Yaban mersininde soğuk ve yağışlı çiçeklenmede meyve tutumunu artırmak için giberellin (GA) kullanımı

Michigan State University Extension arşivindeki teknik notta, çiçeklenme döneminde olumsuz hava koşullarının tozlanmayı düşürdüğü yıllarda giberellin (GA) uygulamasının meyve tutumu ve irilik üzerinde etkili olabileceği aktarılıyor.

Yaban mersininde giberellin (GA) ile meyve tutumunu destekleme: Ne zaman, nasıl?

Not: Kaynak içerik, MSU’nun arşivindeki bir teknik bilgilendirme yazısıdır. Ürün/etiket ve kullanım koşulları ülkeye ve ruhsata göre değişebilir.

Tozlanma iyi olduğunda zaten yüksek; sorun hava koşullarında başlıyor

Kaynağa göre yaban mersininde (özellikle highbush tipinde) çiçeklerin önemli bir bölümü normal şartlarda meyveye döner. Arı aktivitesinin yüksek olduğu, havanın ılık ve sakin seyrettiği dönemlerde meyve tutum oranı %80–95 bandına çıkabiliyor.

Ancak çiçeklenme sırasında soğuk, yağışlı hava arı uçuşunu ve tozlanmayı sınırlandırabiliyor. Bu durum yalnızca meyve sayısını değil, bazı koşullarda meyve iriliğini de aşağı çekebiliyor.

Çiçek açtıktan sonra kritik pencere: 3–5 gün

MSU Extension notunda, çiçek açıldıktan sonra 3–5 gün içinde yeterli tozlanma gerçekleşmezse meyve tutumunun düşük kalma olasılığının arttığı belirtiliyor. Normal tozlanma sonrası meyve gelişiminde, ovaryumdaki büyüme düzenleyicilerinin (giberellin dahil) ve canlı tohum oluşumunun rol oynadığı aktarılıyor.

Tozlanma hiç olmazsa çiçeklerin dökülebildiği; çok sınırlı döllenmede ise meyvenin tutsa bile tohum sayısı az kaldığı için tam iriliğe ulaşamayabileceği ifade ediliyor.

GA hangi koşullarda gündeme geliyor?

Kaynağa göre, tozlanmanın hava koşulları nedeniyle zayıfladığı yıllarda giberellin (GA) uygulaması bazı bahçelerde meyve tutum yüzdesini ve/veya meyve iriliğini destekleyebiliyor. Bu etkinin, normalde dökülebilecek bazı çekirdeksiz (partenokarpik) meyvelerin dalda kalması ve az tohumlu meyvelerde iriliğin artması üzerinden görülebileceği belirtiliyor.

Yazıda, highbush yaban mersini için etiketli bazı GA ürünleri örnekleniyor (ör. ProGibb, GibGro). Ruhsat ve etiket koşullarının ülkelere göre değişebileceği unutulmamalı.

Uygulama zamanlaması ve teknik ayrıntılar (kaynakta verilen)

MSU Extension içeriğinde GA için iki temel programdan söz ediliyor:

• Tek uygulama: Çiçeklenme döneminde 80 g aktif madde/acre
• İki uygulama: Çiçeklenmede 40 g + 10–14 gün sonra ikinci 40 g

Kaplama/etki açısından daha yüksek su hacimlerinin (40–100 galon/acre) fayda sağlayabileceği; yavaş kuruyan koşulların emilimi artırabileceği aktarılıyor. Ayrıca sprey suyunda pH’ın 7,5’in üzerine çıkmaması gerektiği not ediliyor.

Maliyet nedeniyle “doğru yıl/doğru blok” seçimi önemli

Kaynak, 80 g GA maliyetinin 100 doların üzerinde olduğuna dikkat çekerek uygulama kararının koşullara göre verilmesini öneriyor. Arı aktivitesi için hava genel olarak uygunsa ve çiçek taç yaprakları (corolla) çalıdan kolay ayrılıyorsa, tozlanmanın yeterli olabileceği belirtiliyor.

Öte yandan çiçeklenme boyunca ısrarcı soğuk-yağışlı ve/veya rüzgârlı hava, tozlanma sorunlarını artırabiliyor. Taç yaprakların dal üzerinde normalden uzun kalması ve düşmeden önce kızıl/mor tonlara dönmesi, yetersiz tozlanma işareti olarak yorumlanıyor; yeterli tozlanmada taç yaprakların beyazken daha kolay döküldüğü ifade ediliyor.

Hangi çeşitler daha çok fayda görebilir?

Yazıda, meyve tutumu problemiyle bilinen bazı çeşitlerin GA’dan daha fazla yarar görme olasılığı olduğu aktarılıyor: Jersey, Coville, Earliblue, Berkeley, Blueray. Örnek olarak Jersey’nin bal arıları açısından görece daha az cazip olabildiği; bu nedenle meyve sayısı ve iriliğin zaman zaman yetersiz tozlanmayla sınırlanabildiği belirtiliyor.

Bununla birlikte GA’nın her zaman belirgin fayda sağlamayabileceği, etkinin bazı yıllarda sınırlı kalabileceği vurgulanıyor.

2006 denemesi: Jersey’de ProGibb ile verimde artış sinyali

Kaynakta, çiçeklenme döneminde hava koşullarının zayıf seyrettiği bir yılda (2006) Michigan’daki Southwest Michigan Research and Extension Center sahasında Jersey çalılarında ProGibb denemesi yapıldığı anlatılıyor.

Uygulama programı şu şekilde özetleniyor: 40 g a.i./acre iki kez (17 ve 27 Mayıs) veya 80 g/acre tek kez (17 Mayıs). İlk uygulama tarihinde Jersey’de taç yaprak dökümünün yaklaşık %30 seviyesinde olduğu; uygulamaların 50 galon/acre su hacmiyle yapıldığı belirtiliyor.

Sonuçlarda, 80 g tek uygulamanın kontrol parsellerine kıyasla toplam verimi yaklaşık %30 artırdığı; 40 g’lık iki uygulamada da artış yönünde bir eğilim görüldüğü aktarılıyor. Verim artışının daha çok meyve sayısındaki artıştan kaynaklandığı, ortalama meyve ağırlığında belirgin bir sıçrama olmadığı belirtiliyor.

Ayrıca ilk uygulama öncesindeki hafta boyunca her gün ölçülebilir yağış görüldüğü ve günlük maksimum sıcaklığın 60°F eşiğini yalnızca bir günde aştığı not ediliyor; bu tip koşulların GA yanıtının görülebileceği yıllara örnek olduğu ifade ediliyor.

Sahada uygulanabilir çıkarımlar (kaynağa dayalı)

• GA, özellikle çiçeklenmede kötü hava nedeniyle tozlanmanın zayıfladığı yıllarda gündeme gelebilir.
• Uygulama kararında, çiçek taç yapraklarının dalda kalma süresi ve renk değişimi gibi gözlemsel işaretler yardımcı olabilir.
• Kaynağa göre program seçenekleri: 80 g tek veya 40 g + 40 g (10–14 gün arayla).
• Kaplama için daha yüksek su hacmi (40–100 galon/acre) ve yavaş kuruma koşulları emilimi artırabilir.
• Sprey suyu pH > 7,5 olmamalı.
• Etkinin her yıl aynı olmayabileceği için, faydayı görmek adına ilaçsız kontrol sıraları bırakmak öneriliyor.