Güney Afrika’da yabanmersini ihracatında hava kargosu öne çıkıyor

Temmuz sonu verilerine göre Güney Afrika yabanmersini ihracatında hava taşımacılığının payı bu sezonda önemli ölçüde arttı; Orta Doğu alımları ve küresel arz boşlukları bu eğilimi destekliyor.

Havayolu tercihleri yükseliyor

Güney Afrika menşeli yabanmersini (blueberry) ihracatında, sezon başından bu yana hava kargo ile gönderimlerin payı belirgin biçimde arttı. 25 Temmuz'a kadar kaydedilen 264,75 tonluk toplam ihracatın yalnızca 19,82 tonu denizyoluyla gönderildi; denizyolu sevkiyatlarının tamamı Orta Doğu'ya yönlendirildi.

Orta Doğu bu dönemde en büyük alıcı konumunda: bloc yaklaşık 140 ton alım yaparak toplamın yaklaşık %53'ünü oluşturdu. Mevcut sezon verileri, son üç sezonun izlediği eğilimi devam ettiriyor; hava taşımacılığının payı geçen yıllara göre belirgin artış gösterdi.

Geçmiş iki sezonla kıyaslandığında hava yolunun pazar payı yükseldi; önceki dönemlerde yüzde onlu dilimlerde olan pay, rapora göre son sezonlarda büyük bir sıçrama yaparak güncel dönemde ihracatın yaklaşık %92'sinin hava yoluyla gerçekleştirildiğini gösteriyor.

Coğrafi dağılımda değişimler de dikkat çekici: 2021–2022 sezonunda Avrupa toplam ihracatın yaklaşık %62,9’unu alırken, geçen yıla gelindiğinde bu oran %47,1’e geriledi. Buna karşılık Birleşik Krallık’ın payı aynı periyotta %27,3’ten %35,3’e yükseldi. Orta Doğu’nun payı ise 2021–2022'de %4,6 iken son yıllarda artarak son kayıtlarda %10,1 düzeyine ulaştı.

Güney Afrika’da ürünün önemli kısmı Western Cape bölgesinde üretiliyor; bu nedenle Cape Town limanının işleyiş performansı sektörü yakından etkiliyor. Dünya Bankası tarafından yapılan bir değerlendirmede Cape Town limanının zayıf performans gösterdiği belirtilmiş; liman kaynaklı sorunlar ve 2022’deki grev, düşük raf ömrüne sahip meyveler için büyük ekonomik kayıplara yol açmıştı.

Berries ZA temsilcilerinden biri, denizyoluyla gönderimin bu niş pazarda göreceli olarak yeni olduğunu ve artan hava taşımacılığı tercihinin yalnızca liman sıkıntılarıyla açıklanamayacağını vurguladı. Başlangıç yıllarında kullanılan çeşitlerin raf ömrü kısa olduğundan hava taşımacılığı zorunlu hale geliyordu; son üç-dört yılda daha dayanıklı çeşitlerin üretimi yaygınlaştı ve bu durum denizyolu seçeneklerini kolaylaştırdı.

Ayrıca, Peru'da geçen yıl El Niño kaynaklı kuraklık nedeniyle kaydedilen üretim kayıpları uluslararası arzda boşluk yarattı. Bu tür kısa süreli arz sıkıntıları ithalatçılarda "hemen meyve gerekiyor" baskısı oluşturuyor; bu koşullarda ithalatçılar denizyolu süresini beklemiyor ve yüksek fiyatlar hava kargosunun ek maliyetini karşılayacak düzeye çıkıyor.

Ana bulgular

• Toplam ihracat (25 Temmuz itibarıyla): 264,75 ton.
• Denizyolu ile gönderilen miktar: 19,82 ton (hepsi Orta Doğu'ya).
• Orta Doğu alımları: ~140 ton (%53 oranında).
• Güncel sezonda hava yoluyla gönderilen pay: yaklaşık %92.
• 2021–2022 ile 2022–2023 arasında Orta Doğu payı 4,6% → 5,7%; geçen yıl ~10,1%.
• Avrupa payı 2021–2022'de %62,9 iken geçen yıl %47,1'e geriledi; Birleşik Krallık payı ise %27,3 → %35,3.

Bu veriler, hem navlun tercihleri hem de hedef pazar stratejileri açısından üretici ve ihracatçıların kısa vadeli talep dalgalanmalarına hazırlıklı olmaları gerektiğini işaret ediyor. Kısa raf ömrü, liman performansı, iklim kaynaklı arz dalgalanmaları ve üst düzey fiyatlama dinamikleri önümüzdeki dönemde de taşıma tercihlerinde belirleyici olacak.