TPP anlaşması taze meyve-sebzede gümrükleri azaltıyor; esas belirleyiciler başka faktörler

2015'te sonuçlanan Trans-Pasifik ortaklığı anlaşması, taze meyve ve sebze ürünlerinde büyük oranda tarifeleri kaldırmayı hedefliyor. Sektör temsilcileri, asıl etkiyi hava koşulları, döviz ve sağlık önlemlerinin belirleyeceğini vurguluyor.

TPP sonrası tarife düzenlemesi ve taze ürün ticaretine olası etkileri

5 Ekim 2015 tarihinde, Trans-Pasifik Ortaklığı (TPP) müzakerelerine katılan 12 ülke arasında bir anlaşma bildirildi. Anlaşmaya taraf ülkeler arasında Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya, Brunei, Kanada, Şili, Japonya, Malezya, Meksika, Yeni Zelanda, Peru, Singapur ve Vietnam bulunuyor.

Metne göre, taraflar toplam tarifelerin büyük bir bölümünü kademeli olarak kaldırmayı öngörüyor; bu kapsamda taze meyve ve sebze ürünlerine uygulanan gümrük vergilerinde de kapsamlı indirimler planlanıyor.

ASA Export temsilcisi Thierry Delapre'nin değerlendirmesine göre, tarifelerin azaltılması uzun vadede fiyatlar üzerinde etkili olabilir, ancak taze ürün ticaretinde kısa vadeli hareketleri belirleyen unsurun sadece tarife olmadığına dikkat çekiliyor. Sektördeki dalgalanmaların arkasında iklim koşulları, döviz kurları ve genel arz-talep dengesi gibi değişkenlerin daha baskın olabileceği aktarılıyor.

Güney Amerika ihracatçıları açısından anlaşmanın olumlu yansımaları olacağı öngörülüyor. Özellikle Şili ve Peru gibi ülkelere, sezonsuz dönemlerde talep karşılayacak tedarik ve yüksek hacim sunma avantajı sağlayabileceği belirtiliyor.

Öte yandan, tarifelerin kalkması demek ticaretin tamamen serbestleşmesi anlamına gelmiyor. Bitki sağlığı rejimleri ve diğer teknik engeller gibi tarifeler dışı önlemler ticarette belirleyici olmaya devam edecek. Haberde verilen örnekte, Hindistan'ın elma ithalatındaki ani artışı sınırlamak için ithalatı tek bir limitle sınırlayıcı önlem aldığı ve bunun ABD elma ihracatını etkileyebileceği ifade ediliyor.

Bu çerçevede, sektör katılımcıları ve ihracatçılar hem yeni tarifesel düzenlemeleri hem de mevcut fitosaniterya uygulamalarını izlemek zorunda. Lojistik, liman kapasiteleri ve düzenleyici değişiklikler piyasa akışını hızla etkileyebiliyor.

Sonuç olarak, TPP benzeri çok taraflı anlaşmalar tarifelerde düşüş getirebilse de taze meyve ve sebze ticaretinin performansını belirleyen çok sayıda ekonomik ve teknik unsur bulunuyor. Sektör oyuncularının kısa ve orta vadeli planlarını bu çok değişkenli yapıya göre uyarlamaları gerekecek.

Öne çıkan noktalar

• TPP görüşmeleri 5 yıllık müzakerelerin ardından 5 Ekim 2015'te anlaşmaya bağlandı.
• Anlaşma kapsamında tarifelerin büyük çoğunluğunun kaldırılması hedefleniyor; taze ürünler de kapsama dahil.
• Delapre'ye göre hava koşulları, döviz ve arz-talep dengesi tarife etkisinden daha belirleyici olabiliyor.
• Şili ve Peru gibi Güney Amerika tedarikçilerinin anlaşmadan avantajlı çıkması bekleniyor.
• Fitosaniterya ve diğer teknik kısıtlamalar ticarette engel oluşturmaya devam ediyor; örnek olarak Hindistan'ın elma ithalatını tek limitle sınırlandırması gösterildi.
• İhracatçılar için hem tarifesel hem de tarifesel olmayan düzenlemelerin takibi önemli.