Sırbistan ve Romanya: Güneydoğu Avrupa’da yaban mersini üretiminde öne çıkan iki ülke

Sırbistan, son yıllarda modern plantasyon yatırımlarıyla yaban mersini üretim kapasitesini hızla büyüttü; Romanya ile birlikte bölge ihracatının büyük kısmını sağlıyor. Sektörde çeşitlendirme, paketleme ve enerji yatırımları öne çıkıyor.

Sırbistan ve Romanya: Güneydoğu Avrupa’da yaban mersini üretiminde öne çıkan iki ülke

Yayın tarihi: 29/07/2025

Büyüme ve ölçek

Sırbistan, son on yılda yaban mersini tarımını hızla modernize ederek üretim alanını önemli ölçüde genişletti. Bugün yaklaşık 3.000 hektarlık modern plantasyonun işletmede olduğu; bu alanın 2018'deki yaklaşık 650 hektardan belirgin şekilde artış gösterdiği aktarılıyor.

Üretici sayısında da kayda değer bir yükseliş var: 2018'de bildirilen yaklaşık 839 üreticiden 2023'te 4.161 üretici kaydına ulaşıldığı belirtiliyor. İhracat hacmi de 2018'e göre milyon tonu aşmayan düzenden yıllık 5.500–6.000 ton aralığına çıktı ve alıcı pazarlar arasında başta Avrupa Birliği ülkeleri ve Rusya yer alıyor.

Profesyonelleşme ve tedarik zinciri uygulamaları

Sektördeki şirketler modern tarım teknikleri, paketleme hatları ve tedarik zinciri yönetimine yatırım yapıyor. Örneğin Agro Bel System adlı bir üretici-ihracatçı, 90'dan fazla tarımsal kooperatifle çalışıyor ve üreticilere teknoloji seçimi ile sezon boyunca uygulamalar konusunda danışmanlık sağlıyor. Ayrıca teslim edilen meyve için anlık veya kısa vadeli ödeme uygulamalarıyla üreticilerin hasat dönemindeki nakit akışını desteklediği bildiriliyor.

Enerji ve sürdürülebilirlik yatırımları da öne çıkıyor; örneğin bazı aktörler artan enerji maliyetlerine karşı güneş enerjisi projeleri hayata geçiriyor.

Çeşitlilik, sezon ve maliyet trendleri

Sırbistan üretiminde Duke çeşidi hâlen yaygın olmakla birlikte, bazı üreticiler Sekoya gibi alternatif çeşitlere de yönelmeye başladı. Hasat döneminin genel olarak haziran başından temmuz ortalarına kadar olduğu; iç pazara yönelik arzın ise eylül ortalarına kadar sürdürülebildiği ifade ediliyor.

İşçilik maliyetlerinde 2024 sezonuna kıyasla yüzde 12–15 aralığında bir artış bildirildi; bu durum hem işgücü kaynaklarına dair yeni iş birliklerini hem de otomasyona ve yenilenebilir enerjiye yapılan yatırımları teşvik ediyor.

Paketleme, ihracat ve pazarlar

Modern sıralama ve paketleme makinelerine yapılan yatırımlar sayesinde ihracat yapan firmaların toplam hacimlerinin yüzde 80'inden fazlasını perakende ambalajlarda gönderebildiği aktarılıyor; bu da Avrupa süpermarket zincirlerinin taleplerine uyumu kolaylaştırıyor.

Geleneksel ihracat pazarları arasında Polonya, Almanya, Çekya, Hollanda ve diğer AB ülkeleri sayılıyor. Bölge genelinde ihracatta Romanya'nın 6.020 ton, Sırbistan'ın ise 5.689 ton ile öne çıktığı ve bu iki ülkenin Güneydoğu Avrupa ihracatının %95'ten fazlasını oluşturduğu belirtiliyor.

Fırsatlar ve riskler

Güneydoğu Avrupa yaban mersini sektörü, kalite ve tutarlılık açısından Avrupa tedarikçileri için cazip alternatifler sunuyor. Ancak artan işçilik maliyetleri, iklimsel dalgalanmalar ve lojistik gereksinimler alıcılarla kurulacak stratejik ortaklıkların önemini artırıyor.

Öne çıkan maddeler

• Yaklaşık 3.000 ha modern plantasyon — 2018'deki ~650 ha'dan büyük artış.
• Üretici sayısı: 2018'de ~839 → 2023'te 4.161 (kaynak verisi olarak aktarılıyor).
• Yıllık ihracat: yaklaşık 5.500–6.000 ton (başlıca AB pazarları ve Rusya).
• Romanya: 6.020 ton; Sırbistan: 5.689 ton — birlikte bölge ihracatının %95'inden fazlasını oluşturdukları bildiriliyor.
• Duke ana çeşit; hasat haziran başından temmuz ortasına kadar; iç pazara arz eylül ortasına dek sürebiliyor.
• İşgücü maliyeti artışı %12–15 (2024'e göre) ve yenilenebilir enerji yatırımları dikkat çekiyor.
• İhracatın >%80'i perakende ambalajlarda gönderiliyor; modern paketleme hatlarına yatırım yapılıyor.

Not: Metinde verilen veriler, kaynak gösterilen yayından derlenen rakamları yansıtmaktadır. Bazı sayısal ifadeler orijinal metinde bozulmuş/gelişigüzel görünmekte; bu tür kısımlar derleme notu olarak işaretlenmiştir.