Yaban mersini polifenolleri yaşlılarda damar fonksiyonunu ve bazı bilişsel testleri iyileştirebilir

American Journal of Clinical Nutrition’da yayımlanan çift kör randomize kontrollü çalışmada, 65–80 yaş arası sağlıklı bireylerde 12 hafta yaban mersini tozu tüketimi; endotel fonksiyonu ve bazı bilişsel ölçümlerde plaseboya kıyasla olumlu sonuçlarla ilişkilendirildi.

PubMed’de yer alan ve American Journal of Clinical Nutrition dergisinde yayımlanan bir randomize kontrollü çalışmada, yaban mersininden gelen (poli)fenollerin yaşlı bireylerde damar sağlığı ve bilişsel performans üzerindeki etkileri incelendi. Çalışma, çift kör ve paralel gruplu tasarımla yürütüldü.

Araştırmaya 65–80 yaş aralığında 61 sağlıklı kişi dahil edildi. Katılımcılar, her gün 26 g dondurularak kurutulmuş yaban mersini (wild blueberry) tozu (toplam 302 mg antosiyanin) ya da antosiyanin içermeyen eşleştirilmiş bir plasebo aldı. Ölçümler başlangıçta ve 12 hafta sonunda yapıldı.

Sonuçlara göre yaban mersini tozu alan grupta, damar iç yüzeyinin işlevini yansıtan akım aracılı dilatasyon (FMD) değerinde plaseboya kıyasla artış görüldü. Ayrıca 24 saatlik ambulatuvar sistolik kan basıncında düşüş raporlandı. Çalışmada bildirilen farklar; FMD için +0,86 puan (GA %95: 0,56–1,17; P) ve 24 saatlik sistolik tansiyon için -3,59 mmHg (GA %95: -6,95 ile -0,23; P=0,037) olarak verildi.

Bilişsel tarafta ise, işitsel sözel öğrenme testinde anlık hatırlama performansında ve görev değiştirme (task-switch) testinde doğruluk ölçümünde yaban mersini grubunun plaseboya göre daha iyi sonuçlar verdiği belirtildi (P). Buna karşılık, çalışmada beyin kan akımı (CBF) ölçümlerinde ve bağırsak mikrobiyotası kompozisyonunda anlamlı bir değişim saptanmadığı aktarıldı.

Araştırmacılar, idrarda 24 saatlik toplam (poli)fenol atılımının yaban mersini grubunda arttığını; plazma ve idrar metabolitlerinin ise sıvı kromatografisi-kütle spektrometrisi gibi analitik yöntemlerle değerlendirildiğini bildirdi. Çalışma kaydının ClinicalTrials.gov’da NCT04084457 numarasıyla yer aldığı belirtildi.

Öne çıkan bulgular

• Katılımcı profili: 65–80 yaş arası 61 sağlıklı birey.
• Müdahale: 12 hafta boyunca günlük 26 g yaban mersini tozu (302 mg antosiyanin) veya plasebo.
• Damar sağlığı: FMD artışı ve 24 saatlik sistolik tansiyonda düşüş plaseboya göre daha belirgin.
• Bilişsel ölçümler: Anlık hatırlama ve görev değiştirme doğruluğunda iyileşme sinyali; CBF ve mikrobiyotada belirgin değişim yok.

Gıda sektörü açısından not

Çalışma, yaban mersini kaynaklı biyoaktif bileşenlerin (özellikle antosiyaninler) “fonksiyonel gıda” ve “sağlık beyanı” tartışmalarında sık referans verilen klinik kanıt türlerinden biri olan RCT tasarımına dayanıyor. Ancak sonuçların ürün/marka bazında genellenmesi için doz, form (toz/taze), hedef kitle ve düzenleyici çerçeve gibi unsurların ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.