Covid-19 sonrası denizcilikte tedarikçi çeşitlendirmesi ve mega gemi modelinin yeniden değerlendirilmesi gündemde

ANDI tarafından düzenlenen kongrede UNCTAD ve akademisyenler, pandeminin denizcilik zincirlerinde tedarik bağımlılığı ve kapasite artışının getirdiği riskleri ortaya koydu; tedarikçi çeşitlendirmesi ve mega gemi stratejileri tartışılıyor.

Pandeminin denizcilik zincirlerine etkisi

COVID-19 salgını, deniz taşımacılığı ve lojistik zincirlerinde belirgin sarsıntılara neden oldu. Sektör, kesintilere karşı önlem alma ve operasyonel sürekliliği sağlama zorunluluğu ile karşılaştı.

Kongrede dile getirilenler

Kolombiya'da düzenlenen "III Integrated Congress of Free Zones, Ports and Logistics – Reality and future in the logistics chain 2020" etkinliğinde UNCTAD Ekonomik İşler yetkilisi Luisa Rodríguez ile University of Los Andes'dan lojistik profesörü Gordon Wilmsmeier görüşlerini paylaştı. Etkinlik ANDI (National Association of Entrepreneurs of Colombia) tarafından organize edildi.

Tedarikçi bağımlılığına dikkat

Uzmanlar, kritik ürünler söz konusu olduğunda küresel tek bir tedarikçiye bağımlılığın risk yarattığını vurguladı. UNCTAD verilerine göre 2018'de dünya deniz ticaretinin yaklaşık dörtte biri Çin kaynaklıydı ve son on yıldaki ticaret artışının yarısından fazlasında Çin önemli rol oynadı.

Çeşitlendirmenin olası etkileri

Rodríguez, tedarik tabanını genişletmenin direnç (resilience) stratejisinin bir parçası olabileceğini söyledi ancak bunun deniz taşımacılığındaki rota ve kapasite düzenlemelerini etkileyebileceğini belirtti. Sahadaki değişikliklerin nasıl şekilleneceğinin hâlâ belirsiz olduğu not edildi.

Mega gemiler yeniden tartışılıyor

Kongre konuşmalarında mega gemi stratejisinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiği öne çıktı. 2019 başından 2020 ikinci çeyreğine kadar gemi büyüklüğünde belirgin bir gerileme gözlenmemiş olsa da, gemi kapasitesinin hızla artması ile deniz ticaretindeki büyüme hızı arasında dengesizlik oluştuğu ifade edildi.

Talep ve kapasite verileri

Rodríguez'in aktardığına göre UNCTAD tarafından yayımlanacak verilere göre 2019'da talep bazlı ticaret büyümesi yaklaşık %0,5 iken gemi kapasitesindeki artış %4 civarındaydı. Bu farklılığın olası resesyon senaryolarında sorun yaratabileceği kaydedildi.

Gelecek projeksiyonları ve risk senaryoları

Wilmsmeier, sektör projeksiyonlarının genellikle riskleri yeterince dikkate almadığını, sıfır büyüme ya da düşüş senaryolarının da planlama aşamasına dahil edilmesi gerektiğini söyledi. Esnekliğin artırılmasının, belirsizlik durumlarında adaptasyonu kolaylaştıracağı vurgulandı.

Öne çıkan maddeler

• Tedarik zincirlerinde Çin'in önemli ağırlığı: 2018'de deniz ticaretinin ~%25'i Çin kaynaklı.
• Son on yıldaki küresel deniz ticaretindeki genişlemede Çin belirgin rol oynadı.
• Tedarikçi çeşitlendirmesi, zincirin dayanıklılığını artırma amaçlı öneriler arasında.
• Gemi kapasitesinin artışı, talep büyümesinin önünde ilerliyor; 2019 talep büyümesi ~%0,5, kapasite artışı ~%4 (UNCTAD verilerine atıfla).
• Mega gemi stratejisinin yeniden değerlendirilmesi gerekiyor; kapasite-talep dengesizliği risk faktörü olarak öne çıkıyor.
• Projeksiyonlarda negatif ya da sıfır büyüme senaryolarının dikkate alınması gerektiği vurgulanıyor.

Not: Metindeki sayısal veriler ve atıflar ilgili konuşmacıların kongrede aktardığı bilgilere dayanmaktadır; bazı veriler UNCTAD tarafından yayımlanacak raporlara referansla aktarılmıştır.