Şili güneyinde Sphagnum ve turbalıklar DS25 ile koruma kapsamına alındı

Şili Tarım Bakanlığı, INIA Kampenaike tarafından yürütülen araştırmaya dayalı olarak Sphagnum yosunu ve turbalık ekosistemlerinin korunmasını düzenleyen DS25 değişikliğini uygulamaya koyuyor. Düzenleme yüzbinlerce hektarı kapsıyor ve binlerce geçici işçiyi doğrudan etkileyebilir.

Tarım politikası turbalıkları hedef aldı

Şili'nin güney bölgelerinde bulunan Sphagnum yosunu ve turbalık alanlarının korunmasına yönelik yönetim düzenlemeleri hayata geçiriliyor. Kararın dayanağı olarak INIA Kampenaike enstitüsünün bölgesel araştırmaları gösteriliyor.

Araştırma ve düzenleme süreci

INIA Kampenaike tarafından yürütülen çalışma, FONDEMA desteğiyle 2010 civarında başlayan bir projeyi kapsıyor; kaynak metinde projeye ait finansman olarak "$ 476.913.034" tutarı belirtiliyor (kaynakta para birimi açık değil). Araştırma yaklaşık beş yıl sürdü ve teknik ile hukuki temel sağlanmasına katkıda bulundu.

Çalışmanın sonuçları, DS25 adlı Yüksek Kararnamede değişiklik yapılmasına zemin hazırladı. Kaynakta, değişikliğin 2019 sonlarında Resmi Gazete'de yayımlandığı aktarılıyor ve söz konusu düzenlemenin Ağustos 2019'da yürürlüğe girdiği belirtiliyor.

Kimler katkı verdi?

Bölgesel yönetim birimleri, üniversiteler, vakıflar ve kamu kurumlarının birlikte çalıştığı; ayrıca INIA içindeki araştırmacıların rol aldığı bir süreç izlendi. INIA Kampenaike yöneticileri ve araştırma ekibi, elde edilen sonuçların mevzuata dönüşmesini önemli bir kazanım olarak nitelendirdi.

Düzenlemenin kapsamı ve etkileri

Kaynakta verilen rakamlara göre düzenleme, toplam yaklaşık 785.000 hektarlık alanı kapsayacak şekilde tasarlandı. Bu alanın dağılımı aktarılana göre şöyle: Isla Grande de Chiloé için yaklaşık 335.000 ha (yüzde ~40), Aysén için ~100.000 ha ve Magallanes için ~300.000 ha.

Uygulamanın, tahmini olarak 25.000 geçici toplama işçisine doğrudan etkisi olacağı öngörülüyor; bu sayı kaynak metinde "tahmini" olarak verildi.

Ekosistem hizmetleri ve bilinçlendirme

Yapılan çalışmalar, Sphagnum yosunu ile turbalıkların tatlı su ve karbon depolama açısından kritik rol oynadığını vurguluyor. Bölgesel araştırmacılar, bu nitelikteki verilerin hem koruma hem de sürdürülebilir kullanım politikalarına temel oluşturduğunu belirtiyor.

Çalışma kapsamında "Ecosystem Functions and Services of Peatlands in Magallanes" adlı bir kitap yayımlandı; kaynakta bu yayında 22'den fazla bölgesel, ulusal ve uluslararası araştırmacının katkısı olduğu aktarılıyor.

Uygulama için öne çıkan noktalar

• DS25 değişikliği, Sphagnum toplama faaliyetlerinin düzenlenmesi ve turbalıkların korunmasını hedefliyor.
• INIA Kampenaike'nin araştırması, düzenleyici çerçeveye teknik ve hukuki temel sağladı.
• Kapsam yaklaşık 785.000 hektar; bölgesel dağılım, Chiloé, Aysén ve Magallanes arasında paylaştırılıyor.
• Kaynakta belirtilen finansman tutarı: "$ 476.913.034" (kaynağa göre; para birimi metinde net değil).
• Uygulamadan on binlerce geçici toplayıcının etkilenebileceği tahmin ediliyor (kaynakta ~25.000 kişi olarak aktarılıyor).

Ne anlama geliyor? Bu düzenleme, bölgesel araştırmaların mevzuata dönüştüğü nadir örneklerden biri olarak değerlendiriliyor; hem korunma hem de sürdürülebilir kullanım açısından yeni yönetim planlarının hazırlanmasını gerektirecek.