Şili orman yangınlarından çıkarılan dersler: Ormancılık politikasında 5 acil değişiklik

Ocak–Şubat 2017’deki yaygın orman yangınları, kurumlar arası koordinasyon, yangınla mücadele düzenlemeleri ve önleme stratejilerinde kapsamlı değişiklik ihtiyacını ortaya koydu.

Kısa özet

Ocak sonu ile Şubat başında ortaya çıkan yangın dalgası, yedi bölgede yaklaşık 400 bin hektarlık alanın etkilendiğini gösterdi. Olay, hem yangınla mücadele kapasitesindeki eksiklikleri hem de politika, düzenleme ve alan planlaması gereksinimlerini görünür kıldı.

Olayın sahadan bulguları

Portezuelo (Biobío bölgesi) El Sauce bölgesinde 30 Ocak akşamı rüzgârın hızlanmasıyla alevler hızla yayıldı; helikopterlerin çekildiği esnada sahada kalanlar komşular ve gönüllüler oldu. Yangınların üç haftadan kısa sürede geniş alanları etkilemesi, bilgi akışı, kurumlar arası koordinasyon ve bölgesel önleme uygulamalarında eksiklikleri ortaya koydu.

1) Conaf yapısının yeniden sınanması

2012’de reddedilen ulusal ormancılık hizmeti (National Forestry Service) fikrinin tekrar gündeme gelmesi üzerine hükûmetin Mart 2017’de yeni bir tasarı sunmayı planladığı bildirildi. Tasarının hedefi mevcut kurumun işlevlerini güçlendirip kamu niteliği kazandırmak; korunan alan yönetiminin Çevre Bakanlığı’na devri ve yangınlara odaklanma öngörülüyor. Ancak tasarıda arazi düzenlemesi ve uygulayıcı düzenlemelere ilişkin hükümler yer almıyor olabileceği aktarılıyor.

2) Brigadaların (yangın ekiplerinin) çalışma düzeni

Yangınla mücadelede etkinliğin artırılması için brigadaların yalnızca gündüz ofis saatleriyle sınırlı kalmaması gerektiği vurgulanıyor. Saha uzmanları, iş düzenlemelerinin esnetilerek sabah ve akşam kritik zamanlarda ekiplerin daha uzun süre görev yapabilmesini sağlayacak çözümler gerektiğini belirtiyor; ancak bu konunun hükümet tasarısında öncelikli olmadığı bildirildi.

3) Yeniden ağaçlandırma yaklaşımının güncellenmesi

Toplumda yanan alanların yerli türlerle yeniden ağaçlandırılması yönünde kampanyalar olsa da uzmanlar ekonomik boyutu, biyolojik çeşitliliği ve güvenlik/yangın riskini dengede tutan bir planlama gerektiğini söylüyor. Öne çıkan öneriler arasında endemik ve tehdit altındaki türlerin ekimi, dere ve kıyı bantlarının korunması, yakıt yükünü artıran yabancı türlerin azaltılması ve uygun yangın durdurma hatlarının oluşturulması bulunuyor.

4) Önleme odaklı politikalar

Akut müdahaleye ek olarak sürekli ve düzenli önleme programlarının hayata geçirilmesi talep ediliyor. Buna yıl boyu sürecek bilinçlendirme kampanyaları, eğitim ve bütçe desteği; ayrıca yerel düzeyde, belediyeler bazında uygulanan kent-orman ara yüzü önleme planlarının geliştirilmesi de dahil.

5) Askeri desteğin güçlendirilmesi

Büyük ölçekli yangınlarda koordinasyon zorlukları görüldü; uzmanlar, Silahlı Kuvvetler içinde yangınla mücadele konusunda eğitimli personel ve ekiplerin bulunmasının gelecek krizlerde yardımcı olacağını öneriyor. Conaf yönetimi de ek askeri kaynakların kritik anlarda fayda sağlayabileceğini kabul ediyor.

Ek teknik ve planlama önerileri

• Havalandırma, nem ve rüzgâr koşullarına dayalı erken uyarı eşiklerinin belirlenmesi (uzmanların önerdiği parametreler örnek olarak düşük bağıl nem, kuvvetli rüzgâr ve yüksek sıcaklık içeriyor).
• Yeni dikimlerin havza düzeyinde ele alındığı sınırlı alan planlamaları yapılması; özel sektör mantığının dışsallıkları göz önünde bulunduracak şekilde yönlendirilmesi.
• Kırsal alanlarda önleme ve denetim kapasitesinin artırılması; belediyelerin programlara dahil edilmesi.
• Ek mevzuat gereksinimlerinin değerlendirilmesi: toprak kullanımı, açıklıklar ve yerleşim-orman ilişkisi konularında düzenleyici araçlar.

Sonuç

Şili’deki yangın dalgası, sadece müdahale kapasitesinin değil, kurum yapılanması, arazi planlaması, önleme kültürü ve mevzuat gereksinimlerinin de gözden geçirilmesini zorunlu kılıyor. Uzman önerileri, kısa vadeli müdahalelerin ötesinde sistemik ve çok kurumluyu kapsayan bir yaklaşım çağrısı yapıyor.