Fas’ta kuraklık: 2022 tarım kampanyası tehlikede, tasarruf önerileri gündemde

Fas’ta devam eden şiddetli kuraklık 2022 üretimini tehdit ediyor. Ekonomist Omar Kettani, kaynakları korumak amacıyla kamu harcamalarında kesinti öneriyor; kraliyet ve hükümetse acil bir destek programı başlattı.

Fas’ta kuraklık: 2022 tarım kampanyası tehlikede

Ekonomistlerin uyarısı ve hükümetin acil program adımları, üretimde ciddi kayıplara işaret ediyor.

Mohamed V Üniversitesi öğretim üyesi ve Asmeci üyesi ekonomist Omar Kettani, Fas’ın 2022 tarım yılı için kritik bir dönemden geçtiğini belirtiyor. Kettani’ye göre, üretimin 30 milyon kantali (Mq olarak kaynakta geçiyor) civarında gerçekleşmesi durumunda yılın tarımsal açıdan «kaybedilmiş» sayılabileceği öne sürülüyor.

Kettani, mevcut yağış yetersizliğinin tahıl üretimini düşüreceğini ve kısa vadeli tahminlerin 35 milyon kantal civarında olduğunu; geç yağış olması halinde bunun 35–45 milyon kantale çıkabileceğini ancak hükümetin 80 milyon kantallik beklentisinin oldukça uzağında kalacağını ifade ediyor.

Ekonomist ayrıca 2022 için büyüme öngörüsünü %1,5–%2,5 aralığında verdiğini belirtiyor. Kettani, kuraklık nedeniyle beklenen ek büyümenin yaklaşık yarısının kaybedileceğini ve bunun ekonomiye belirli bir maliyeti olacağını iddia ediyor (kaynağın aktardığı rakam: 1.800 milyar "cent" olarak bildiriliyor; bu ifade belirsiz/iddia olarak aktarılmaktadır).

Kamu harcamaları konusunda Kettani, kriz döneminde «gösterişli» harcama kalemlerinin kısıtlanmasının gerektiğini savunuyor. Öneriler arasında üst düzey yöneticilerin maaş ve ayrıcalıklarının azaltılması, araç sayısının kısılması ve gereksiz dallarda tasarrufa gidilmesi yer alıyor. Kettani, hükümetin mevcut tutumunu yağışları bekleyerek hareketsiz kalmak şeklinde eleştiriyor.

Ekonomist ayrıca 2021 enflasyon hesabında hata yapıldığını öne sürüyor; kaynakta aktarıldığına göre enflasyon %1,4 olarak raporlanmış ancak bu hesaplamanın ağırlıklı olarak meyve-sebze fiyatlarına dayandığı, konut maliyetlerinin hesaba tam yansıtılmadığı iddia ediliyor. Kettani, konut fiyatlarındaki artışta spekülasyon ve piyası domine eden bazı şirketlerin etkisine dikkat çekiyor.

Bu gelişmelerin ardından Kral VI. Muhammed, Başbakan Aziz Akhannouch ve Tarım Bakanı Mohammad Sadiki ile bir araya geldi. Kraliyet, acil müdahale için Hassan II Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Fonu’nun programa 3.000 milyon dirheme kadar katkı yapmasını istediğini; programın toplam finansman ihtiyacının ise 10.000 milyon dirhem civarında tahmin edildiğini bildirdi.

Programın öncelikli eksenleri olarak kaynaklarda şu başlıklar veriliyor:

• Bitki ve hayvan varlığının korunması,
• Tarımsal sigorta sistemlerinin güçlendirilmesi,
• Çiftçiler ve tarım profesyonellerinin finansal yükünün hafifletilmesi,
• Ulusal buğday ve yem tedariği için gerekli operasyonların finansmanı,
• Sulama alanında yenilikçi yatırımların desteklenmesi.

Kaynaklar, hükümetin ve kraliyetin acil önlemlerle kuraklığın etkilerini sınırlamaya çalıştığını; yine de düşen üretim beklentileri ve belirsiz yağış koşullarının sektörde önemli bir baskı oluşturduğunu vurguluyor. Yetkililer, yağış umutlarına ek olarak programın uygulanmasıyla çiftçilerin yükünün azaltılmasını hedefliyor.

Öne çıkan maddeler

• Ekonomist Omar Kettani üretimin 30 Mq civarını yılın kaybı olarak değerlendiriyor.
• Mevcut öngörüler tahıl üretiminin 35–45 milyon kantal arasında kalabileceğini gösteriyor; hükümetin 80 milyonluk hedefinin altında.
• Kral, acil program için Hassan II Fonu’ndan 3.000 milyon dirheme kadar katkı talep etti; program bütçesi ~10.000 milyon dirhem olarak verildi.
• Kettani, kamu harcamalarında üst düzey tasarruflar (maaş, avantajlar, resmi araçlar) öneriyor.
• 2021 enflasyon hesaplamasında eksikler olduğu ve konut fiyatlarının hesaba tam yansımadığı iddia ediliyor.