Güneybatı Michigan’da meyvede sezon ilerliyor: Elma ve yaban mersininde çiçeklenme başladı

Michigan State University Extension’ın 9 Mayıs 2023 tarihli saha notlarına göre taş çekirdekli meyvelerde çiçeklenme büyük ölçüde tamamlanırken elma ve yaban mersininde çiçeklenme dönemi başladı. Hava koşulları ve yaklaşan yağışlar, özellikle hastalık ve zararlı yönetiminde takvimi öne çıkarıyor.

Güneybatı Michigan’da meyve üretiminde 9 Mayıs 2023 görünümü

Michigan State University Extension tarafından paylaşılan haftalık değerlendirmede, bölgede fenolojik gelişim (çiçeklenme ve meyve tutumu) ile birlikte zararlı ve hastalık risklerine ilişkin güncel başlıklar öne çıktı.

Hava durumu: Isınma, sınırlı yağış ve yeni yağış beklentisi

Rapora göre hafta serin başlayıp hızlı biçimde ısındı; hafta sonunda birçok noktada gündüz sıcaklıkları 70’li Fahrenheit derecelere çıktı. 6 Mayıs Cumartesi ve 7 Mayıs Pazar gecesi görülen yerel sağanakların çoğu alanda toplamı çeyrek inçin altında kaldı.

Southwest Michigan Research and Extension Center (SWMREC) kayıtlarına atıfla, yılın “sert don” eşiği olarak belirtilen 28°F altı sıcaklıklar açısından kritik dönemin geride kaldığı; buna karşın birkaç hafta daha sabah kırağısı olasılığının sürdüğü aktarılıyor.

1 Mart–8 Mayıs dönemine ilişkin büyüme derece-gün (GDD) özetinde bölge ortalaması; baz 42°F için 396, baz 45°F için 309 ve baz 50°F için 203 olarak verildi. İstasyon bazında Benton Harbor (SWMREC), Lawton ve Fennville ölçümleri raporda ayrıca paylaşıldı.

Önümüzdeki günlerde sıcaklıkların mevsim normallerine yakın seyretmesi beklenirken, 12 Mayıs civarında başlayıp hafta sonuna uzanabilecek bir alçak basınç sistemiyle yağış olasılığının artacağı belirtiliyor. 14 günlük görünümde ise belirgin bir serinleme ihtimali vurgulanıyor; rapor tarihinde gelecek hafta için resmi bir don uyarısı olmadığı, ancak hassas ve çukur arazilerde tedbirli olunması gerektiği not ediliyor.

Ağaç meyveleri: Çiçeklenme sonrası dönem ve IPM gündemi

Değerlendirmede, sıcaklıkların kısmen normale dönmesine rağmen tozlaşma açısından koşulların her zaman ideal olmadığı ifade ediliyor. Zararlı izleme tarafında ise oriental fruit moth (doğu meyve güvesi) yakalamalarında belirgin artış bildiriliyor.

Kayısı, şeftali/nectarin, erik ve kiraz

Kayısıda meyvelerin kabuktan çıktığı ve ürün beklentisinin “orta-iyi” bandında olduğu; bu aşamada plum curculio (erik hortumlu böceği) riskinin öne çıktığı aktarılıyor.

Şeftali ve nektarinde (özellikle Berrien County’nin orta kesimleri) gelişim evrelerinin taç yaprak dökümünden kabuk içinde döneme uzandığı; meyve şişmesi ve tutmayan çiçeklerin dökülmesinin daha görünür hale geldiği belirtiliyor. Bu dönemde hedef zararlılar arasında plum curculio, tarnished plant bug (lekeli bitki böceği) ve oriental fruit moth sayılıyor.

Aynı bölümde, bazı yapraklarda bakteriyel leke (bacterial spot) belirtilerinin görüldüğü; çiçeklenme sonrasında yaprakların enfeksiyon kaynağına dönüşmemesi için yönetimin önem kazandığı vurgulanıyor. Bakır bazlı uygulamalardan oksitetrasikline geçişin, meyveler kabuktan çıktıktan sonra fitotoksisite riskini azaltmak amacıyla gündeme gelebileceği bilgisi yer alıyor.

Kirazda ekşi kirazın kabuk içinde, tatlı kirazın ise bazı alanlarda kabuktan çıkışa yaklaştığı/çıktığı; bu aşamada temel hastalık başlığının cherry leaf spot (kiraz yaprak lekesi) olduğu belirtiliyor. Taş çekirdekli meyveler kabuktan çıktıktan sonra plum curculio riskinin artabileceği not ediliyor.

Eriklerde meyvelerin kabuk içinde olduğu ve belirgin şekilde şiştiği; hastalık yönetiminde black knot ve brown rot başlıklarının öne çıktığı aktarılıyor. Plum curculio mücadelesinin diğer taş çekirdeklilerde olduğu gibi taç yaprak dökümü sonrası dönemde başladığı hatırlatılıyor.

Elma ve armut

Elmada çeşit ve lokasyona göre tam çiçekten yaklaşık 5 mm meyve çapına kadar değişen bir gelişim aralığı bildiriliyor (örnek olarak Zestar çeşidi anılıyor). Seyreltme uygulamalarının zamanlaması için Cornell elma karbonhidrat modelinin MSU Enviroweather üzerinden takip edilebildiği belirtiliyor.

Hastalık tarafında elma kara lekesi (scab), külleme, pas ve ateş yanıklığı (fire blight) riskleri öne çıkarılıyor. Rapora göre, sıcak hava ve yağışın geri dönmesiyle ateş yanıklığı yönetimi haftanın ilerleyen günlerinde daha kritik hale gelebilir. Ayrıca bazı bölgelerde (Allegan County) nisan ortasındaki bir enfeksiyon dönemine bağlı olarak kara leke belirtilerinin görülebileceği ifade ediliyor.

Zararlı gözlemlerinde; yaprak büken (leafroller) larvalarının yapraklarda ağ örerek beslenmesi ve özellikle organik/terk edilmiş elma ağaçlarında elma pire hortumlusunun (apple flea weevil) yaprak ve çiçeklerde delikler açması gibi bulgulara yer veriliyor.

Armutta (Bartlett) meyve çapının bölgenin güneyinde 5–7 mm aralığında olduğu; temel yönetim başlıklarının armut kara lekesi ve pear psylla olduğu aktarılıyor. Çiçeklenme döneminde 60°F üzeri sıcaklıklarla birlikte yağış görülmesi halinde ateş yanıklığı riskinin arttığı hatırlatılıyor.

Küçük meyveler: Üzüm, yaban mersini, çilek ve diğerleri

Üzüm

Concord tipi şıralık üzümler ve Marquette gibi erken hibritlerde sürgün uzamasının sürdüğü; ileri gelişmiş alanlarda sürgünlerin 4–6 inç uzunluğa ulaşabildiği belirtiliyor. Diğer hibritler ve erken vinifera çeşitlerinde ise göz patlaması ile 1–2 yaprak döneminin görüldüğü aktarılıyor.

Geç nisan donlarının etkisinin, havaların ısınmasıyla daha görünür hale geldiği; buna rağmen şaraplık üzümde genel görünümün iyi olduğu, hava drenajı iyi olan şıralık bağlarda da durumun olumlu seyrettiği ifade ediliyor.

Hastalık yönetiminde phomopsis, black rot, anthracnose ve powdery mildew başlıkları öne çıkarılıyor. Ilıman geçen kış nedeniyle sürgün, kurumuş salkım ve çubuklarda inokulumun yüksek kalabileceği; çoğu hastalık için ıslak koşulların önemli olduğu, küllemenin ise yağışsız-nemli ortamda 60–70’li Fahrenheit sıcaklıklarda gelişebildiği not ediliyor.

Yaban mersini

Yaban mersininde yaprak gözlerinin açıldığı, 1–2 yaprağın görülebildiği; meyve gözlerinin ayrıştığı ve çiçeklenmenin başladığı bildiriliyor. Arı kolonilerinin bahçelere sevkinin başladığı; güneyde daha ileri alanlarda tam çiçeklenme görülebilirken, kuzeyde çiçeklenmenin yeni başladığı aktarılıyor.

Erken sezon hastalık baskılamaya yönelik bakır, Sulforix veya kireç-kükürt (lime sulfur) gibi ürünlerin uygulanabileceği pencerenin daraldığı; yakın dönemde mummy berry (mumya meyve) için tarla kontrollerine başlanması gerektiği belirtiliyor. Yapraklar genişledikçe mummy berry ve phomopsis sürgün enfeksiyonlarının ana odak olacağı ifade ediliyor. Bölgede mummy berry apothecia gözlemlerinin yapıldığı da raporda yer alıyor.

Çilek, böğürtlen/ahududu grubu ve diğerleri

Çilekte bitkilerin yeşerdiği ve taçtan yeni yaprakların çıktığı; plastik malç üzerinde yetiştirilen erken alanlarda gelişimin daha ileri olduğu ve bazı çiçeklerin görülebildiği aktarılıyor. Açık tarlada ise çiçek salkımlarının hâlâ toprakta korunaklı olabildiği veya yeni yeni ortaya çıktığı belirtiliyor.

Yabancı ot yönetiminde erken sezon herbisitlerinin gündemde olduğu; ürün seçerken hasat öncesi bekleme süresi (PHI) ile tahmini hasat tarihleri arasındaki uyumun kritik hale geldiği uyarısı yapılıyor.

Bramble grubunda (ahududu/böğürtlen) tomurcukların ayrışıp açılmaya başladığı, bazı erken çeşitlerde yaprakların genişlediği; frenk üzümü ve bektaşi üzümünde çiçeklenmenin sürdüğü bilgisi paylaşılıyor.

Şerbetçiotu

Şerbetçiotunda askı/terbiye iplerinin çekildiği; erken sürgünlerin biçilmesi veya kimyasal yolla uzaklaştırılmasının, daha verimli olacak geç sürgünlere bitkinin enerjisini yönlendirmek için uygulandığı belirtiliyor.

Öne çıkanlar (kısa liste)

• Taş çekirdekli meyvelerde çiçeklenme büyük ölçüde biterken elma ve yaban mersininde çiçeklenme dönemi başladı.
• 1 Mart–8 Mayıs için bölge ortalaması GDD: baz 42°F 396; baz 45°F 309; baz 50°F 203.
• 12 Mayıs civarı yağış olasılığı artıyor; 14 günlük görünümde serinleme ihtimali vurgulanıyor.
• Elmada scab, külleme, pas ve ateş yanıklığı; kirazda yaprak lekesi; üzümde phomopsis/black rot/anthracnose/külleme başlıkları izleniyor.
• Yaban mersininde arı sevkiyatı sürerken, mummy berry için izleme dönemine giriliyor; erken sezon bakır/Sulforix/kireç-kükürt penceresi kapanıyor.
• Çilekte herbisit seçiminde PHI ile hasat takvimi arasındaki uyum kritik.

Ayrıntılı teknik bağlantılar ve model/izleme araçları için MSU Enviroweather ve MSU Extension duyuruları takip edilebilir.