Zimbabveli yaban mersini üreticileri Çin pazarına erişim için hükümete yatırım-dostu düzenlemeler talep ediyor

Zimbabve ile Çin arasında imzalanan ihracat protokolü sonrası yerel üreticiler, yatırımı teşvik edecek ve döviz işlemlerini iyileştirecek düzenlemeler talep ediyor. HDC, üretimin 2024'ten 2025'e 8.000 tondan 12.000 tona çıkmasının beklendiğini bildirdi.

Ziyaret: Pazar erişimi ve üretim hedefleri

Zimbabveli üreticiler, Eylül ayında Çin ile varılan ihracat protokolünün ardından hükümetten yatırım ortamını kolaylaştıracak politika değişiklikleri istiyor. Anılan anlaşma, Zimbabve'nin mavi yemiş (yaban mersini) ürününü Çin'e ilk kez ihraç etmesine olanak tanıyor.

Üretim beklentileri

Horticultural Development Council (HDC) tarafından paylaşılan veriler, ülkenin yaban mersini üretiminin 2024 yılı için 8.000 ton düzeyinden 2025'te yaklaşık 12.000 tona yükselmesinin beklendiğini; bunun yaklaşık yüzde 50'lik bir artış anlamına geldiğini gösteriyor.

Afrika içindeki rekabet

Zimbabveli üreticiler, Peru ve Şili gibi büyük ihracatçıların Çin pazarındaki payına katılmayı amaçlıyor. Bölgesel karşılaştırmada Fas, geçen yıl 80.000 tona yakın üretimle Afrika'nın önde gelen yaban mersini üreticisi konumunda bildirildi.

Yatırım ve finansman ihtiyacı

Kuminda şirketi kurucusu ve HDC yönetim kurulu üyesi Clarence Mwale, üretimi büyütmek için yatırımcıların çekilmesini sağlayacak düzenlemelere ihtiyaç olduğunu belirtiyor. Sektör temsilcileri, üretim alanlarının iki katına çıkarılması için yaklaşık 100 milyon ABD doları (haberde geçen rakama göre 1.700 milyar rand) civarında sermaye gerektiğini ifade ediyor.

Politika talepleri

Üreticiler, yatırımcıların sermayeyi ülkeden çıkarmasını zorlaştıran mevcut yasal düzenlemelerin gözden geçirilmesini; ayrıca ihracatçıların döviz gelirleriyle ilgili uygulamaların iyileştirilmesini talep ediyor. Haberde, ihracatçıların dönüşüm sonrası gelirlerinin yalnızca yüzde 30'unu yerel para biriminde alabildikleri belirtiliyor.

Genç çiftçiler ve üretim genişletme planları

Mwale, finansmana erişimi olan yaklaşık 100 genç çiftçinin sektöre kazandırılmasının ihracatı artırabileceğini söylüyor. Kuminda'nın bölgedeki partnerleriyle bazı çeşitleri Hollanda ve İspanya'da geliştirdiği; ayrıca Fruit Vision çeşitleri için 2.000 hektarlık bir üretim taahhüdü bulunduğu aktarılıyor.

Çin'in getirdiği koşullar

Çin Gümrük İdaresi (GACC) tarafından yayımlanan rehbere göre, Zimbabve'den yapılacak ihracatta bahçeler, paketleme tesisleri ve karantina birimleri yerel yetkilerce denetlenip Çin kayıt sistemine dahil edilmeli; tesislerin isim, adres ve kayıt kodu gibi izlenebilirlik bilgisini sağlaması gerekiyor.

Tarım uygulamaları ve karantina önlemleri

İhracatçılardan iyi tarım uygulamalarını uygulamaları, hijyeni sağlamaları, düşen meyveleri zamanında kaldırmaları ve entegre zararlı yönetimi uygulamaları isteniyor. Ayrıca ambalaj aşamasında sınıflama, boyutlandırma ve hasarlı meyvelerin ayıklanması zorunlu kılınıyor; gerektiğinde depolama tesislerinin ayrı tutulması ve iki yıllık pest kontrol kayıtlarının saklanması talep ediliyor.

Karantina riski oluşturan zararlılar

GACC, özellikle Akdeniz meyve sineği (Ceratitis capitata), mango sineği (C. cosyra), beyaz mumlu kabuklu böcek (Ceroplastes spp. türevleri belirtilmiş), uzun kuyruklu unlu böcek (Pseudococcus longispinus) ve Pseudococcus viburni gibi bazı zararlıların dikkatle izlenmesini şart koşuyor.

Uygunsuzluk durumunda yaptırımlar

GACC rehberinde, kaydı olmayan bahçe, paketleme veya karantina tesislerinden gönderilen partilerin ya iade edilebileceği ya da imha edileceği uyarısı yer alıyor. Bu nedenle ihracat zincirinde izlenebilirlik ve hijyen uygulamalarının titizlikle uygulanması gerekiyor.

Öne çıkan çıkarımlar

• Zimbabve için Çin pazarına giriş yeni bir fırsat; ancak ciddi yatırım ve düzenleyici uyum gerektiriyor.
• Üretimi 2024'ten 2025'e 8.000 tondan 12.000 tona çıkarma hedefi, ciddi finansman ve saha genişletmesi anlamına geliyor.
• GACC'ın şartları izlenebilirlik, hijyen ve zararlı kontrolü odaklı; uyumsuzluk sevkiyat kaybına yol açabilir.
• Yatırımcı çekimi, döviz politikaları ve genç çiftçilerin finansmana erişimi sektörün büyüme kapasitesini belirleyecek temel unsurlar.
• Peru ve Şili gibi ana ihracatçıların rekabeti göz önünde bulundurulmalı; kalite, lojistik ve sürekli arz planlaması kritik olacak.