IBO: Yaban mersini sektörü yeni evreye giriyor; kalite, maliyet ve mekanizasyon öne çıkıyor

Uluslararası Blueberry Organization (IBO) online düzenlediği webinarla eylülde yayımlanacak nihai raporun temel bulgularını paylaştı; sektörün büyüme evresinden kalite odaklı bir aşamaya geçtiği, hektar başı yatırımların arttığı ve mekanize hasatta ilerleme arayışının sürdüğü vurgulandı.

IBO'nun webinarından öne çıkanlar

IBO tarafından çevrimiçi düzenlenen toplantıda, eylülde yayımlanması planlanan son raporun ana bulguları paylaşıldı. Organizasyon başkanı Mario Steta, raporun farklı bölge katkılarıyla giderek zenginleştiğini belirtti.

Sektörün büyüme eğrisi

Analistler, 2014–2022 arasındaki dönemde dünya genelinde yaban mersini üretiminin ciddi oranda arttığını aktardı: üretim yaklaşık 250.000 metrik tondan neredeyse 900.000 metrik tona yükseldi. Bu artış dönemi 2023'te hacimde bir gerileme gösterse de, o yıl fiyatların tarihin en yüksek seviyelerine çıktığı bildirildi.

Tüketim ve fiyat dinamikleri

Raporun sonuçlarını sunanlar, sektörün artan talep sayesinde olgunlaştığını ancak geçtiğimiz yıllarda üretilen hacmin güncel tüketimi karşılamaya yetmediğine işaret etti. 2023'teki fiyat artışı, arzın dönemsel dengesizlikler yaşadığını gösteriyor.

Sektör memnuniyeti: Net Promoter skoru

Analizlerde, sektörde çalışanların başkalarını işe davet etme olasılığını ölçen bir gösterge kullanıldı. Ortaya çıkan Net Promoter değeri 4,3 olarak raporlandı; bu, katılımcılar arasında yüksek bir memnuniyet ve sektörün pozitif beklentiler taşıdığını işaret ediyor.

Kalite odaklı evrim

IBO'nun önizlemesine göre pazardaki değişim ağırlıklı olarak kalite parametreleri etrafında şekilleniyor: sertlik, boyut, tat, doku ve raf ömrü gibi özellikler üretici rekabetinde ve fiyatlandırmada daha belirleyici hale geliyor. Buna bağlı olarak genetik seçilimleri, soğuk zincir lojistiği ve tedarik zinciri yönetimi önem kazanıyor.

Maliyetler ve mekanizasyon

Son on yılda, tüm üretim bölgelerinde hektar başına sermaye harcamalarının kayda değer biçimde arttığı raporda yer aldı. Mekanize taze ürün hasadı, özellikle soğuk bölgelerde kaliteyi koruyarak ölçeklenebilir bir çözüme dönüşme arayışında; ancak şu an için uygulamada sistematik ve üstün kalite sunan yaygın bir çözüm ortaya çıkmış değil. Genetik, ekipman ve saha tasarımı üzerinde yoğun çalışmalar sürüyor.

Yeni üretim modelleri ve 'Thai Chill' eğilimi

Rapor, üretim sahalarının toprak odaklılıktan uzaklaşıp substrat (yani dikim ortamı) yönetimi, su temini ve işgücü dinamiklerine kaydığını belirtiyor; bu eğilimin arkasında yeni hasat teknolojileri ve saha tasarımı yaklaşımları bulunuyor. Uzun vadede (önümüzdeki on yıl içinde) mekanize hasata doğru kademeli bir dönüşüm bekleyenler bulunuyor.

Geleceğe ilişkin riskler ve tüketim

IBO sunumunda ayrıca küresel tüketimin çeşitlendiği, belirli bir pazara bağımlılığın azaldığı ve tüketici tabanının genişlediği vurgulandı. Bununla birlikte hava koşullarındaki artan değişkenlik nedeniyle arzda zaman zaman şoklar yaşanabileceği uyarısı yapıldı.

Raporun ana bulguları

• IBO'nun nihai raporu Eylül ayında yayımlanacak (webinar önizlemesi paylaşıldı).
• 2014–2022: üretim ~250.000 t'den ~900.000 t'ye çıktı; 2023'te hacim azaldı ama fiyatlar zirve yaptı.
• Net Promoter skoru 4,3 — sektörde güçlü bir iyimserlik gözlemleniyor.
• Pazar artık kalite (sertlik, boyut, tat, raf ömrü) üzerinden farklılaşıyor; genetik ve lojistik kritik.
• Hektar başı sermaye yatırımları son 10 yılda arttı; verimlilik ve maliyet odaklı yatırımlar sürüyor.
• Mekanize hasat hedefleniyor fakat şu an için hem kalite hem ölçek açısından yaygın bir kırılma noktası sağlanmış değil.