İspanya'da düşük maliyetli don kontrolü: Berries için az suyla koruma

Az suyla uygulanan bir yöntem, bitki yüzeyinde koruyucu bir buz tabakası oluşturarak meyve çalılarındaki don zararını azaltmayı hedefliyor. Sistem hem açık alanda hem de seralarda kullanılabiliyor ve düşük işletme maliyeti öne çıkıyor.

İspanya'da düşük maliyetli don kontrol çözümü

İspanya kaynaklı denemelere göre, çok az miktarda su püskürtülerek bitki ve meyve yüzeyinde oluşan ince buz tabakası, dokuların daha düşük sıcaklıklara doğrudan maruz kalmasını engelleyerek don kaynaklı zararı azaltıyor. Sistem, çilek, yaban mersini ve ahududu gibi suya hassas böğürtlü kültürlerde uygulanabiliyor.

Çalışmaların uygulama kısmını yöneten Control Frozen® yöneticisi Carlos Arenes, yöntemin hem açık alanda hem de sera ortamında kullanılabildiğini, kurulumunun basit olduğunu ve üreticiler tarafından hızlı adapte edildiğini belirtiyor. Arenes'e göre işletme maliyeti saatte hektar başına 1 euro dolayında; sera ısıtmasına kıyasla bu rakam çok daha düşük kalıyor.

Geçmiş sezonlarda don olayları önemli ürün kayıplarına yol açtı; örneğin 2014 sezonunda bazı bahçelerde kayıpların %70'e kadar çıktığı aktarılıyor. Bu tür zararlar, özellikle küçük ölçekli üreticiler için yıkıcı olabiliyor çünkü büyük üreticiler sigorta veya mevcut teknolojilerle kısmi koruma sağlayabiliyor.

Şili örneği ve su yönetimi

Haberin aktardığı verilere göre Şili'de 2012 itibarıyla ülke genelinde toplam 13.162 hektar alanda cranberry (kaynak metinde geçen ifade) yetiştiriciliği bulunuyor; bu alanın yaklaşık %33'ü Araucanía, Los Rios ve Los Lagos bölgelerinde yoğunlaşıyor. Güneyde don, kış sonu ve ilkbahar dönemlerinde ana sorunlardan biri olarak öne çıkıyor ve üreticiler donu kontrol etmek için farklı yöntemlere başvuruyor.

Mevcut pazarda çeşitli don kontrol teknolojileri bulunuyor; yöntemi seçerken etkinlik kadar hektar başına maliyet ve su tüketimi de göz önünde bulundurulmalı. Özellikle su kaynaklarının sınırlı olduğu bölgelerde, verimli su kullanımı ve sürdürülebilir yönetim öncelik taşıyor.

Sistemin öne çıkan özellikleri

• Az miktarda su kullanımı ile bitki yüzeyinde koruyucu buz tabakası oluşturuyor.
• Açık alan ve sera uygulamalarına uygun, kurulumu görece basit.
• İşletme maliyeti bildirilen uygulamalarda saatlik hektar başına yaklaşık 1 euro seviyesinde.
• Böğürtlü ve narin meyve türleri için tasarlanmış; aşırı sulamayı engelliyor.
• Küçük üreticiler için maliyet-etkin bir seçenek olma potansiyeli taşıyor.

İklim değişikliğinin çiçeklenme ve meyve tutumu dönemlerinde ani hava değişimleri getirmesi, don riskinin değerlendirilmesini daha da önemli hale getiriyor. Bu belirsizlik, üreticilerin koruma stratejilerini gözden geçirmesini zorunlu kılıyor.

Uygulama ve tercih notu: Üreticiler teknik ve ekonomik değerlendirmeyi yaparken su kaynakları, hektar başına maliyet, kurulum kolaylığı ve mevcut sigorta uygulamalarını birlikte değerlendirmelidir.