Meta-analiz: Meyve tüketimi hipertansiyon riskini düşürürken sebzede sonuçlar daha belirsiz

European Journal of Nutrition’da yayımlanan prospektif çalışma meta-analizi, toplam meyve tüketimi ile hipertansiyon riski arasında ters yönlü bir ilişki buldu. Sebze tüketiminde ise genel sonuçlar daha sınırlı ve tutarsız görünüyor.

Çalışma neyi inceledi?

PubMed’de yer alan ve European Journal of Nutrition dergisinde yayımlanan bir sistematik derleme ve meta-analiz, meyve ve sebze tüketimi ile hipertansiyon (yüksek tansiyon) gelişme riski arasındaki ilişkiyi prospektif (izlem) çalışmalar üzerinden değerlendirdi. Araştırmacılar, özellikle hangi meyve-sebze türlerinin daha belirgin bir ilişki gösterebileceği sorusuna da odaklandı.

Yöntem: Hangi veriler tarandı?

Çalışmada Embase ve PubMed veri tabanlarında 15 Mayıs 2022’ye kadar yayımlanmış prospektif araştırmalar tarandı. Sonuçlar, rastgele etkiler modeliyle birleştirildi ve göreli risk (RR) ile %95 güven aralığı üzerinden raporlandı. Kanıt düzeyi ayrıca World Cancer Research Fund (WCRF) kriterleriyle sınıflandırıldı.

Öne çıkan bulgular

Meta-analize 18 prospektif çalışma dahil edildi. Toplamda 451.291 katılımcı ve 145.492 hipertansiyon vakası üzerinden yapılan birleştirilmiş analizlerde, tüketimdeki artışın özellikle toplam meyve ve meyve+sebze birlikte ele alındığında daha düşük hipertansiyon riskiyle ilişkili olduğu bildirildi. Buna karşılık toplam sebze tüketimi için genel sonuçların daha nötr seyrettiği aktarıldı.

Doz-yanıt analizlerinde, riskteki azalmanın meyve+sebze toplamında yaklaşık 800 g/gün düzeyine, meyvede ise yaklaşık 550 g/gün düzeyine kadar gözlendiği belirtildi. Araştırmacılar bu iki ilişkiyi WCRF çerçevesinde “muhtemelen nedensel” kategorisinde değerlendirdi.

Tür bazında farklılaşan sonuçlar

Çalışmada bazı alt gruplarda ters yönlü ilişki (daha yüksek tüketimle daha düşük risk) raporlandı. Elma/armut, yaban mersini, kuru üzüm/üzüm, avokado, brokoli, havuç ve marul için hipertansiyon riskiyle ters yönlü ilişki gözlendiği aktarıldı. Öte yandan kavun türlerinden birinin (cantaloupe), Brüksel lahanası, turpgiller (cruciferous) grubu, ayrıca toplam patates ve kızartılmış patates tüketiminde ise riskle aynı yönlü (pozitif) ilişki bildiren çalışmalar olduğu kaydedildi. Bu alt grup sonuçlarının sınırlı sayıda çalışma (n=2–5) üzerinden geldiği vurgulandı.

Kısa notlar

• Yayın türü: Sistematik derleme ve meta-analiz (prospektif çalışmalar)
• Veri kapsamı: 18 çalışma; 451.291 katılımcı; 145.492 vaka
• Genel tablo: Toplam meyve ve meyve+sebze tüketiminde risk azalması; sebzede genel sonuçlar daha belirsiz
• Alt türler: Bazı meyve/sebzelerde ters, bazı gruplarda pozitif ilişki; daha fazla araştırma ihtiyacı

Not: Bulgular gözlemsel prospektif çalışmaların birleştirilmiş analizine dayanıyor; ilişki gösterir, bireysel düzeyde kesin neden-sonuç çıkarımı için ek kanıt gerekebilir.