Yaban mersininde gibberellik asit (GA) uygulaması: Tozlanma zayıfsa verim ve irilik nasıl etkilenir?

Michigan State University Extension arşivindeki teknik not, çiçeklenme döneminde yetersiz tozlanma görülen yaban mersininde gibberellik asit (GA) uygulamasının hangi koşullarda fayda sağlayabileceğini özetliyor.

Yaban mersininde gibberellik asit (GA) uygulaması: kritik dönem çiçeklenme

Michigan State University Extension’dan (MSU Extension) Eric Hanson imzalı arşiv yazısında, yaban mersininde meyve tutumu ve tane iriliğinin çiçeklenme dönemindeki tozlanma başarısına güçlü biçimde bağlı olduğu vurgulanıyor.

Tozlanma iyi giderse ne olur, sınırlanırsa ne değişir?

Kaynağa göre hava sıcak, sakin ve arı aktivitesi yüksek olduğunda çiçeklerin büyük bölümünde meyve tutumu görülebiliyor (yaklaşık %80–%100 aralığı ifade ediliyor). Tozlanan çiçeklerde taç yaprakların (korolla) beyazken döküldüğü ve meyvenin hızlı büyümeye geçtiği belirtiliyor.

Yazıda, meyve tutumu ve büyümenin; ovaryum dokularında üretilen gibberellinler ve diğer büyüme düzenleyicileri ile canlı tohum oluşumuna bağlı olabileceği aktarılıyor. Ayrıca, meyvenin tam iriliğe ulaşması için belirli bir “asgari tohum sayısı” gerektiği; tozlanma iyi olduğunda meyvelerde genellikle 20–60 tohum bulunduğu ve bunun bu asgari eşiğin üzerinde olduğu bilgisi yer alıyor. Tozlanma zayıfsa, nihai iriliğin tohum sayısıyla birlikte düşebileceği ifade ediliyor.

Çiçeklenmede soğuk ve rüzgar: arı hareketi ve döllenme riski

MSU Extension notuna göre çiçeklenme döneminde soğuk ve rüzgarlı hava, arıların polen taşımasını zorlaştırabildiği gibi taşınan polenin döllenmeyi tamamlamasını da engelleyebiliyor. Bu durumda bazı çiçekler hiç meyve bağlamayabilir; bazıları ise az tohumlu kaldığı için tam iriliğe ulaşamayabilir.

Bu tür koşullarda, üreticilerin “tamamlayıcı” gibberellik asit (GA) uygulamasını değerlendirebileceği belirtiliyor. Yazıda, highbush yaban mersini için bazı GA ürünlerinin etiketli olduğu (örnek olarak ProGibb ve GibGro isimleri geçiyor) bilgisi paylaşılıyor.

GA uygulamasından beklenen etki ne?

Kaynağa göre GA, normalde dökülebilecek bazı çekirdeksiz (partenokarpik) meyvelerin dalda kalma olasılığını artırabilir. Ayrıca, yeterli tohum sayısına ulaşamamış meyvelerde iriliği destekleyebileceği aktarılıyor. Bununla birlikte, etkinin her zaman belirgin ve tutarlı olmayabileceği uyarısı da yer alıyor.

Doz ve zamanlama: kaynakta verilen uygulama çerçevesi

MSU Extension yazısında GA’nın çiçeklenme sırasında tek uygulama şeklinde (dekara değil, akre bazında) toplam 80 gram aktif madde/acre olarak ya da ikiye bölünmüş şekilde 40’ar gramlık iki uygulama olarak yapılabileceği belirtiliyor. İki uygulama tercih edilirse ikinci uygulamanın ilkinden 10–14 gün sonra planlanabileceği aktarılıyor.

Kaplama/temasın önemine dikkat çekilerek, daha yüksek ilaçlama suyu hacimlerinin (40–100 galon/acre aralığı) etkiyi artırabileceği ifade ediliyor. Yavaş kuruyan koşulların emilimi artırabileceği; ayrıca sprey suyunun pH değerinin 7,5’in üzerinde olmamasına dikkat edilmesi gerektiği not ediliyor.

GA’ya gerçekten ihtiyaç var mı? Saha gözlemiyle karar

Yazıda, GA maliyetinin (80 gram aktif madde için) 100 doların üzerinde olduğunun belirtilmesi nedeniyle, uygulama öncesi tozlanmanın gerçekten sınırlayıcı olup olmadığını anlamanın önemli olduğu vurgulanıyor.

Kaynağın önerdiği pratik göstergelerden biri, çiçek taç yapraklarının davranışı: Arı aktivitesi için hava genel olarak uygunsa ve beyaz korollalar çalıdan kolayca dökülüyorsa tozlanmanın yeterli olabileceği aktarılıyor. Buna karşılık, korollaların bitki üzerinde kalıp zamanla kırmızı-mor tonlara dönmesi ve daha sonra dökülmesi, yetersiz tozlanmaya işaret edebileceği şeklinde yorumlanıyor.

Ayrıca yaban mersininin uzun bir döneme yayılabilen çiçeklenme yapısı nedeniyle, birkaç gün süren uygun hava koşullarının bile çoğu zaman yeterli meyve tutumu sağlayabileceği; ancak çiçeklenme boyunca sürekli soğuk/yağışlı/rüzgarlı seyrin sorunları artırabileceği belirtiliyor.

Hangi çeşitler daha çok fayda görebilir?

Kaynakta, meyve tutumu sorunlarıyla bilinen bazı çeşitlerin GA’dan daha fazla yarar görme olasılığı olduğuna değiniliyor. Örnek olarak Jersey, Coville, Earliblue, Berkeley ve Blueray isimleri sıralanıyor.

Jersey için ayrıca, bal arıları açısından daha az cazip olabildiği ve bu nedenle meyve sayısı ile iriliğin zaman zaman yetersiz tozlanma tarafından sınırlandığı bilgisi paylaşılıyor.

Don sonrası GA: rabiteye üreticilerinden saha önerisi

Yazıda, ABD’nin güneybatısında rabiteye yaban mersini yetiştiricilerinin, hafif don zararını telafi etmeye yardımcı olması için GA’yı değerlendirdiği aktarılıyor. Bu yaklaşımda, zarar verici bir don olayının hemen ardından 24–32 ons ProGibb uygulanması ve 10–18 gün sonra tekrar edilmesi önerisi yer alıyor.

Michigan’daki highbush üretiminde de benzer etkinin gözlemsel olarak görülebileceğine dair sınırlı bir işaret bulunduğu; ancak uygulama yapılırsa mutlaka uygulamasız alanlar bırakılarak karşılaştırma yapılmasının istendiği belirtiliyor.

Sahada dikkat çeken notlar (kaynak özet)

• GA etkisi her zaman net olmayabilir; uygulamasız kontrol sıraları/alanları bırakmak, sezon sonunda değerlendirme için kritik.
• Uygulama zamanlaması çiçeklenme ve takip eden 10–14 gün penceresine göre planlanıyor (highbush için kaynakta verilen çerçeve).
• Kaplama için daha yüksek su hacmi (40–100 galon/acre) ve yavaş kuruma koşulları emilimi artırabilir.
• Sprey suyu pH’ının 7,5’in üzerine çıkmaması gerektiği uyarısı yer alıyor.
• Maliyet nedeniyle, tozlanmanın gerçekten sınırlayıcı olup olmadığını sahada gözlemle doğrulamak öneriliyor.
• Don sonrası kullanımda da kontrol alanı bırakılması özellikle vurgulanıyor.

Not: Kaynak metinde ayrıca, atıf yapılan her pestisit/ürün için etiket talimatlarının kontrol edilmesi gerektiğine dair editoryal uyarı bulunuyor.