Gürcistan'ın yaban mersini ihracatı 2023'te 5.000 tona yaklaşabilir

Uzman tahminlerine göre Gürcistan'da ticari yaban mersini alanları genişliyor; finansman ve iklim faktörlerine bağlı olarak 2023'te ihracat 5.000 tona yaklaşabilir.

Gürcistan'ın yaban mersini ihracatı 2023'te 5.000 tona yaklaşabilir

Tarım analistlerinin değerlendirmelerine göre Gürcistan'da ticari yaban mersini bahçeleri hızla büyüyor. Mevcut verilere göre ülke genelinde yaklaşık 1.000 hektarın üzerinde ticari alan bulunuyor ve bu alanın her yıl yüzlerce hektar daha arttığı aktarılıyor.

2020 sezonunda toplam üretimin yaklaşık 750 tona ulaştığı, bunun yaklaşık %89'unun (yaklaşık 665 ton) taze olarak ihraç edildiği bildiriliyor. Yerel veriler, mevcut tesislerin ortalama veriminin henüz 1 ton/ha'nın altında olduğunu gösteriyor; bitkiler tam verime genellikle dikimden sonra beşinci yılda ulaşıyor.

Uzman tahminlerine göre Gürcistan'da yıllık yeni dikim hızı 200–300 hektar aralığında seyrediyor. Bu genişleme oranı, dünya lideri üreticilerle kıyaslandığında yüksek kabul ediliyor: örneğin Peru'nun en yoğun dönemlerinde yılda yaklaşık 2.000 ha, Ukrayna'nın ise bazı yıllarda 1.000 ha civarı dikim yaptığına işaret ediliyor.

Mevcut eğilimler devam ederse, kısa vadede (2021 için) üretimin yaklaşık iki katına çıkarak 1.300–1.500 tona ulaşması bekleniyor; üç yıllık dönemde toplam üretimin 4.000 tonun üzerine çıkabileceği, ve öngörülerin izin verdiği senaryoda 2023'te üretim ve ihracatın 5.000 tonu aşabileceği belirtiliyor.

Ülke içi tüketimin henüz sınırlı olması (yaklaşık 50 ton düzeyinde olduğu aktarılıyor) nedeniyle üreticilerin gelirlerini korumak açısından büyük bölümü dış pazara yönlendirilmek zorunda kalacak. Gürcistan ürününün sezon zamanlaması da ihracat açısından avantaj sağlıyor: Gürcü üretimi Mayıs sonlarında raflarda oluyor; İspanya'nın ana sevkiyat sezonu sona erdikten sonra ve Ukrayna-Polonya hasadı başlamadan önce pazara giriş imkânı bulunuyor.

Bununla birlikte hızlı üretim artışı lojistik ve paketleme altyapısında baskı yaratabilir. Analizlerde, soğutma, sınıflama ve işlem kapasitesinde yetersizlik riski ile küçük ölçekli işletmelerin baskın olduğu bir yapıda çiftçiler arasında işbirliğinin zorunlu hale geleceği vurgulanıyor.

Pazar dağılımında yüksek yoğunlaşma başlıca risklerden biri olarak gösteriliyor: 2020'de Gürcistan yaban mersini ihracatının yaklaşık %95'inin Rusya'ya gittiği, küçük miktarlarda Polonya (12 ton) ve Ermenistan, BAE ile Ukrayna'ya (her biri yaklaşık 6–8 ton aralığında) sevkiyat yapıldığı belirtiliyor. Bu durum, Rusya pazarında erişim kaybı yaşanması halinde alternatif pazarlara yönelmenin maliyetli ve lojistik açıdan zor olacağını ortaya koyuyor.

Gelir açısından 2020'de ihracattan yaklaşık 3,8 milyon dolar elde edildiği, yaban mersinin ülke meyve-meyve suyu ihracatları içinde fındık, şeftali, mandalina ve elmanın gerisinde fakat değer olarak en pahalı ürünlerden biri olduğu ifade ediliyor.

Öne çıkan noktalar

• Gürcistan'da ticari yaban mersini alanı ~1.000+ ha; yıllık 200–300 ha dikim sürüyor.
• 2020 üretimi ~750 ton; yaklaşık 665 ton taze ve ihraç edildi (%89 oranında).
• Kısa vadede (2021) üretim 1.300–1.500 tona, 3 yılda 4.000+ tona; 2023 için 5.000 ton senaryosu gündemde.
• Yerel tüketim küçüktür (~50 ton), bu yüzden büyük bölümünün ihraç edilmesi bekleniyor.
• Pazar ağırlıklı olarak Rusya; pazar çeşitlendirmesi lojistik maliyetler ve düzenlemeler nedeniyle zorluklar taşıyor.
• Soğutma ve sınıflama kapasitesi ile küçük ölçekli işletmelerin birleşik sevkiyat ihtiyacı öncelikli sorunlar arasında.