Uluslararası konsorsiyum: Avrupa için dayanıklı, raf ömrü yüksek yaban mersini çeşitleri geliştirilecek

James Hutton Limited öncülüğünde kurulan konsorsiyuma Hollandalı ve Ukraynalı fide tedarikçileri beş yıllık finansman taahhüdü verdi. Amaç, Avrupa koşullarına uyumlu ve taşınma-saklama performansı yüksek yaban mersini çeşitleri geliştirmek.

Uluslararası iş birliğiyle Avrupa için çeşit ıslahı

James Hutton Limited (JHL) öncülüğünde yeni bir konsorsiyum kuruldu. Konsorsiyuma Hollanda ve Ukrayna kaynaklı bitki üreticileri, Invergowrie'deki araştırmacılar ve James Hutton Institute (JHI) bünyesindeki ıslah uzmanları dahil oldu.

Konsorsiyumun hedefi, Avrupa tarım koşullarına uygun, tarladan-sofra ve pazara kadar taşıma-saklama performansı iyi olan yaban mersini çeşitleri geliştirmek. Projede hem geleneksel ıslah yöntemleri hem de moleküler düzeydeki ileri teknikler kullanılacak.

JHI'de görevli genetik ıslah uzmanı Dr. McCallum'a göre tüketicinin beğeneceği görünüm ve tada sahip olmaları ile Avrupa üreticilerinin talep edeceği özellikler ön planda. Proje sürecinde ileri materyalin, konsorsiyum üyeleri tarafından denenmek üzere üçüncü veya dördüncü yılda hazır hale gelmesi bekleniyor.

Açıklamalarda, çalışmanın Avrupa çapında ticari iş birlikleri arasında büyüklük açısından öne çıktığı belirtildi; ancak ABD ve Şili gibi büyük üretici ülkelerde yürütülen farklı çalışmaların da devam ettiği kaydedildi.

JHI'nin genetik kaynaklarına erişim, istenen özelliklerin (örneğin meyve boyu veya tat) ayrıştırılmasını kolaylaştırıyor; bu da saha testlerinin hızlanmasını sağlıyor. Hollanda ve Ukrayna'daki fide üreticilerinin tecrübesiyle birlikte, üretici ve pazar taleplerine uygun bitkilerin seçimi hedefleniyor.

JHL'nin geçmiş uygulamaları

James Hutton Limited daha önce Birleşik Krallık'ta bir ahududu ıslah konsorsiyonu yönetiyor. Bu ticari iş birliğinde 22'den fazla üretici ve fide üreticisi yer alıyor ve piyasaya yeni çeşitler sunuldu; örnek olarak Birleşik Krallık'ta tanıtılan Glen Dee çeşidi verildi.

Şili'den bir örnek: Centra Blue

Haber notlarında ayrıca Centra Blue adı verilen yeni bir yaban mersini çeşidine ilişkin gelişmeler aktarıldı. Plant & Food Research (Yeni Zelanda) tarafından geliştirilen bu çeşidin Şili'de şubat ayında hasadı başladığı bildirildi.

Şilili sektör temsilcileri, Centra Blue'nun geç hasat dönemini (şubat) kapsayarak ülkenin güney bölgelerine daha fazla kayma ihtiyacını azalttığını; yağmur ve sis koşullarına karşı dayanım gösterdiğini ve tanelerinin iri (kaynağa göre ~18 mm) ve tutarlı olduğunu belirtti. Ayrıca çeşidin tek sezonlu sürgünlerde iyi verim verdiği ve piyasaya 2018'den itibaren sunulmasının planlandığı ifade edildi.

Projenin öncelikleri ve beklenen kazanımlar

Projenin öne çıkan odakları şunlar:

• Avrupa iklimine uyum sağlayan çeşitler geliştirmek,
• Hasat sonrası dayanıklılığı ve taşınma kalitesini artırmak,
• Tüketici taleplerine uygun görünüm ve tat özellikleri sunmak,
• Genetik kaynaklardan yararlanarak ıslah sürecini hızlandırmak,
• Ticari üreticiler ve fide üreticileriyle test ve validasyon süreçlerini yürütmek.

Projede kullanılacak hem geleneksel ıslah hem de moleküler yöntemlerin kombinasyonu, uygun adayların daha kısa sürede saha testlerine alınmasını sağlayabilir. Konsorsiyumun beş yıllık finansman taahhüdü, orta vadede yeni çeşitlerin ticarileştirilmesi için altyapı oluşturmayı hedefliyor.