Peru, Arjantin kökenli Bombus atratus yaban arısının ithalatına izin verdi: SENASA’dan yeni sağlık şartları

Peru, Arjantin kökenli Bombus atratus (yaban arısı) ticari kolonilerinin ülkeye girişine onay verdi. SENASA’nın belirlediği kurallar; sertifikasyon, izlenebilirlik, hastalık-etmen kontrolleri ve giriş sonrası karantina gibi başlıkları kapsıyor.

Peru, Bombus atratus ithalatına kapı açtı

Peru’da tarımsal tozlaşmayı güçlendirmeye dönük bir adım olarak, Arjantin menşeli Bombus atratus ticari kolonilerinin ithalatına yönelik sağlık koşulları resmileştirildi. Düzenlemenin, özellikle tozlaşma verimliliğinin kritik olduğu ürünlerde üretim performansını desteklemesi hedefleniyor.

SENASA’nın belirlediği çerçeve ve dayanak

Haberde aktarılan bilgilere göre Peru Ulusal Tarım Sağlığı Servisi (SENASA), 21 Ocak 2026 tarihinde Arjantin’den gelecek Bombus atratus kolonileri için ithalatın sağlık gerekliliklerini tanımladı. Hukuki çerçevenin, Resmî Gazete El Peruano’da yayımlanan Direktörlük Kararı No. D000004-2026-MIDAGRI-SENASA-DSA ile oluşturulduğu belirtiliyor.

Düzenlemenin temel amacı; dış kaynaklı yönetilen bir tozlayıcı türün ülkeye girişinin, hayvan sağlığı ve çevresel denge açısından risk oluşturmamasını sağlamak. Bu nedenle protokol; belge, kontrol ve karantina adımlarını birlikte kurguluyor.

İthalatta öne çıkan sağlık ve biyogüvenlik şartları

Kaynağa göre SENASA’nın protokolünde, sevkiyatın kaynağından taşımaya ve ülkeye giriş sonrası izlemeye kadar uzanan bir dizi koşul yer alıyor. Öne çıkan başlıklar şöyle özetlenebilir:

• Menşe ve sağlık sertifikası: Sevkiyatların, Arjantin’de yetkili otorite tarafından düzenlenen resmî sağlık sertifikasıyla gelmesi gerekiyor.
• Koloni/ana arı izlenebilirliği: Kolonilerin, stabil bir üretim stokundan gelmesi; ana arıların kapalı koşullarda doğup yetiştirilmiş olması şart koşuluyor.
• Hastalık ve zararlı etmenlere ilişkin beyan/kayıt: Kolonilerin, belirli hastalık ve zararlı etmenlerin yakın dönemde görülmediği işletmelerden gelmesi isteniyor. Haberde örnek olarak Locustacarus buchneri, Apicystis bombi, Sphaerularia bombi ile bazı virüsler (DWV, SCV, BQCV, IAPV) ve nosemosis gibi etmenler sıralanıyor.
• Yetkili işletme şartı: İhracatın, Arjantin’in resmî veteriner servisi tarafından kayıtlı ve onaylı işletmeler üzerinden yapılması gerekiyor.
• Sevkiyat öncesi resmî muayene: Kovan/koloni ve ambalajın, resmî veya yetkilendirilmiş veteriner tarafından tek tek kontrol edilmesi; özellikle Aethina tumida (küçük kovan böceği) varlığının doğrulanması isteniyor.
• Taşımada biyogüvenlik: Nakliye materyalinin yeni/ilk kullanım olması, mühürlü şekilde taşınması ve daha önce arı/yaban arısı ile temas etmemiş olması şartları vurgulanıyor.

Giriş sonrası karantina: en az 20 gün

Haberde, ithal edilen ticari koloniler için giriş sonrası karantina uygulamasının da zorunlu olduğu aktarılıyor. Buna göre koloniler, SENASA tarafından önceden denetlenmiş ve yetkilendirilmiş tesislerde tutulacak.

Karantina süresinin en az 20 gün olduğu; ayrıca nosemosis ve Aethina tumida için testlerin negatif sonuçlanmasına bağlı olarak sürecin tamamlanacağı ifade ediliyor.

Saha yönetimi ve risk kontrolü

Düzenlemenin, doğal yayılış alanı dışından getirilen yönetilen türlerde biyogüvenlik risklerine özel vurgu yaptığı belirtiliyor. Bu kapsamda SENASA’nın, ithalatçıların geçerli bir kayda sahip olmasını ve sahada biyolojik materyalin kullanımını denetleyecek bir teknik sorumlu bulundurmasını istediği aktarılıyor.

Kaynak, bu adımın Peru’nun Arjantin ile ticari bağlarını güçlendirme boyutu yanında, tarımsal üretimde tozlaşma verimliliğini artırmaya dönük “yüksek katma değerli” bir biyoteknolojik araç olarak görüldüğünü yazıyor.

Bombus atratus neden gündemde?

Haberde, Bombus atratus’un bal arısına (Apis mellifera) kıyasla bazı koşullarda daha etkili bir tozlayıcı olabildiği vurgulanıyor. Özellikle değişken iklim koşullarında ve çiçek yapısı nedeniyle tozlaşmanın zorlaştığı ürünlerde performans avantajı öne çıkarılıyor.

Türün dikkat çeken özelliklerinden biri, “titreşimli tozlaşma” (buzz pollination) davranışı. Kaynağa göre yaban arısı, göğüs kaslarını belirli bir frekansta titreştirerek bazı bitkilerde polenin daha etkin salınmasına katkı sağlayabiliyor. Haberde örnek ürünler arasında yaban mersini ve domates anılıyor.

Ayrıca rüzgâr, bulutluluk ve düşük sıcaklık gibi koşullarda bal arısının aktivitesi azalabilirken, yaban arılarının daha uzun süre çalışabildiği; bunun da çiçeklenme penceresinin daha iyi değerlendirilmesine yardımcı olabileceği aktarılıyor.

Uzman görüşü: Bombus ve bal arısı birlikte kullanılabilir

Blueberries Consulting’in daha önce yayımladığı bir röportaja atıfla, Şili Tarımsal Araştırma Enstitüsü (INIA) bağlantılı entomoloji alanında uzman Patricia Estay’ın değerlendirmelerine yer veriliyor. Haberde, yaban arılarının düşük sıcaklıklara daha dayanıklı olabildiği, kapalı/örtü altı sistemlerde daha iyi uyum gösterebildiği ve birim zamanda daha fazla çiçeği ziyaret edebildiği gibi noktalar sıralanıyor.

Bununla birlikte, kaynağın aktardığı görüşe göre iki türün kullanımı birbirini dışlamıyor; uygun yönetimle birlikte kullanımın bazı sistemlerde tamamlayıcı etki yaratabileceği ifade ediliyor.

Tarım sektörü için olası etkiler

Haber, ithalat izninin Peru’da uygulamalı entomoloji ve tozlaşma yönetimi açısından yeni bir araç seti oluşturabileceğini; özellikle düzenli ve tutarlı tozlaşmaya bağımlı üretim desenlerinde üreticiye seçenek sunacağını belirtiyor.

Kaynağın genel çerçevesi, sıkı sağlık kontrolleri ve sorumlu saha uygulamaları sürdürüldüğü takdirde, bu aracın verim, üretim istikrarı ve meyve kalitesi gibi göstergelere katkı sağlayabileceği yönünde.

Öne çıkanlar

• Peru, Arjantin kökenli Bombus atratus ticari kolonilerinin ithalatı için sağlık şartlarını tanımladı.
• Düzenleme, D000004-2026-MIDAGRI-SENASA-DSA sayılı kararla ve El Peruano’da yayımlanarak duyuruldu.
• Menşe/sağlık sertifikası, izlenebilir üretim stoku ve yetkili işletme şartları öne çıkıyor.
• Sevkiyat öncesi resmî muayene ve taşımada yeni/temassız materyal gibi biyogüvenlik kuralları yer alıyor.
• Giriş sonrası karantina en az 20 gün; bazı etmenler için negatif test sonuçları bekleniyor.
• Türün, bazı ürünlerde titreşimli tozlaşma sayesinde meyve tutumu ve homojenliğe katkı sağlayabileceği aktarılıyor.