Michigan Grand Rapids’ta yaban mersininde erken sezon uyarısı: Soğuk-yağış sonrası hastalık ve yabancı ot baskısı

Michigan State University Extension’ın Grand Rapids çevresi için yayımladığı bölgesel rapora göre, son haftalardaki soğuk ve aşırı yağışlar yaban mersininde erken sezon hastalık ve yabancı ot yönetimini zorlaştırdı. Hava ısınsa da bazı arazilerde su birikimi nedeniyle ilaçlama ve besleme uygulamalarına başlamak güçleşiyor.

Grand Rapids çevresinde küçük meyvelerde sezon başlangıcı: gelişim hızlandı, tarlaya giriş zorlaştı

Genel tablo: ısınma var, ancak araziler hâlâ ıslak

Michigan’ın Grand Rapids bölgesinde küçük meyve bahçelerinde 30 Nisan itibarıyla erken dönem fenolojik gelişim hızlanmış görünüyor. Raporda, önceki haftalardaki şiddetli yağış ve ıslak kar döneminin ardından daha sıcak bir periyoda girildiği; yağışların ise daha çok aralıklı sağanaklar şeklinde seyrettiği aktarılıyor.

Buna karşın, bazı üretim alanlarında su birikimi ve kısmi taşkınların sürdüğü belirtiliyor. Bu durum; sezon başı mantar ilacı uygulamaları, çıkış sonrası herbisitler ve besin takviyeleri gibi rutin işlemlere zamanında başlanmasını zorlaştırıyor.

Yaban mersininde (blueberry) gelişim: tomurcuk patlamasından “yeşil uç” evresine

Geçen haftaki sıcaklık artışının, özellikle Ottawa County’nin güneyindeki bahçelerde çeşitlerin gelişimini belirgin biçimde öne çektiği ifade ediliyor. Erken çeşitlerde bitkilerin tomurcuk patlaması sonrası “yeşil uç” (green tip) evresine ilerlediği kaydediliyor.

İyi sulama ve besleme yönetimi yapılan bahçelerde çiçek tomurcuklarının iri ve güçlü olduğu; bunun da yüksek verim potansiyeline işaret edebileceği değerlendiriliyor.

Geçmiş don/kuraklık etkisi olan bahçelerde budama ihtiyacı

Raporda, son iki yılda don zararı ve kuraklık yaşamış bahçelerde ürün yükünün daha sınırlı kalabileceği; bunun da zarar görmüş veya kurumuş sürgünlerin uzaklaştırılması için daha yoğun budama gerektirebileceği belirtiliyor.

Bu dönemde zayıflamış sürgünlerin ayırt edilmesinin daha kolay olduğu; soluk renkli, güçsüz ve az tomurcuklu (ya da tomurcuksuz) görünümleriyle öne çıktıkları aktarılıyor. Bu sürgünlerin bitkide bırakılmasının, yeni sürgün gelişimini baskılayabileceği ve ticari ürün vermeyecek odun dokusunun besin tüketmeye devam edeceği vurgulanıyor.

Hastalık gündemi: “mummy berry” için erken dönem koruma

Yaban mersininde “mummy berry” (mumya hastalığı) etmeninin aktifleştiği ve sürgün enfeksiyonlarını önlemek için fungisit programına başlanması gerektiği bildiriliyor. Raporda, hasat döneminde enfekte meyve sorununu azaltmak için erken dönemde koruyucu yaklaşımın önemine dikkat çekiliyor.

Kaynak metinde, bu hastalığa karşı etkili olduğu belirtilen bazı etken/ürün isimleri Indar, Orbit ve Quash olarak sıralanıyor. Indar uygulamalarında etkinlik için su hacmine ilişkin asgari değerler de veriliyor: yer uygulamasında dekara değil, acre başına en az 20 galon; hava uygulamasında ise acre başına 10 galon su kullanımı öneriliyor.

Ayrıca, uygulamanın don olayını izleyen 24 saat içinde yapılmasının kontrol başarısını artırabileceği not ediliyor. Quash için ise adjuvanlarla birlikte kullanılmaması gerektiği ve uygulayıcının “ek etiket/supplemental label” belgesini yanında bulundurmasının istendiği aktarılıyor.

Daha geniş seçenekler için MSU Extension’ın 2013 Michigan Fruit Management Guide (Bülten E-154) dokümanına yönlendirme yapılıyor.

Yabancı ot baskısı: yoğun yağışların ardından hızlı müdahale ihtiyacı

Rapora göre, son haftalardaki yoğun yağışların bir diğer sonucu yabancı ot sorunlarının artması. Arazi koşulları izin verir vermez özellikle tek yıllık otlar ve çimsi yabancı otların kontrolüne başlanması gerektiği belirtiliyor.

Sonbaharda çıkış öncesi (pre-emergent) herbisit uygulanmadıysa, hem çıkış öncesi hem çıkış sonrası dönemde etkili olabilecek bir çözümün tercih edilmesi gerektiği ifade ediliyor. Örnek olarak Chateau isimli herbisit anılıyor.

Kaynakta, Chateau’nun çeşitli geniş yapraklı ve çimsi yabancı otlara karşı etkili olabildiği; ayrıca yüzey aktif madde veya bitkisel yağ konsantresi (COC) ile birlikte kullanıldığında küçük yabancı otlarda “yakma/burn-down” etkisi sağlayabildiği aktarılıyor. Uygulama dozu olarak, en az iki yıldır tesiste olan çalılarda acre başına 6–12 ons ürün aralığı veriliyor. Alternatifler için yine MSU’nun 2013 yönetim rehberi ve “Blueberry Weed Control: Late Spring and Summer Options” başlıklı bilgi notuna atıf yapılıyor.

Çilek ve ahudududa durum: erken dönem, don riski sürüyor

Yaban mersini dışındaki küçük meyvelerde (çilek ve ahududu) gelişimin daha erken aşamada olduğu belirtiliyor. Çilekte yeni yaprakların taç (crown) kısmından çıktığı, ancak çiçek salkımlarının henüz görünmediği aktarılıyor.

İlkbahar donları riskinin devam etmesi nedeniyle, donla mücadele ve sulama sistemlerinin olası bir don/ayaz beklentisine karşı hazır tutulması gerektiği vurgulanıyor.

Yazlık ahudududa ise yeni sürgünlerin topraktan çıktığı ve hızlı geliştiği; rapor tarihine kadar belirgin bir sorunun bildirilmediği kaydediliyor.

Sahaya dönük öne çıkan notlar

• Isınan hava gelişimi hızlandırsa da, suya doygun araziler sezon başı uygulamalarını geciktirebilir.
• Yaban mersininde erken çeşitler tomurcuk patlaması sonrası “yeşil uç” evresine ilerliyor.
• Geçmiş don/kuraklık etkisi olan bahçelerde zarar görmüş sürgünlerin budamayla uzaklaştırılması gerekebilir.
• “Mummy berry” için erken dönem fungisit programı gündemde; kaynakta Indar/Orbit/Quash isimleri geçiyor.
• Indar için su hacmi ve don sonrası 24 saat içinde uygulama gibi operasyonel ayrıntılar raporda yer alıyor.
• Yoğun yağışlar yabancı ot baskısını artırabilir; araziye girilebilir olur olmaz müdahale öneriliyor.
• Çilekte çiçeklenme öncesi dönem sürerken, ilkbahar donlarına karşı koruma sistemlerinin hazır olması isteniyor.

Not: Bu içerik, MSU Extension’ın bölgesel saha gözlemleri ve yönetim önerilerini içeren raporundan derlenmiş bir haber özetidir. Ürün/etiket/doz gibi uygulama kararlarında yerel mevzuat ve güncel etiket talimatları esas alınmalıdır.