Küresel yabanmersini üretimi yükseliyor; 2029 projeksiyonları arzda belirgin artış işaret ediyor

IBO verilerine göre 2025'te dünya yabanmersini üretimi yaklaşık 2,33 milyon tona ulaştı; 2029 için 3,36 milyon tonun üzerinde bir hacim öngörülüyor. Arz büyürken rekabet kalite, verim ve maliyet faktörleriyle şekilleniyor.

Küresel üretim ve fiyat dinamikleri

Uluslararası Blueberry Organization (IBO) verileri, 2025 yılı dünya yabanmersini üretiminin yaklaşık 2,33 milyon ton olduğunu gösteriyor. Kurumun modeline göre 2029'a kadar taze ve işlenmiş meyve hacmi 3,36 milyon tonun üzerine çıkabilir.

Talep ve fiyat eğilimleri

IBO'nun kullandığı sınır fiyatları benchmark'ına göre 2025'te küresel taze blueberry ithalatı yaklaşık 1,1 milyon ton seviyesine ulaştı; bu, bir önceki yıla kıyasla %13,2'lik bir artışa karşılık geliyor. Aynı dönemde kilogram başına ortalama sınır fiyatı yaklaşık 6,64 ABD doları olarak kaydedildi. Yıl içindeki en düşük seviye yaklaşık 5,55 ABD dolarıydı; genel olarak fiyatlarda son iki yıla kıyasla daha istikrarlı bir görünüm izlendi.

Alan ve verim artışı

Genişlemenin ana motoru yeni plantasyonlar olmaya devam ediyor. 2025'te dünyada blueberry için ayrılan alan 303.076 hektara yükseldi; bu, 2024'e göre yaklaşık %8'lik artış anlamına geliyor ve 2016'daki yaklaşık 143.000 hektarın çok üstünde. Bu alanın 257.971 hektarı üretimde, kalan yaklaşık 45.000 hektar ise henüz ticarî hacme girilmemiş durumda.

2025'teki üretim artışının yaklaşık %86'sı yeni arazilerin üretime katılmasından, %14'ü ise verim artışından kaynaklandı. Küresel ortalama verim yaklaşık 9.045 kg/ha olarak raporlandı.

Kalite, segmentasyon ve pazar bölünmesi

Piyasada artan arzın yanı sıra kaliteye dayalı ayrışma derinleşiyor. Sertlik, tat, boyut, doku, görünüm ve raf ömrü gibi nitelikler ticari farklılaşmada öne çıkıyor. IBO'nun analizinde standart çeşitlerle premium çeşitler arasında hafta bazında görülen fiyat farklarının önemli olduğu vurgulanıyor.

2025 verilerine göre üretimin yaklaşık %77'si taze pazara, %23'ü ise işleme sektörüne yönlendi; bu dağılım taze pazar talebinin önemini gösteriyor.

Amerika: Peru ve Şili

Peru 2025/26 sezonunda 30.200 hektar dikim bildirdi; ülkenin tahmini üretimi 407.800 ton, ihracatı ise yaklaşık 393.800 ton düzeyindeydi. IBO modeline göre Peru 2029'da yaklaşık 604.000 tona ulaşabilir; kuruluş 2026/27 için ise El Niño riski nedeniyle muhafazakâr bir bazda üretimin sabit kalacağı yönünde öngörü kullanıyor. Ülkede çeşit geliştirme, verim artışı, kalite iyileştirme ve maliyet ile işgücü baskısı öne çıkan zorluklar arasında sayılıyor.

Şili ise daha çok operasyonel verim ve çeşit yenileme odaklı bir yol izliyor. Bazı yeni tesislerin (işgücü hariç) sermaye ve işletme maliyetlerinde Peru'daki benzer projelere kıyasla avantaj sağladığı belirtiliyor. Bununla birlikte Peru'nun işgücü maliyeti avantajı daralıyor; rekabet üstünlüğünün giderek verim, kalite ve maliyet kaynaklı olacağı vurgulanıyor.

Asya-Pasifik ve Çin'in yükselişi

Asya-Pasifik bölgesi 2029'a kadar en yüksek büyüme payına sahip olması beklenen bölge olarak öne çıkıyor: 2025'te yaklaşık 810.000 ton seviyesinden 2029'da 1,29 milyon tonun üzerine çıkması projekte ediliyor ve bu artışın yaklaşık %46,6'sını bölge sağlayacak. Çin bu genişlemenin büyük kısmını temsil ediyor; 2025 üretimi yaklaşık 753.000 ton olarak raporlanırken, IBO modelinde 2029 için 1,2 milyon tonu aşma olasılığı bulunuyor ancak bu tahminin arazi kullanımı kısıtları ve yapısal sınırlamalar nedeniyle temkinle değerlendirilmesi gerektiği notu düşülüyor.

Diğer kaynaklar arasında 2025'te yaklaşık 85.000 ton üretimle Fas dikkat çekiyor. Yeni kaynakların devreye girmesi tedarik mevsimlerini uzatacak ve üreticiler arasındaki rekabeti artıracak.

Yakın dönemde rekabetin belirleyicileri

Genel sonuç olarak, piyasalar şimdiye kadar artan hacimlere talebin eşlik etmesi sayesinde fiyatlarda sert bir çöküş yaşamadı. Ancak 2029 projeksiyonlarına yaklaşılırken arz baskısının artması bekleniyor. Bu bağlamda rekabetin belirleyici unsurları artık sadece üretim hacmi değil; kaliteli meyve üretme, verimlilik, maliyet yönetimi, genetik ve pazarları talebi absorbe edebilecek şekilde hedefleme yeteneği olacak.

Öne çıkan veriler (kısa)

• 2025 küresel üretim: ~2,33 milyon ton.
• 2029 IBO projeksiyonu: >3,36 milyon ton.
• 2025 taze ithalat: ~1,1 milyon ton (%13,2 artış).
• 2025 ort. sınır fiyatı: ~6,64 USD/kg (yıl içi min ~5,55 USD/kg).
• 2025 alan: 303.076 ha (257.971 ha üretimde, ~45.000 ha henüz devrede değil).
• Peru 2025/26: 30.200 ha, ~407.800 ton üretim, ~393.800 ton ihracat.
• Asya-Pasifik 2025: ~810.000 ton; 2029 projeksiyonu: >1,29 milyon ton.