Doğu Michigan’da yağış rahatlatırken meyve sezonu hızlandı: Böğürtlen ve yaban mersininde hasat sürüyor

Doğu Michigan’da geçen hafta iki ayrı yağış, kuraklık koşullarını kısmen hafifletse de topraklar birçok bahçede hâlâ kuru. Sıcak hava birikimli ısıyı artırırken; elma, şeftali ve erikte gelişim sürüyor, yazlık ahududu ve erken çeşit yaban mersininde hasat devam ediyor.

Doğu Michigan’da yağış rahatlatırken meyve sezonu hızlandı

Michigan’ın doğu kesiminde 21 Temmuz 2020 tarihli saha güncellemesi, yağışların kuraklık baskısını azalttığını ancak üretim alanlarının önemli bir bölümünde toprağın hâlâ nem açığı taşıdığını ortaya koyuyor. Sıcaklıkların yüksek seyretmesiyle fenolojik gelişim ve birikimli ısı (GDD) normalin birkaç gün önüne geçmiş durumda.

Hava koşulları: Yağış var, ama nem açığı tam kapanmadı

Bölgede bir hafta içinde iki yağış olayı görüldü: ilki yavaş ve toprağı yumuşatan bir yağmur, ikincisi ise rüzgârlı gök gürültülü sağanak karakterinde gerçekleşti. Yağış miktarlarının kısa mesafelerde belirgin biçimde değiştiği; bu nedenle bazı işletmelerde rahatlama hissedilirken bazı alanlarda kuruluk şikâyetinin sürdüğü bildiriliyor.

İkinci yağışla birlikte yer yer küçük taneli dolu raporları da var. Dolu tanelerinin genel olarak küçük boyutlu olduğu, buna rağmen bazı meyvelerde hafif düzeyde zarar gözlendiği aktarılıyor.

Sıcak/çok sıcak geçen haftanın birikimli ısı toplamlarını yükselttiği; sezonun gelişim evreleri açısından normalin yaklaşık 5–7 gün önüne kaydığı belirtiliyor. Bölgedeki farklı noktalarda ölçülen GDD değerleri birbirinden ayrışsa da genel eğilim, hızlı ilerleyen bir sezonu işaret ediyor.

Ağaç meyveleri: Elma, armut, şeftali ve erikte sahadan öne çıkanlar

Elma

Elma meyveleri büyümeye devam ederken son iki haftada büyüme hızında yavaşlama gözleniyor. Birçok bahçede el ile seyreltme çalışmalarının sürdüğü, bazı işletmelerde erken bir çeşit olan Lodi’de hasadın başladığı bildiriliyor.

Bazı çeşitlerde meyve yüzeyinde renklenme artışı dikkat çekiyor. Bu renklenmenin hafif güneş yanıklığı ya da sıcaklık kaynaklı olabileceği; şimdilik ağır bir problem olarak değerlendirilmediği aktarılıyor.

Zararlılar tarafında yeni bir türden söz edilmese de sezon içindeki bazı türlerde hareketlilik var: elma sineği (apple maggot) tuzak yakalamalarında artışın yağışlardan sonra hızlandığı, üreticilerin koruma uygulamalarını geciktirmemesi gerektiği ifade ediliyor. Meyvede San Jose kabuklubiti (San Jose scale) zararının görülmeye başladığı; yeşil elma yaprakbiti popülasyonlarının bazı alanlarda yükseldiği, insektisit uygulanan bahçelerde ise sayının belirgin biçimde düştüğü belirtiliyor. Elma iç kurdu (codling moth) için de ikinci döl ergin uçuşuna işaret eden tuzak artışı rapor ediliyor.

Elmada yünlü yaprakbiti hareketliliğinin sürgün uçlarına doğru kaydığı; elma pas akarı ve Avrupa kırmızı akarı popülasyonlarında yükselişle birlikte yapraklarda bronzlaşmanın başlayabildiği aktarılıyor. Patates yaprakpireleri (potato leafhopper) bazı bloklarda azalırken, daha önce oluşan yaprak kıvrılmaları bahçelerde kalıcı iz bırakabiliyor. Faydalı böcek/predatör varlığının arttığı ve bahçelerde yumurta/ergin gözlemlerinin yükseldiği not ediliyor.

Hastalık cephesinde elmalarda isli leke ve sinek benek (sooty blotch & flyspeck) belirtilerinin bu hafta itibarıyla görülmeye başladığı; bazı ağaçlarda gümüşi yaprak (silver leaf) semptomlarının sürdüğü bildiriliyor. Ateş yanıklığı (fire blight) için yer yer yeni sürgün enfeksiyonları olduğuna dair münferit bildirimler var; üreticilere yeni belirtiler için gözlem çağrısı yapılıyor. Son haftalarda odun dokusunda siyah çürüklük (black rot) kaynaklı dal çökmesi/solgunluk belirtileri ve yaprak-meyve enfeksiyonlarının görülebildiği aktarılıyor.

Honeycrisp’te yapraklarda benekli görünümün daha yaygın olduğu, bunun nişasta birikimiyle fotosentezi olumsuz etkileyebilen fizyolojik bir durumla ilişkili olabileceği ifade ediliyor.

Armut

Armutta meyve büyüklüğünün ilerlediği; yapraklarda armut kabarcık akarı (pear blister mite) beslenme belirtilerinin bu hafta yeni bir bulgu olarak kayda geçtiği belirtiliyor. Dip sürgünü temizliği (sucker removal) çalışmalarının devam ettiği aktarılıyor.

Şeftali

Şeftalide meyve iriliğinin arttığı ve renklenmenin başlamasıyla birlikte hasadın yaklaşmakta olduğu bildiriliyor. Red Haven için hasadın yaklaşık iki hafta içinde başlayabileceği ifade ediliyor. Bu hafta şeftalide doğu meyve güvesi (oriental fruit moth) kaynaklı sürgün belirtilerinin görülmeye başladığı not ediliyor. Pas lekesi (rusty spot) hastalığının ise düşük yoğunlukta da olsa yeni bir gözlem olduğu aktarılıyor.

Kiraz ve erik

Kirazda yaprak lekesi (cherry leaf spot) belirtileri ve yaprak dökümünün özellikle tatlı kirazda belirgin olduğu; vişnede ise nispeten daha düşük seviyede olsa da devam ettiği aktarılıyor.

Erikte Avrupa çeşitlerinde meyvenin hâlâ yaklaşık aynı büyüklük bandında seyrettiği, renklenmenin ilerlediği; Japon eriklerinde ise daha iri meyvelerle birlikte hasadın yaklaşabileceği belirtiliyor. Birçok erik bahçesinde don/soğuk zararı nedeniyle ürünün zayıf olduğu bilgisi paylaşılıyor.

Küçük meyveler: Çilekten ahududuya, yaban mersininden üzüme

Çilek

Çilekte yenileme (renovasyon) çalışmalarının tamamlandığı, tarlalarda yeniden sürgünlenmenin başladığı belirtiliyor. Toprak nemi düşük kalan üreticilerin yenileme sonrası dönemde sulamaya yönelmesi gerekebileceği vurgulanıyor. Yeni dikimlerde taçtan yaprak çıkışı ve kol oluşumu sürerken sıraların dolmaya başladığı aktarılıyor. Yeni dikim çileklerde patates yaprakpirelerine bağlı yaprak kıvrılması/kapaklanması belirtilerinin yaygın olduğu not ediliyor.

Ahududu (kırmızı ve siyah)

Yazlık kırmızı ahududu ile siyah ahudududa hasat devam ediyor. Son bir ayın kurak koşullarında sulama yapılmayan alanlarda meyve iriliğinin küçüldüğü; özellikle siyah ahudududa bazı bahçelerde pazarlanabilirlik sorunu doğacak kadar küçülme görülebildiği ifade ediliyor.

Kuraklık nedeniyle hem yazlık hem sonbaharlık ahududularda yeni sürgün gelişiminin yavaşladığı; sonbaharlık kırmızı ahudududa çiçek salkımlarının oluşmaya başladığı bildiriliyor. Bazı dikimlerde sürgün boylarının sezon normallerinin altında kaldığı aktarılıyor.

Benekli kanatlı drosophila (Spotted wing Drosophila - SWD) tuzak yakalamalarının bölge genelinde birkaç haftadır başladığı ve bu hafta da düşük seyrettiği bildiriliyor. Buna karşın bazı üreticilerin meyvede küçük larva bulduğuna dair raporlar olduğu aktarılıyor. Bu nedenle tuzak verileri düşük olsa bile koruma programlarının sürdürülmesi gerektiği vurgulanıyor.

Ahudududa gri küf (gray mold) belirtilerinin hasat döneminde görülmeye başladığı not ediliyor.

Yaban mersini

Yaban mersininde erken çeşitlerde hasadın sürdüğü, meyve iriliğinin iyileşmeye devam ettiği belirtiliyor. Hasada uygun en iri meyvelerin yaklaşık 15–18 mm çap bandına ulaştığı; ağaç üzerinde kalan meyvelerde renklenmenin iyi ilerlediği aktarılıyor.

SWD tuzak yakalamalarının yaban mersininde de düşük seyrettiği, ancak koruma programlarının sahada devrede olması gerektiği belirtiliyor. Buna ek olarak yaban mersini sineği/maggot (blueberry maggot) tuzak yakalamalarında bu hafta artış görüldüğü bilgisi paylaşılıyor.

Üzüm ve diğerleri

Üzüm bağlarında gelişimin hızlandığı; Concord gibi çeşitlerde tanelerin birbirine değmeye başladığı fenolojik evreye gelindiği aktarılıyor. Üreticilerin bazı bağlarda sürgün/cane temizliği yaptığı belirtiliyor. Japon böceği erginlerinin düşük sayılarda görüldüğü; ayrıca üzüm salkım güvesi/berry moth larva beslenmesinin bazı çeşitlerde gözlendiği not ediliyor.

Saskatoon (amelanchier) hasadının daha önce tamamlandığı; bazı plantasyonlarda Japon böceği beslenmesinin görülebildiği aktarılıyor.

Üretici ve tedarik zinciri için öne çıkan mesajlar

• Nem yönetimi: Yağışlara rağmen birçok işletmede toprak nemi düşük; yenileme yapılan çilek alanları ve kuraklıktan etkilenen küçük meyvelerde sulama planı kritik.
• Isı birikimi: Sıcaklıklar GDD’yi hızlandırarak sezonu normalin birkaç gün önüne taşımış görünüyor; hasat ve iş gücü planlaması buna göre güncellenmeli.
• Dolu riski: Yerel dolu olayları hafif de olsa meyve yaralanmalarına yol açabilir; kalite ayrımı ve hasat sonrası sınıflandırmada etkileri izlenmeli.
• Elmada zararlı takibi: Elma sineği tuzak artışları ve iç kurdu ikinci döl sinyali, zamanında koruma uygulamalarını öne çıkarıyor.
• SWD’de “düşük yakalama” yanıltıcı olabilir: Tuzaklar düşük olsa bile larva bulguları bildirildiği için ahududu ve yaban mersininde koruma programı sürekliliği önemli.
• Yaban mersininde tuzak artışı: Blueberry maggot yakalamalarındaki yükseliş, ihracat/kalite standartları açısından daha sıkı izleme gerektirebilir.
• Hastalık gözlemi: Elmada isli leke–sinek benek ve siyah çürüklük gibi sorunlar rapor ediliyor; sahada erken teşhis ve hijyen/uygulama programları öne çıkıyor.