Ukrayna 2021'de yaban mersini ihracatını hızla artırdı; fiyatlar geriledi

EastFruit verilerine göre 2021'de Ukrayna'nın yaban mersini ihraç hacmi 2020'ye kıyasla belirgin şekilde arttı; ancak ortalama ihracat fiyatları düştü ve ticarette aracılar öne çıktı.

Ukrayna 2021'de yaban mersini ihracatını hızla artırdı; fiyatlar geriledi

EastFruit analizlerine dayanılarak derlenen verilere göre 2021 dönemi, Ukrayna için hem hacim artışı hem de fiyat baskısı içeren bir yıl oldu.

Analistler, 2021'de Ukrayna'nın yaban mersini ihracatının 2020'ye göre yaklaşık %65 oranında arttığını bildiriyor. Buna karşın, taze meyve ihracatı 2019'da kaydedilen zirve seviyesinin halen altında; 2019'a kıyasla yaklaşık %18 daha düşük olduğu aktarılıyor.

İhracat gelirlerini doğrudan etkileyen fiyat tarafında da düşüş gözlemlendi: 2021 yılı ortalama ihracat fiyatı, 2020 yılının ortalamasından yaklaşık %9 daha düşük gerçekleşti.

Uzman görüşleri, ihracat yapısında belirgin bir aracılık yoğunluğu olduğunu gösteriyor. FAO Yatırım Merkezi'nden ekonomist Andriy Yarmak'ın aktardığı değerlendirmede, Ukrayna menşeli yaban mersinlerinin büyük bölümü önce Polonya ve Belarus gibi ülkelere satılıyor; bu pazarlar sonrasında AB ve Rusya gibi nihai pazarlara yeniden sevkiyat yapıyor.

Kayda geçen dağılıma göre Polonya ve Belarus birlikte Ukrayna ihracatının yaklaşık %65'ini oluştururken, Hollanda üçüncü en büyük alıcı konumunda. Genel ticaret akışı değerlendirildiğinde, ülke çıkışlı ürünlerin %70'ten fazlasının aracılar üzerinden gönderildiği, nihai tüketici pazarı doğrudan erişiminin daha sınırlı olduğu belirtiliyor.

Sektör temsilcileri ve üreticiler artan üretim alanına dikkat çekiyor. Piyasa aktörlerinin tahminlerine göre Ukrayna'da her yıl 600–1.000 hektar arasında yeni yaban mersini dikimi oluyor. Buna rağmen 2021 ihracatının 2019 seviyesini aşmaması, uzmanlara göre üretim, lojistik ve pazarlama tarafında eksiklikler olduğuna işaret ediyor.

Nikdaria (TM IBerry) Strateji ve Gelişim Direktörü Evgeniy Kharlan, üreticilerin hasat sonrası işlemler, ürün konsolidasyonu ve ortak pazarlama konularında yeterli işbirliği sağlayamadıklarını; bunun da fiyat ve erişim problemlerini derinleştirdiğini vurguladı. Kharlan, meyve sektöründeki bazı birliktelik örneklerinin (ör. elma ihracatında) bu alanda model oluşturabileceğini belirtti.

Uluslararası eğilimler de fiyat baskısını destekliyor: Peru ve Şili gibi büyük ihracatçılar ortalama ihracat fiyatlarını aşağı çekmek zorunda kalırken, işçilik ve hasat maliyetlerindeki artış yeni kapasite genişlemelerini sınırlıyor. Hatta bazı büyük AB üreticilerinde yıllarca süren fiyat düşüşleri Ukrayna için de uyarı sinyali oluşturuyor.

Sonuç olarak analistler, Ukraynalı üreticilerin pazarlama, işleme ve arz yönetimi konularında güç birliği kurarak hem fiyat baskısını hafifletmeleri hem de doğrudan nihai pazarlara erişimi artırmaları gerektiğini ifade ediyor. Ayrıca, yatırım eğilimlerinde 2021'de frambuaz gibi daha düşük maliyetli ve daha karlı görülen alternatiflere yönelim olduğu aktarılıyor.

Öne çıkan noktalar

• 2021 ihracatı: 2020'ye göre yaklaşık %65 artış (EastFruit verisi).
• Taze ihracat hacmi 2019 zirvesinin yaklaşık %18 altında kaldı.
• Ortalama ihracat fiyatı 2021'de yaklaşık %9 düşüş gösterdi.
• Polonya ve Belarus, Ukrayna ihracatının yaklaşık %65'ini alıyor; Hollanda üçüncü büyük alıcı.
• Üretim alanı yıllık 600–1.000 ha arası büyüyor; ancak konsolidasyon ve pazarlama sorunları devam ediyor.
• Uluslararası fiyat baskısı ve artan maliyetler sektöre risk oluşturuyor; bazı yatırımcılar frambuaza yöneliyor.

Kaynak: Blueberries Consulting News, 16/12/2021. Orijinal haber