Ukrayna yaban mersini sektörü savaş koşullarında verim ve ihracat rotasını yeniden kurguluyor

Ukrayna’daki yaban mersini üretim alanı büyük ölçüde sabit kalırken, genç bahçelerin olgunlaşmasıyla hektar başına verimin yükseldiği aktarılıyor. İhracatta ise 2024’teki sınır blokajları sonrası alıcı ülke dağılımında belirgin bir kayma yaşandığı belirtiliyor.

Ukrayna yaban mersini sektörü savaş koşullarında verim ve ihracat rotasını yeniden kurguluyor

Ukrayna’daki yaban mersini (blueberry) endüstrisinin mevcut görünümünün “istikrarlı” olduğu, ancak son yıllarda düzenli istatistik akışının sınırlı kaldığı ifade ediliyor. Değerlendirmeler, Ukraynalı ihracatçı Blue Berry LLC’de satıştan sorumlu yönetici Oleksandr Pukshyn’e atfediliyor.

Üretim alanı sabit, verim artışı öne çıkıyor

Haberde yer alan bilgilere göre, Ukrayna’da yaban mersini dikim alanına ilişkin son resmi veriler 2021 yılına dayanıyor ve toplam alanın yaklaşık 5.500 hektar olduğu belirtiliyor. Üretimin ağırlıklı olarak Orta ve Batı bölgelerde yoğunlaştığı aktarılıyor.

Tam ölçekli savaşın, pazara yeni ve çok büyük ölçekli yatırımcıların girişini zorlaştırdığı; buna karşın mevcut üreticilerin alanı büyütmekten ziyade hektar başına verimi artırmaya odaklandığı ifade ediliyor. Genç plantasyonların verim çağının güçlenmesiyle üretkenliğin yükseldiği vurgulanıyor.

Pukshyn, 2026 sonuna doğru Ukrayna Yaban Mersini Yetiştiricileri Birliği’nin (Ukrayna Tarım Politikası Bakanlığı ile iş birliği içinde) daha güncel bir tablo ortaya koymasının beklendiğini söylüyor.

Sektör büyümeden çok optimizasyona yöneldi

Haberde, savaşın yarattığı zorluklara rağmen ana üretim bölgelerinde faaliyetlerin sürdüğü; sektörün hızlı genişleme döneminden çıkıp verimlilik, süreç iyileştirme ve risk azaltma dönemine geçtiği aktarılıyor.

İhracatçıların lojistik ve sevkiyat hatlarını yeniden düzenleyerek Avrupa pazarında Ukrayna menşeli ürünlerin sürekliliğini korumaya çalıştığı belirtiliyor.

Yatırımların odağı: hasat sonrası, soğuk zincir ve enerji

Pukshyn’e göre mevcut yatırım gündemi, Avrupa’daki genel eğilimlerle benzer şekilde operasyonel riskleri düşürmeye odaklanıyor. Özellikle AB pazarında kabul kriterlerini karşılamak için hasat sonrası süreçlerin güçlendirilmesi öne çıkıyor.

• Tasnif/ayıklama ve dondurma altyapısına yatırım yapılarak AB’de ret oranlarının düşürülmesi hedefleniyor.
• Şebeke istikrarsızlığı riskine karşı güneş enerjisi ve endüstriyel batarya depolama çözümleriyle soğuk zincirin korunması amaçlanıyor.
• İhracat penceresini uzatmak için orta ve geç sezon çeşitlere yönelimden söz ediliyor.
• Taşımaya dayanım ve raf ömrü avantajı sağlayan çeşitlerin, üst segment perakende taleplerini karşılamada kritik olduğu belirtiliyor.

Elektrik altyapısı ve işgücü, kritik darboğazlar arasında

Haberde, Rusya’nın altyapıya yönelik saldırıları nedeniyle üreticilerin ve ihracatçıların elektrik şebekesine güvenerek plan yapmasının zorlaştığı aktarılıyor. Sulama ve endüstriyel soğutma gibi süreçlerin kesintisiz enerjiye ihtiyaç duyduğu; bu nedenle enerji tarafında alternatif çözümlerin önem kazandığı ifade ediliyor.

Bir diğer başlık ise işgücü sıkıntısı. Seferberlik ve göçün, elle hasat yapılan yaban mersininde toplayıcı bulmayı zorlaştırdığı; bunun da üretim maliyeti ve operasyon planlaması üzerinde baskı yarattığı belirtiliyor.

Ayrıca satın alma gücündeki gerileme, nitelikli personel eksikliği ve devam eden askeri operasyonların şirketlerin genel faaliyetlerini etkilediği; bu ortamda mekanizasyon ve yeni teknolojilere yönelimin hızlandığı aktarılıyor.

İhracatta ülke dağılımı değişti: Hollanda öne çıktı

Pukshyn, Ukrayna yaban mersini ihracatında alıcı ülke kompozisyonunun değiştiğini; önceki yıllarda önemli bir alıcı olan Polonya’nın payının gerilediğini, Hollanda’nın ise daha belirgin bir konuma geldiğini söylüyor. Bu değişimde Ukrayna menşeli ürünlerin itibarındaki artışın ve 2024’teki boykot/sınır blokajı gibi gelişmelerin etkili olduğu ifade ediliyor.

Haberde paylaşılan sezon sonu verilerine göre (2025 sezonu):

• Hollanda: 990 ton (önceki sezona göre %34 artış)
• Polonya: 660 ton (önceki yıla göre %30 düşüş)
• Gürcistan: 610 ton (2024’e göre %45 artış)
• Birleşik Krallık: 570 ton (%45 artış)
• Almanya: Ukrayna menşeli ithalatta %20 düşüş (tonaj belirtilmiyor)
• İspanya: 225 ton (yaklaşık %10 düşüş)

Bu rakamların, ülkeler bazında ithalat hacimlerinde belirgin bir yeniden dağılıma işaret ettiği değerlendiriliyor.

2026 gündemi: AB odağı, verim artışı ve daha fazla mekanizasyon

2026’ya ilişkin beklentilerde AB’nin ana pazar olmayı sürdürmesi, hektar başına verimin artırılması ve taşımaya dayanıklı/raf ömrü uzun çeşitlere yatırım yapılması öne çıkıyor. Ayrıca elle hasada bağımlılığı azaltacak şekilde mekanizasyonun artması ve daha profesyonel agronomik yönetim hedefleri dile getiriliyor.

Pukshyn’in değerlendirmesinde, başarının yalnızca ihracat tonajıyla değil; üst segment Avrupa perakendecileriyle doğrudan ve uzun vadeli sözleşmelerin sayısıyla da ölçüleceği vurgulanıyor.

Kaynak notu: Bu içerik, FreshPlaza’da 26 Şubat 2026 tarihinde yayımlanan haberde yer alan açıklamalar ve sezon verileri referans alınarak hazırlanmış özgün bir özet çalışmasıdır.