Çilek dikili alanları %3 azaldı; üreticiler iklim etkileri ve kayıt engelleri için AB desteği bekliyor

Fransa, İtalya, İspanya ve Portekiz temsilcilerinin katıldığı toplantıda çilek dikili alanlarının %3 gerilediği, İspanya ihracatının son kampanyada %10 düştüğü ve üreticilerin AB düzeyinde adımlar beklediği bildirildi.

Avrupa çilek sektöründe üretim, iklim ve düzenleme endişeleri

Fransa, İtalya, İspanya ve Portekiz'den üretici ve ihracatçı temsilcilerinin oluşturduğu Strawberry Contact Group, Portekiz'de bir araya gelerek iklim kaynaklı zorlukların çilek üretiminin tüm aşamalarını etkilediğini değerlendirdi.

Toplantıda öne çıkan çözüm önerileri arasında tarımda dijitalleşme (tarım 4.0) uygulamalarının yaygınlaştırılması, iklim verileri ile fenolojik evrelerin izlenmesi ve sulama ile gübreleme zamanlamalarının daha hassas ayarlanması yer aldı.

Delegeler ayrıca bitki ıslahına yatırım yapılmasının önemine vurgu yaparak, su ve ısı stresine dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesinin hem üretim hem de tüketici beklentileri açısından öncelik taşıdığını belirtti.

AB düzeyinde eşit rekabet talebi ve fitosaniter kayıt teklifi

Katılımcılar, üretim maliyetlerindeki artış, iklim sorunları ve AB içi fitosaniter yükümlülüklerin üçüncü ülkelerin uygulamadığı uygulamalarla rekabet dezavantajı yarattığını savundu. Bu çerçevede, kayıt süreçlerini uyumlaştırmak amacıyla bir "Avrupa Bölgesel Fitosaniterya Kayıt Sistemi" (European Zonal Registry for Phytosanitary Products) oluşturulması önerildi.

İspanya: hektar ve ihracatta düşüş

Freshuelva'nın temsil ettiği İspanya'da yapılan değerlendirmeye göre son kampanyada ihracat yaklaşık %10 azaldı. Ayrıca çilek dikili alanlarının genelinde %3'lük bir küçülme gözlendiği; kampanya başı ve sonundaki olumsuz iklim koşullarının ekimlerde sorun yarattığı, %30 oranında bitkinin yeniden dikimini gerektirdiği aktarıldı.

Fransa, İtalya ve Portekiz'deki durum

Fransız üretici örgütü AOP Fraise de France temsilcileri, geçtiğimiz kampanyada üretimin büyük bölümünün iç piyasaya yönlendiğini ve 60.000 ton civarında ürünün yalnızca ulusal tüketime ayrıldığını bildirdi. Fransa'da ekim alanları sabit kalırken maliyetlerin belirgin şekilde yükseldiği belirtildi.

İtalyan delegasyon ise 2023 kampanyasını genel olarak başarılı bulduklarını; ürünün pazar düzeyindeki konumunun fiyatlara olumlu yansıdığını, fakat 2024'te ekilen alanlarda hafif bir gerileme olduğunu ve seracılık payının bir puan arttığını aktardı.

Portekiz tarafı, özellikle ahududu üretiminde hem alan hem tonaj artışı kaydedildiğini, ancak ülke iç talebi karşılamak için hâlen İspanya'dan ithalata ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Portekiz'de son kampanyanın üretim düşüşü, maliyet artışı ve müşteri taleplerindeki yükseliş nedeniyle zor geçtiği ifadeleri kullanıldı.

Ürün çeşitlendirmesi ve saha çalışmaları

Toplantıda çileğin yanı sıra ahududu, yaban mersini ve böğürtlen gibi kırmızı meyvelerin çeşitlendirilmesine yönelik eğilimler ele alındı; özellikle İspanya'nın bu alandaki tecrübesi öne çıkarıldı. Katılımcılar, toplantı kapsamındaki saha ziyareti sırasında Fataca Yenilik Merkezi (INIAV, Odemira) ve bir üretim işletmesini de ziyaret etti.

Sonuçların taşıdığı öncelikler

Grup, kampanya bitiminden bu yana 20 yılı aşkın süredir düzenli olarak toplanıyor ve toplantıdan çıkan ana öneriler Birleşik Meyve ve Sebze Komitesi'ne iletilecek. Özetle; iklim uyumuna yönelik teknoloji ve ıslah yatırımlarıyla, AB düzeyinde kayıt uyumu ve pazar erişimi sağlanmasının acil öncelikler olduğu ifade edildi.

Hızlı bilgi notu — temel veriler

• Çilek dikili alanlardaki azalış: %3 (rapordaki genel tespit).
• İspanya ihracatı: Son kampanyada yaklaşık %10 düşüş olarak bildirildi.
• Ekim sorunları nedeniyle yeniden dikim ihtiyacı: %30 oranında bitki yenileme vakası bildirildi.
• Fransa: Yaklaşık 60.000 ton ürünün ulusal tüketime yönlendiği kaydedildi.
• İtalya: 2023 memnuniyeti, 2024'te hafif alan düşüşü ve seracılıkta +1 puan.