Michigan’da yaban mersininde kuraklık baskısı: Sulama planı, ET takibi ve su kalitesi uyarısı

Michigan’da Haziran başından itibaren yağışların kesilmesiyle yaban mersini bahçelerinde sıcak ve kuraklık stresi belirtileri artıyor. MSU Extension, ET (evapotranspirasyon) verileriyle sulama zamanlaması, sistem kayıpları ve GAP kapsamında su testi konularına dikkat çekiyor.

Minnesota değil Michigan: Yaban mersininde kuraklık stresi ve sulama yönetimi

Michigan State University (MSU) Extension tarafından paylaşılan teknik notta, 2012 yazında Haziran başından itibaren yağışların belirgin biçimde azalmasıyla yaban mersini (blueberry) bahçelerinde su açığının büyüdüğü ve hem sulanan hem de sulanmayan alanlarda stres belirtilerinin görüldüğü aktarılıyor.

Sahadaki durum: Yağış azlığı ve artan su açığı

Haberde, sezonun başında görülen erken dönem yağışlar ve don zararını azaltmak için yapılan sulamaların üreticide “sulama ihtiyacı düşük olacak” beklentisi oluşturduğu; ancak Haziran başından sonra yağışların çok sınırlı kaldığı belirtiliyor. Enviro-weather verilerine atıfla, 1 Haziran’dan 10 Temmuz’a kadar yaklaşık 8 inç düzeyinde bir su açığı oluştuğu bilgisi paylaşılıyor.

Yaban mersininin sığ kök yapısı ve Michigan’daki birçok bahçenin kumlu topraklarda kurulmuş olması nedeniyle, bitkinin kuraklığa hassasiyetinin yükseldiği vurgulanıyor. Sulamasız bahçelerde belirtilerin haftalardır sürdüğü; bazı üreticilerin ise Haziran başından beri sistemi sürekli çalıştırsa bile talebi karşılamakta zorlandığını bildirdiği aktarılıyor.

Toprak nemi: Su tutma kapasitesi planlamanın temeli

MSU Extension, sulama planlamasında ilk adımın toprağın dokusu ve köklenme derinliğine göre kök bölgesinde depolanabilen kullanılabilir suyu bilmek olduğunu hatırlatıyor. Kaynakta, genç bitkiler için köklenme derinliğinin yaklaşık 12 inç, yaşlı bitkilerde ise 18–24 inç aralığında varsayılabileceği belirtiliyor.

Verilen tabloya göre kök bölgesindeki kullanılabilir su, toprak dokusuna bağlı olarak geniş aralıkta değişiyor:

• Kum: 0,4–0,8 inç
• Tınlı kum: 0,8–1,6 inç
• Kumlu tın: 1,6–3,2 inç
• Tın: 2,0–4,0 inç

Ayrıca aynı bahçe içinde yükselti farkları, sert tabaka (hardpan) veya sığ taban suyu gibi etkenlerin köklenmeyi sınırlayabildiği; bu nedenle sulama programının “en çabuk kuruyan, en riskli” bölgelere göre kurgulanmasının daha güvenli olduğu ifade ediliyor.

ET (evapotranspirasyon) takibi: Günlük su kaybını izleyin

Metinde ET; tarladan buharlaşma ile bitkinin terleme yoluyla kaybettiği suyun toplamı olarak tanımlanıyor. Haziran–Temmuz dönemindeki sıcak ve kuru koşullarda yaban mersini bahçelerinde günlük su kaybının yaklaşık 0,18–0,24 inç/gün aralığında seyrettiği; Enviro-weather üzerinden istasyon bazlı günlük potansiyel ET değerlerine erişilebildiği belirtiliyor.

ET’nin yıl içinde yapraklanma, sıcaklık ve bağıl neme göre değiştiği; Haziran itibarıyla bitkiler tam yapraklı olduğundan yaprak alanındaki değişimin sınırlı kaldığı aktarılıyor. Örtü bitkisi bulunan olgun bahçelerde su kullanımının tahmin edilen ET’ye daha yakın olabileceği; genç bahçelerde veya örtü bitkisi olmayan alanlarda su kullanımının daha düşük kalabileceği not ediliyor. Yabancı otların ise güçlü kök sistemiyle su rekabetini artırabileceği vurgulanıyor.

Sulama zamanlaması: “Kullanılabilir suyun yarısı” eşiği

Kaynak, sulama zamanlamasının hem suyu daha verimli kullanmaya hem de besin maddesi kayıplarını azaltmaya yardımcı olabileceğini belirtiyor. Önerilen yaklaşım, bitki kök bölgesindeki kullanılabilir suyun yaklaşık %50’si tüketildiğinde sulamaya başlamak.

Örnek hesapta; tınlı kum toprakta 18 inç kök bölgesinin yaklaşık 1,2 inç kullanılabilir su tutabildiği, bunun yarısı tükendiğinde 0,6 inç su uygulaması gerektiği anlatılıyor. ET’nin 0,20 inç/gün olduğu bir senaryoda bu kaybın birkaç gün içinde oluşabileceği; ET 0,25 inç/gün seviyesine çıktığında sulama aralığının daha da kısalacağı ifade ediliyor.

Yağmurlama (sprinkler) sistemleri: Buharlaşma ve uniformite kayıpları

Katı tesis (solid set) yağmurlama sistemlerinde uygulanan su miktarının “acre-inch” birimiyle takip edilebildiği; 1 acre-inch = 27.156 galon olarak veriliyor. Kaynak, üstten yağmurlamada suyun bir bölümünün buharlaşma ile kaybolabileceğini ve uygulama dağılımının her noktada eşit olmayabileceğini hatırlatıyor.

Metinde, üstten yağmurlamada %20–30 düzeyinde buharlaşma kaybı olabileceği; ayrıca sistem uniformitesinin sahaya göre değiştiği ve bazı sistemlerde etkinliğin daha düşük kalabildiği belirtiliyor. Bu nedenle hedeflenen net suyu kök bölgesine ulaştırmak için çalışma süresinin kayıplara göre artırılması gerekebileceği ifade ediliyor.

Bir diğer kritik başlık ise GAP (İyi Tarım Uygulamaları) denetimleri: Yağmurlama suyunun meyveyle temas etmesi nedeniyle, sertifikasyon süreçlerinde sulama suyu testlerinin önem kazandığı; özellikle açık gölet veya yüzey suyu kaynaklarında mikrobiyolojik risklerin daha yüksek olabileceği aktarılıyor. Test sonuçları üreticinin GAP planındaki limitleri aşıyorsa, sorunun giderilmesi veya (kaynağın ifadesiyle) hasat sonrasına erteleme gibi seçeneklerin gündeme gelebileceği belirtiliyor.

Damla (trickle) sulama: Daha küçük ıslatma alanı, daha düşük kayıp

Damla sulamada ıslatılan alanın daha sınırlı olduğu; bu nedenle yağmurlamaya kıyasla buharlaşma ve uniformite kaynaklı kayıpların daha az belirleyici olabileceği ifade ediliyor. Sistemlerin günlük çalıştırılabileceği veya belirli bir programa bağlanabileceği; günlük bitki su kullanımını karşılamak için bazı koşullarda günde 1–2 saat çalıştırma yaklaşımının kullanılabildiği aktarılıyor.

Kaynakta Ontario (Kanada) için, olgun yüksek çalı yaban mersininde tepe dönemde günlük su ihtiyacının yaklaşık 4,5 galon/gün (yaklaşık 18 litre/gün) olabileceğine dair bir tahmin paylaşılıyor.

• Genç bitkiler: 100 feet sıra başına yaklaşık 20 galon/gün
• Olgun bahçeler: 100 feet sıra başına yaklaşık 35 galon/gün

Üretici için pratik sayılar (kaynakta verilenler)

• 1 acre-inch su: 27.156 galon; 0,2 inç su: 5.431 galon
• 10 feet sıra arası ve bitkiler arası 3,5 feet dikimde: yaklaşık 1.244 bitki/acre
• ET 0,2 inç iken bitki başına günlük su kullanımı: yaklaşık 4,37 galon
• 1 inç su açığında bitki başına eksik: yaklaşık 22 galon
• 8 inç su açığında bitki başına eksik: yaklaşık 176 galon

MSU Extension, kumlu toprakların sınırlı su tutma kapasitesi nedeniyle yağış veya sulama kesintisinde bitkilerin hızla solgunluk gösterebilmesinin şaşırtıcı olmadığını vurguluyor.

Ek kaynak

MSU Extension’ın kuraklıkla ilgili kaynak sayfasına yönlendirme yapılıyor.