Şili yaban mersini sektörü rekabet altında: kalite ve lojistik önceliği gerekiyor

Sezon bitimiyle birlikte ihracat hacmi artarken hedef pazarlarda farklı kaynakların çoğalması Şili üreticilerini kalite ve lojistikte radikal öncelikler almaya zorluyor.

Şili yaban mersini sektörü rekabet altında: kalite ve lojistik önceliği gerekiyor

2019 sezonunun sona ermesiyle Şili'deki üreticiler, ihracat tonajlarının arttığı bir dönemde dahi hedef pazarlarda daha fazla menşeli ürünle karşılaştıklarını raporluyor. Eskiden Aralık–Mart arası taze arzda sınırlı alternatifler varken bugün alıcıların seçenekleri çoğaldı; Şili her zaman ilk tercih olmayabiliyor.

Pazar payını korumak için, sektörde daha yüksek düzeyde kalite tutarlılığı sağlamak gerektiği görüşü öne çıkıyor. Sezon boyunca gözlemlenen fiyat seviyeleri, bazı üreticilerin satış gelirlerinin işin ekonomik eşiklerinin altında kalabileceğine işaret ediyor.

Neden tutarlılık sağlamak zorlaşıyor?

Şili üretimi; pek çok çeşidi, farklı üretici profillerini ve birden fazla üretim bölgesini içeriyor. Buna uzun taşıma süreleri eklenince, hedef pazarlarda aranan standartları sürekli yakalamak güçleşiyor. Bazı rakip ülkeler hem coğrafi yakınlık hem de yeni ve verimli çeşitlerin kullanımı sayesinde daha stabil kalite sunabiliyor.

Donuk ihracatın yükselişi

Pazar talebine ve kalite sorunlarına tepki olarak önemli miktarda ürün taze pazar yerine donuk ürün kategorisine yönlendirildi. 2018 yılında Şili'den ihraç edilen donuk yaban mersini miktarı 44.000 tona yakın olarak bildiriliyor; bu da ülke üretiminin yaklaşık %30'una denk geliyor. Bu meyvenin büyük bölümü kısa sürede taze olarak aranan koşulları sağlayamadığı için donuk pazara kaydırıldı. Ayrıca ABD'ye sevkiyat için gereklilik gösteren fumigasyon uygulamaları ve organik ürünlerin bir kısmının donuk ihracata yönlendirilmesi de etkili oldu.

2018 verilerine göre donuk ihracatın %27'si organik sertifikalı ürünlerden oluşurken, taze ihracatta organiğin payı yaklaşık %12 seviyesindeydi.

Alınması önerilen önlemler

Uzun vadede rekabetçi kalabilmek için önerilen adımlar arasında çeşit seçimi ve saha yönetiminde sıkılaşma, hasat planlamasında daha disiplinli uygulamalar ve soğuk zincir ile ambalajlama süreçlerinin güçlendirilmesi yer alıyor. Bazı çeşitlerin denizyolu ihracatı için uygunluğu azalırken hava taşımacılığına ayrılan pay neredeyse yok denecek kadar azaldı. Hasat sıklığı ve zamanlaması, iklim koşullarının gözetilmesi gibi uygulamalar daha sınırlı ama daha tutarlı bir taze arz sağlayabilir.

Taşıma sürelerinin kısaltılması da öne çıkan ihtiyaçlar arasında. Son sezonlarda lojistik zamanların uzaması, taze ürün kalitesinin hedef pazarlarda düşmesine neden oldu.

Sektör çabaları ve gelecek beklentisi

Blueberry Committee (Yaban Mersini Komitesi) ve ilgili paydaşlar kalite tutarlılığını artırmak için adımlar atıyor; ilerleme kaydedildiği belirtilse de artan rekabet koşulları karşısında yapılan çalışmaların yetersiz kaldığı vurgulanıyor. Sektörde gerçekten tutarlı bir kalite sunulabilirse, kısa vadede arzın kısmen sınırlandırılması gibi kararlar bile uzun vadede rekabet gücünü artırabilir.

Dünya genelinde yaban mersini tüketimi büyümeye devam ediyor ve birçok pazarda tüketim hâlâ gelişme aşamasında. Bu durum, kalite ve lojistikte yapılacak iyileştirmelerin Şili için önemini koruduğunu gösteriyor.

Öne çıkan maddeler

• 2018'de Şili donuk yaban mersini ihracatı ~44.000 ton; bu ülke üretiminin ~%30'una eşdeğer.
• Donuk ihracatın %27'si organikken, taze ihracatta organiğin payı ~%12.
• Artan küresel rekabet ve yakın menşeli alternatifler, Şili taze arzını baskılıyor.
• Çeşit seçimi, hasat yönetimi, soğuk zincir, ambalaj ve taşıma süreleri iyileştirilmezse taze pazar payı zayıflayabilir.
• Sektör komiteleri ilerleme kaydetse de kalite tutarlılığı için daha kapsamlı adımlar gerekli.