı. Bülten, hasat öncesi iyi bir ham madde elde etmek için besleme, zararlı ve hastalık yönetimi ile sulama gibi uygulamaların önemini özetliyor; ayrıca piyasaya ulaşım süreleri göz önünde bulundurularak hangi post-harvest teknolojilerinin tercih edilebileceğini sıralıyor.

Uygulamada, kontrollü atmosfer ve modifiye atmosfer uygulamaları ile mikroperfore torbalar gibi teknolojilerin kullanımına vurgu yapıldı; proje, bu seçenekler arasından üretim koşullarına en uygun olanların seçilebilmesini sağladı.

Üreticiler ve sektör etkisi

Proje sonuçları üreticilere erken dönemde aktarıldı; uygulama maliyetlerinin bir kısmı proje tarafından karşılandı. Üreticiler farklı bölge koşullarında hangi çeşit ve teknik paketlerin daha uygun olduğunu sahada görme fırsatı buldu. Bazı bölgelerde zararlı Aegorhinus superciliosus gibi etkenlere karşı çeşit tepkileri belirlendi; ayrıca örtü kullanımı su tüketiminde düşüş sunabiliyor.

Kamu-özel işbirliği ve Corfo rolü

Proje, kamu ve özel sektör ortaklıkları kurarak uzun vadeli araştırma ve inovasyon hedefledi. Corfo’nun teknoloji programları kapsamında genetik ve uyum çalışmaları desteklenerek endüstrinin rekabet gücünün artırılması amaçlandı.

Öne çıkan çıktılar

• Yeni çeşitlerin (ör. Blue Ribbon) bazı koşullarda daha yüksek sertlik ve verim potansiyeli göstermesi;
• Örtü (mesh/plastik) uygulamalarının meyve kalitesi ve korumasında katkı sağlaması;
• Hasat öncesi yönetimin, post-harvest başarısında belirleyici olması;
• Post-harvest seçenekleri arasından iklim, lojistik ve pazar koşullarına uygun teknolojilerin seçilmesine ilişkin pratik rehberlik;
• Üreticilerde varietal yenileme ve iklim koruması uygulamalarının artması;
• Proje finansmanının belirsizlikleri azaltarak üreticilerin deneme ve uygulama maliyetlerini düşürmesi.

Uygulayıcıların ve üreticilerin deneyimleri

Projeye katılan teknik ekipler ile üreticiler arasında erken dönemde bilgi transferi yapıldı; bazı üreticiler pilot denemeler sayesinde bölgelerine uygun çeşit ve yönetim paketlerini belirleyebildiklerini aktarıyor. Denemeler, hem organoleptik beklentilere uygun hasat zamanlaması hem de uzun nakil sürelerinde kalite koruması açısından yol gösterici oldu.