Fas ekonomisi 2023'te büyüdü; ancak bölgesel uçurumlar derinleşiyor

HCP’nin raporuna göre 2023’te Fas ekonomisi %3,7 büyüdü ve cari fiyatlarla GSYH 1,48 trilyon MAD’e ulaştı. Ancak ekonomik kazanımlar ülke geneline eşit dağılmadı.

Fas ekonomisinde toparlanma sürüyor, fakat bazı bölgeler geride kalıyor

Fas’ın planlama kurumunun (High Commission for Planning - HCP) yayımladığı verilere göre ülke ekonomisi 2023 yılında %3,7 oranında büyüdü. Cari fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla yaklaşık 1,48 trilyon Fas dirhemi (MAD) olarak kaydedildi.

Rapor, büyümenin bölgelere göre farklılaştığını vurguluyor: bazı iller yüksek hızla öne çıkarken diğerleri daralma yaşadı veya sınırlı katkı verdi.

Öne çıkan bölgesel veriler

En hızlı büyüyen bölge güneydeki Dakhla-Oued Ed Dahab oldu; buradaki büyüme oranı %10,1 olarak bildirildi ve balıkçılık ile inşaat sektörlerindeki canlılık bunun başlıca itici güçleri arasında gösterildi.

Fez-Meknes bölgesi %8,9 büyüme ile ikinci sırada yer aldı; bölgedeki artışta tarım ve hizmet sektörlerinin katkısı öne çıktı. Turizmde canlanma Marrakech-Safi bölgesini destekleyerek burada %6,3 büyüme sağladı.

Bunun tersine, iki bölge negatif büyüme kaydetti: Beni Mellal-Khenifra %1,3 küçüldü; Doğu (Eastern) bölgesi ise %1 oranında daralma bildirdi. Bu bölgelerde düşen tarımsal üretim etkili oldu.

Zenginlik ve gelir dağılımı

Rapor, ülke zenginliğinin büyük oranda birkaç ekonomik merkezde yoğunlaştığını ortaya koyuyor. Casablanca-Settat bölgesi tek başına ulusal GSYH’nın yaklaşık üçte birini üretiyor. Casablanca-Settat, Rabat-Salé-Kénitra ve Tangier-Tetouan-Al Hoceima birlikte ülke üretiminin yaklaşık %60’ını oluşturuyor.

Öte yandan Draa-Tafilalet ile güneydeki üç bölge (Guelmim-Oued Noun, Laayoune-Saguia al Hamra ve Dakhla-Oued Ed Dahab) birlikte ülke üretiminin yalnızca %7,6’sına katkıda bulundu; Draa-Tafilalet tek başına %2,8 pay alırken güney üçlüsünün toplamı %4,8 olarak belirtildi.

Kişi başına düşen gelir farkı

Rapor ayrıca hanehalkı tüketimi ve kişi başı gelirdeki uçurumun arttığını gösteriyor. Örneğin Dakhla-Oued Ed Dahab bölgesinde kişi başı GSYH yaklaşık 89.000 MAD düzeyinde ölçülürken, Draa-Tafilalet’te aynı gösterge yaklaşık 25.000 MAD seviyesinde kaldı; bu da iki bölge arasında üç katı geçen bir fark olduğunu işaret ediyor.

Raporun taşıdığı mesaj

HCP verileri, ulusal düzeyde toparlanma işaretleri bulunsa da kalkınmanın mekânsal dengesizliğinin sürdüğünü ve politika önceliklerinin bu farklılıkları ele alacak şekilde şekillendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Hızlı özet

• 2023 büyüme: %3,7 (ülke genelinde).
• GSYH (cari fiyatlar): ~1,48 trilyon MAD.
• En hızlı büyüme: Dakhla-Oued Ed Dahab %10,1 (balıkçılık ve inşaat etkili).
• Negatif büyüme: Beni Mellal-Khenifra -%1,3; Eastern -%1,0 (tarım düşüşü etkili).
• Casablanca-Settat tek başına yaklaşık %33 pay; üç büyük merkez birlikte ~%60 paya sahip.
• Dakhla kişi başı GSYH ~89.000 MAD; Draa-Tafilalet ~25.000 MAD.

Detaylar ve orijinal rapor alıntıları HCP tarafından Blueberries Consulting üzerinden aktarılmıştır.