Yaban mersininde Phomopsis sürgün yanıklığı uyarısı: Yağışlı çiçeklenme döneminde risk artıyor

MSU Extension arşivindeki bilgilendirmeye göre Phomopsis vaccinii kaynaklı sürgün yanıklığı, birçok üretim bölgesinde düşük düzeyde görülse de bazı yıllar ciddi kayıplara yol açabiliyor. Özellikle çiçeklenme döneminde sık/uzun süreli yağış veya sulama ıslaklığı riskle ilişkilendiriliyor.

Yaban mersininde Phomopsis sürgün yanıklığı: Üreticiler için izleme ve ayırt etme ipuçları

Michigan State University (MSU) Extension tarafından paylaşılan arşiv niteliğindeki teknik notta, yaban mersininde görülen Phomopsis sürgün yanıklığına karşı üreticilerin özellikle ilkbahar döneminde dikkatli olması gerektiği vurgulanıyor.

Hastalık nedir, nerelerde görülür?

Kaynağa göre hastalığın etmeni Phomopsis vaccinii adlı mantar. Hastalık, yaban mersini yetiştirilen pek çok bölgede raporlanıyor ve çoğu bahçede düşük seviyelerde bulunabiliyor. Ancak bazı yıl ve lokasyonlarda şiddetlenerek bir ocakta çok sayıda sürgünde yanıklık oluşturabildiği aktarılıyor (kaynak, bazı durumlarda bir bitkide 100’ün üzerinde sürgünün etkilenebildiğini belirtiyor).

Salgınların nedenleri net biçimde açıklanamasa da, çiçeklenme döneminde sık tekrarlayan veya uzun süren yağışların ya da sulama kaynaklı ıslaklığın artışıyla ilişkili olabileceği ifade ediliyor.

Çeşit duyarlılığı: Hangi çeşitlerde risk daha yüksek?

MSU Extension notunda, Jersey ve Berkeley çeşitlerinin Phomopsis sürgün yanıklığına daha duyarlı olduğu belirtiliyor. Ayrıca Bluecrop çeşidinde, yeni gelişen kamış/sürgünlerde (yeni cane gelişimi) Phomopsis enfeksiyonuna yatkınlığın daha belirgin olabileceği aktarılıyor.

Tarlada hangi belirtiler izlenmeli?

Hastalığın tipik bulguları arasında genç sürgünlerde koyu kahverengi lezyonlar ve bu sürgünlerin zamanla ölmesi yer alıyor. Hastalıklı sürgünlerde çiçek ve meyve salkımlarının çökmesi de görülebiliyor.

Kaynağa göre lezyonlar sürgün ucundan başlayıp birkaç inç (birkaç santimetreyi aşan) mesafeye kadar ilerleyebiliyor ve aynı sürgünde birden fazla lezyon oluşabiliyor. Lezyonların ilk dönemde hızlı büyüyebildiği, daha sonra genişlemenin durabildiği ifade ediliyor.

Bazı örneklerde, ölü tomurcukların çevresinde lezyonların seçilebildiği; bu tomurcukların bir önceki yaz veya sonbaharda enfekte olmuş olabileceği belirtiliyor. İlkbaharda mantarın enfekteli tomurcuğu kolonize ederek öldürdüğü ve ardından gövde dokularına ilerleyebildiği aktarılıyor.

Benzer hastalıklarla karışabilir mi?

MSU Extension, sürgün üzerindeki çiçek salkımı ölümlerinin mummy berry, Botrytis ve antraknoz gibi başka etmenlerle de görülebileceğine dikkat çekiyor. Koyu kahverengi ve ilerleyen lezyonların Phomopsis için işaret olabileceği, ancak benzer lezyonların antraknozda da görülebileceği not ediliyor.

Şüphe durumunda, kaynağın önerisi; uygulama kararı verilecekse antraknoza da etkili bir fungisit seçeneğinin değerlendirilmesi yönünde. (Not: Kaynak, pestisit kullanımında etiket talimatlarının kontrol edilmesi gerektiğini ayrıca hatırlatıyor.)

Etmen nasıl yayılır? Kritik dönem hangisi?

Paylaşılan bilgiye göre Phomopsis vaccinii, önceki yıllardan kalan ölü sürgün ve kamışlarda kışı geçirebiliyor. Kabuk yüzeyinde, özellikle rengi açılmış alanlarda, büyüteçle fark edilebilen küçük yapılar (meyve yapıları) oluşabildiği belirtiliyor.

İlkbaharda hava ısındığında ve sürgünler yağmur veya sulama ile yeterince ıslandığında, bu yapılardan sporların çıkabildiği; sporların da yağmur ve sulama suyu sıçramasıyla taşınabildiği aktarılıyor.

Spor salımının önemli bir bölümünün tomurcuk patlaması ile çiçeklenme arası dönemde gerçekleştiği; bu süreçte genç sürgünlerin ve yeni yeşil kamış uçlarının enfekte olabildiği ifade ediliyor. Genç ve sulu dokuların daha hassas olduğu, yaşlı kamışlarda ise yaralanmalar üzerinden enfeksiyon gelişebileceği not ediliyor.

Sahada hızlı kontrol listesi

• Zamanlama: Tomurcuk patlaması–çiçeklenme döneminde bahçeyi daha sık kontrol edin.
• Belirti taraması: Genç sürgün uçlarında koyu kahverengi lezyon ve sürgün ölümü var mı bakın.
• Salkım durumu: Hastalıklı sürgünlerde çiçek/meyve salkımı çökmesi olup olmadığını izleyin.
• Çeşit riski: Jersey, Berkeley ve (yeni cane gelişiminde) Bluecrop parsellerinde gözlemi sıklaştırın.
• Hava/sulama: Çiçeklenmede uzun süreli ıslaklık (yağış veya sulama) dönemlerini risk göstergesi olarak değerlendirin.
• Ayırt etme: Mummy berry, Botrytis ve antraknozla karışma ihtimalini göz önünde bulundurun.
• Uygulama notu: Kimyasal mücadele düşünülüyorsa, ürün etiketini ve hedef hastalık kapsamını mutlaka kontrol edin.

Kaynak notu: Bu içerik, MSU Extension arşivindeki teknik bilgilendirmede yer alan bulgular temel alınarak hazırlanmış bir haber özetidir.